444 Encyclop^di^ Lib. X V IT. 



Qjitmdiu 

 dutjntctfe- 

 «a edip- 

 iiuia. 



Jclipfis 

 vniuerlalis 

 & paicicu- 



ai-ris peflcm & morbos epldcmioj : quando in aqueo.inunda- 

 tiones.pluuia';, diluuiapaicicuIaria^quanJo in tcrrco, ftenlita- 

 tem,tetra-motum;quando in lia;no humano,vt iu Virgine,por- 

 tenditcladcm hominibus. Scd hxcomma fic accipienda funt, 

 ne caufis fccundis nimiumtnbuamus , & pr.xcise hunc vel il- 

 lum cfFeAum ncceflatio fcqui ad echpfin contendamus. Nain 

 expericiitiatcftatur,vifiscchpfib.f?pe fettihflimos , faluberu- 

 mos &exoptati(!imos fubtecutos fuilTe annos. 



X I. EJfeBa edipfium folarium dintins durant 

 qukm Imarium. 



Lunares namque eclipfes tot fermc mcnfib. metuendx fun- 

 quot diirant horisiSolaies vcro totidem an:iis.e.g.fit eclipfis lu« 

 na: .hor. io.min. Dico cffeftum duraturum duobus menfib. 

 & dimidio. Sim^liter fit ccliplis folls i hor. ; ; min. Erw dura- 

 rio erit i an. 7 menfium. Quemadmodum n. horafe habetad 

 annura:ita 7 menfes ad 3 5 min.ex aurea ptoportionis regula. 



XII- Eclipfis vniuerftlis tantiem lunx. competit: 

 particnlaris &folis & luniz, 



Duo funt coramunes omnium eclipfium affediones. Vrim* 

 eftquod tantum in ccliptica: nodis,capite vel cauda draconis, 

 contingant. Altera eft ■ quod oinnes ecUpres fint totalcs vel 

 partiales. Toealei funt,cum irradiatio totallter impeditur. P<?c- 

 ti.tles , cum pats tantiim luminaris in ittadiatlone impedltur. 

 Poteft a. vtrumque accidcre foli & lun.r , vt totaliter vel par- 

 tialitcrpatiantureclipfin. Solia.Iun.T:comperiteclipfisvniuer- 

 falis,i.',.talis,qiioJconfpici potcft ab omnibus hominib.in he- 

 mifph.rtioillo habitantibus vbi contiji;it. Cuius rei ratio eft, 

 quod luna rcuerapriuctur lumine mutatitio, ideoque confpici 

 pofflt in omni terr.i, vbi tum luna fupra horizontem eft con- 

 fpicua. Solares a.cclipfes cum fiant luna: interpofitione intcr 

 folem & oculos noftros,fier! non potcft vt in toto hcmifphx- 

 lio conlpiciatut. Confct ciitjireg.i.hHius cap. 



Capvt XIII, 



De Eflipjifolari. 



pRitCEPTA. 



^ Clipfis fpeciatim eft folaris.vel Iwiari?, 



ed Eclipfis folaris eft obfcuratio folis , quas fic 

 propter corporis lunac inter fokm & oculum no- 

 ftrum interpofiiionem. 



Eftque tot.ilis, vel partiilis. 



Eclipfis folais tMtalis eft , qiiando radij folares 

 omnin6 a nobis cxcliiduntur. 



Eclipfis folaris partialiscft,qiiando non totusfoJ» 

 (cd eiuspars aliqiia obfcuratui. 



Eftqiiedimidiata, vei nun dimidiara. 



Dimidiataeft, cum foj obfcuratur fex digitis. Et 

 hic dicitur medietas diametri foiis dcficerc. 



Non dimidiataeft maior,vel minor. 



Maior eft , quando plures quam fex digiti obfcu- 

 tan^ur. Et hi^ plus femidiametro deficit. 



Minoreft,cum non fex digitiobfcurantur. Echic 

 tninus femidianjetto deficit. 



Edipfe» 

 quarum rc- 

 lummagni» 

 tudincm 

 docueiint. 



Re 



G V L i€. 



/. Eclipfs/olu & luns trium maximArtm 

 rerum magmtudinem detegit. 



