'442^ Encyclop^di^ Lib. XVII. 





Tarallaxis 

 fion dacut 

 in lupetio- 

 libus pla- 

 neiis. 



to\ & rdi- 

 <jiii ^l3net3e 

 iufciioics 

 babirnt pa- 

 iaUaxiii. 



Biefraaift 

 & pai^tla- 

 xisvtdiffc- 

 T4nt? 



^aiattaxit ' 



lunx qua- 



mundi , eontemplaraur i tamen Vioc patliorjum j;cnus ad eoj 

 potirtimum planetas pertiiKt > ad quorum orbes fenfibilem 

 aliquam magnitudincm teiri vidctur hibere : cuiufmodi funt 

 infetiores planeta:. 



II. Parttllaxis efl aberratiiy vl^if,<ju£ comlngh refpe- 

 Uu loci veri. &apparenlis. 



Vermlacus planet* efl pundum vltimi cocti, quod Jetcr- 

 minatur pcr rcftam cx mundi vcl terrx centro, per ccntrum 

 lunr altcTiurue fideris , vfqucadcxtrcmum coclum , fiue zo- 

 d'acum cxteufam ; Locta apfntrcns fiue vifibilis,e{l punftum in 

 vltimo crelo , quod perlincam reftam cx vifu noftro , in fu- 

 perficie tcrr.r habirantium , per ftella; cuiufuis data:centriim 

 ad zoJiacumcvrenfam,defignatur. Spatium inter lia.-c duo lo- 

 loca vocatur 7ra^«».«|<r- 



///. /« tribHsJhperioribusplanetis non datur parallaxis. 



In triura fuperiorum planetarum mwtibus , niiiil inter fe 

 habent difcriminis linervcii & apparentisioci, idcoque nul- 

 laquoquefit parallaxis:quia tcrra propter orbium illorum 

 magnitudincm atquc diftantiam , nullam habet quantitacis 

 rarionem.fed inftar pun£li eft minutifnmum,fi cum illis confc- 

 ratur. Pcrinde ii^itur eft, fiue illase centro terra:,fiue ex ipfius 

 fuperficie obferuemus: 



ly. Sol& reli^^ui InferiorespUffetx. habent parallaxin, 

 iiiprimis autem Imia. 



Nara terri refpeftu iflorum planetarum orbium habet 

 fuamma^nitudinem. Hic itaque locum habet parallaxis. Et 

 quo f^ctlaeflternrvicinior, eo inaiorcm habet parallaYin. 

 Hic itaque multiim interefV , an fVcllas iflas obfcrucs c centro 

 tem , an c fuper(icic,in qua habitamus. Sol tamcn vcl nul- 

 lam , vcl non tantam habet paralla\in,qu.T; pcculiaribus ob- 

 feruationlbus innotefcat : fed ca dcmum ex diftanria prius 

 eoijnita.vel ex iis,qux' par.illaxin lun:ecomitantor,vel cx ipfis 

 eclipfibus folaribus coIlic;itur. Veniis iy Mercurius etfi abfque 

 dubio parallaxinpat!untur:qu!a tamenillaperexigua eft, & 

 •«■fuminhacdo<;irinanullumhabet , red^ ab artirtcibus nc- 

 gligitur. Rcftat igitur lun.t , qux cum terris fit proxima,an- 

 gulus linearnm veri & vifibilis motus norabilis cft: idcoquc 

 folaparallaxin habct.qu.-e obferuationibus deprehcndi poteft. 



F. Refra^liones attolluntftdus^parallaxfsdeprimunt. 



Ratlo huios eft , quia rcfraaiones ^ignit aeris cranities ad 

 aqui naturam vcrgcns , in qua refrai^^ioncs Qint euidentifli- 

 m.«,vtapparetin nutnero in aquam immilTo. Parallaxium au- 

 teni caufacft moles tetr.^,qua; cfficit, vt fol & luna aliumin 

 cceIo (itum obtinerc vidcantur , quam rcucra rcfpcc^u tcrr:c 

 centri obrinent. C.rterum qucmadmotlum fol & luna hori- 

 zonti vicini ma-ores apparenr quam circi mcridiem ob ae'ris 

 craffitiem a terra: vaporibus indudam : ita quoque eadcm de 

 eaufa altiorem in circulo vcrtilali loaim tenere videntur, 

 quam reucra tencnt.Atque hxc eftre^clio. 



VI. TaralUxis luHS, hos habet aphorlfmos. 



1. In Zona tori^da qui habitnnt , ita lunitm in zentth feit 

 tunclo verticali exiflentemxfpiciunt , njt locus apfarehsfeuvi- 

 fus ^ ■verut eoincidant. 



i. Luna a zcnith remota loeus veriu fy^ apparens dif- 

 ferunt. 



5. Locui luni. verus ^ apparens funt in eodem circule ifer- 



tuali. 



4. Locus apparensfempcr humilior efi vero. 



<. Luna quo remotior a tcrrd fuerit , eh minoremprocreatpa- 

 fitUaxin : maiorem autcm , quo humilior , feu terrA aut horix.onti 

 frapinquior fuerit. 



6. Sob'(s vltra trigefimum polarU altitudinis gradum ha- 

 litanttbus luna femper apparet aufiralior : proptera fcilicet 

 <|uod eius parallaxes femper in auftrum cadunt. Qjiare ap- 

 parentcs latitudines borca: veris fcmpcr funtminotes, fed au- 

 i1rin.c maiores. 



7. jlh oriente vfque ad 90. gradum luna apparetorientalior, 

 fedabeodem ^o.graduad occafum apparet cccideutalior loco 

 tiHtvero : boc cft.illic locus apparcns pr.Tcedit,hicautcmfc- 

 guitui vcruiPjfecundum fignorura otdiucni. 



CapvT XII. 



De EcUpJi in gmere. 



P R .fll C B P T A. 



i Clipfis eft obfcuratio liKninaris coclcftis^qus fit 

 »|^>: * . ,. . . . ,- . >• 



ej^J corpons auciiius opaci interpolitione. 



Eaconfuicratur s;eneratim,& fpcciatim. 



Ecliphs f^cneratim cft totaliSjVcl partialisrvniuet- 

 fali->\vcl p.\rcicnlatis. 



Ecliplis totalis eft , quando totum luminare ob- 

 fcurata;.cftqac vel cum mor.r, vel fine mora. 



Totalis eclipfis cum mora elt , quandototum la- 

 minarc diu obfcuratum manet:&: illa mora eft maxi- 

 ma,minima,vcl mediocris. 



Totalisei.lipfisfine moraeft , cum totumlumina- 

 rc quidem obfcuratur , fed ftatim dcnu6 emergcns 

 lumen recuperat. 



Eclipfis pactiajis eft , cum pars luminaris faltem 

 obfcuiatur,vel pauciores digitiquam 12. 



Eft autem tiiiritus duodecima diametti vifibilis 

 pars,quo mignitudo defcribitur. 



Edipfis p.;r ialis eft miior, minor,vel mediocris. 



Maior , quando maius fegmcntum , fiuc plures di« 

 giti quam fex obfcutantur. 



Minor,cum minus fegmentura,fiue pauciores fcs 

 digitis obfcurantur. 



Mediocrisert,cnm fex praccifcdigiti obfcurantur, 

 id cft, dimidia luminaris pars : vnde dicitur eclipfis 

 dimidiata. 



Eclipfis vniuerfalis eft,qua: confpicitiir ab omni- 

 bus hominibus in hemifphxrio illo habitantibus j 

 vbi contigit. 



Eclipfis particularis eft,qua: in alicjuibus duntaxat 

 climatis apparct. 



R E G V L >c. 



/. EcUpfisproprlifftmediEla foli Imt competit. xn plurj 



ftclla:qu||, 



Eclipfis fiuc dcfc^^^us in <rcnere dicitur cuiufuis aftri oc- .^(Cfjl' 

 cultatio , qu.-c vilui hominum in tcrra nabirantinm apparet, lintj 

 vclproptcr ipfamterram , vel proprer aliud a)iquodaftrum 

 jntcrpolitum. .Scdin hk traftaatione vocabulum eclipJlsCpc- 

 cialitcr tribairur foli & lunx, & fpecialiffime lun.-r. Luna fl- 

 quidcmrcucrapriuatur lumine , proptereaquodvmbra rerrat 

 in ipfam incurrar. Hoc modo nulla ftcilaprxtcr lunam ecli- 

 pfati poteft , id cft.reucta fuo lumine priuaii:propterea quod 

 vmbra terra: tamaltc non afcendat ,fed infaftigiumpyrami- 

 <Iis inftar defincns euanefcat , ncc fupcriorcs fphjcras attingat. 

 Mult.Tver6ftclla: portuntcclipfari vt fol.Sicluna orancspla- 

 netas, imo plurimas fixas circa Zodiacum regere potcft.Ve- 

 nim quia hoc fjrpiiis fit , & quidem finc luminis iaduva, ad 

 hanc claffcm iilascclipfcs non leferuntur. 



/ /. JVon omnes ecllpfes eodem modo vbi<]ue terrA' 

 rum conlplciumur. 



Nam eclipfes lunares , cum luna reuera lumlne priuetur, 

 eodcm modo videntur in omni terra, vbi rum luna fupraho- 

 rizontem eft conlpicua.Solarcs vcro contra,cijni fi.inr iiiter- 

 politione luna" ■ diucrdmodcapparent, prout maior vcl mi- 

 nor Iun.T pars intcr videntium oculos & folem ti-.inht. Hinc 

 cftquodvna cadcmquc eclipfis alicubi totalis , alicubi par 

 tialis, alicubi eti.rm nulla fit , vno codemquc tcrnporccuius 

 rcicaufaadp.irallaxcs,fcH vifusaberrationcs , rcfcrcnda. Sic 

 c. gr. Lmia potcft Africanis vel Indis folcm cripcic, cum Eu- 

 Io'pa:is eodem tcmpore inregrc fulgeat,& contra. 



An eoii 



modo vl 

 <]uc tciri 

 lumecli' 

 pfcsconl 

 piciantui 



// /. Eclipfes non apparcm vbiqite eodcm tempore. 



Nam cclipfes lunares reueravbique gentium eodem mo- 

 nicnto tiunt,licct ob tcrrr totunditatem & diucrfam lu- 

 minariuin a mcridianis diftantiam diucrfimodc numerctur. 

 Sic V. »r. ccliplis lun.r , qus Calecutlianis mcdia nofte fiue 

 liora ii.apparet,nobi3 poft frxwm matutinaintcnrpicitur. 



Quod 



An eodCii 

 tempore ;j 

 vbiquecclji 

 pfcs appa 

 leani : 