Dcfeclus folis & luna: rem in tota contcmplatione natur« 

 maximc miram 3c ofteuto fimilem appellat Plinius. Hxc ra- 

 tio iiquit , lib.'-. cap.io. i :. mortales animos fubducitin coe- 

 lura :ac velut indecontemplantibus trium maximarura rerura 

 naiurx partium magnitudinem detegit: hoceft, cumteirs 

 magmtudo tx Geographfainaotuirtet, poftca defeifliones fo- 

 lis &luni detcxere rationem mai^nitudinis quaicft inter fo- 

 lem & tertam, & rurfusinter tetram & lunam "• Cne cuius rei 

 nocitia animos in ccslura accollcte nonlicet. 



/ /. Caufas defeHionum luminarium hreuijfime ae 

 neruojijjimc proponit Plinius. 



Caufarum ignoratio cum in omnibus , tum inprimis in ma- 

 teriacclipfium multis fuit noxia. Toti cnim cxercitus vano 

 ac fupcrrtitiofometu ternti pericre : cum caftra mouerc du- 

 ccs non audercnt propter defeftionis oftentum. Neccffc igi- 

 tur cft, vt in caufasdcfettionum iftarum inquicamus. Q^as 

 quidcm Plinius brcuiffime iuxta & neruofilTime proponit 

 hanc in fententiam: Maniteftum eft.folcm intcruentu lun.i: 

 occuItari,lunamquc terrx obicftu, ac vices rcddi, cofdcm fo- 

 lis radios luna interpofitu fuo auferente tcrr.r , tertaque lu- 

 n.-c. H.ic(lun.i)fubcuntc, rcpentinasobducitcncbras, rurfum- 

 quc illiusftcrrxjvmbrafidus (lun.T)hebccari. Neque aliud ertc 

 nodem , qu;im tcrrx' vmbrara. Figuram autcm vmbra: fimi- 

 lem meta: ac turbini inucrfo , quaiido mucrone tantum in- 

 f^ruat, nequc iunac cxcedat altltudinem. Spatio quidcm con- 

 iumi vmbras, indicio funt volucrum prxalti volatus. Ex his 

 Pliiiij verbis patct,qu6d nox lit vmbratcrra: in mucronem de- 

 finens : quodquc mucro ifte nonmultum vltra luna:altitudi- 

 nemattollatur,dcinde planedeficiat ,haud fecus atquevmbrai 

 auium pr.talte volantium omnino dcficiunt. Porro vmbra 

 qua:libct cx aducrfo opponitur lumini. Luna igitur in terra; 

 vmbram cadere non potcft,nifi fuerit foli oppofita,hoc eft,ni- 

 fi fuerit plena. Plcnilunio igitur contingunt lunx defcftus, 

 ciim tuna infcruentu vmbra: tci-tcftris priuatur luminefolari. 

 Lunatuncdicitur ax>.ti7n^,deficere,Ac veliiti laborare, co pla- 

 nefcnfu , quo medici dicunt «grum dcficcteanimo , ac labo- 

 rate niorbo. Hinc-vox ecliffis e fchola mcdicorumin coclum 

 eft tranflata. Lunx ita iaboranti fuccurrebant olimmagnis vo- 

 ciferationibus , clangote tubarum , & snearum peluium tin- 

 nitu , quemadmodum excitari tolent ajgri fyncope vel lethar- 

 goopprcffi. Sol vero nunquam deficit aut patitur defeftum 

 luminis ; fed, vti Plinius dicit , luna: intcrpofitu occultatur, 

 quodnonnifinouifTima primaucluna contingercpoteft , hoc 

 ,cft inteilunio. Terratunc iaborat defeftuluminisfolaris.non 

 quidem vniuerfa, fed pars tantura , vti videre eft in fcheraaw. 



Deliquijfolls tyfuf. 



Ciufz & 

 feftionu 

 luminai 



Stanti in B , totus fol adi- 

 mitur e confpedu : ftan- 

 ti in O.dimidius fol tan- 

 tum occulacur. At qui 

 in D habitat , nullam pa- 

 ticur jacfturam lureinis 

 folaris. 



In defeifTu lunari res ah'ter fe habet. Omnes enim , quibuj 

 vna fupra horizontem cxtat , cclipfin luna: & vno tcmporis 

 momcnto intucntur , & asqualem.ita vt nufquamfit maior 

 minorue quam alibi. Quamobrera rcgionum longitudines 

 non per folis defe^aum, fedpei Inuje deliquia inueniuntuii 

 corriguncur,emendantui. 



Idiffl 



