Vranometri^ Pars 11. Cap. XIII. 44 5 



Tdipfu iunarii tyfm hic efto : 



Hoxjtve wnha teme 



Manifcftum hinc e/l , plenilunia ctliptica qu« interdiu 

 fiunt , a nobis non confpici : & nouilunia ecliptica nobisnon 

 apparei:e,qux in nodcm noltram incidunt. 



/ / /. /» ecllp/i filari fol nihil omnino tatitur. 



Sol cnira cum obfcuratur a luna , irtadiatio ipfius fccun- 

 da, vt locjuuntur, tantuma nobis auettitur ,prima vero irra- 

 diatio minime ; hoc eft,licet fol retineat lumen fuum , fed ta- 

 men J hA«ij ^«f»eTBt/ cWA^wsi^o»' , hoc eft , folis illud iumen 

 nobis velut eripitur , fcu per interpofitionem \\inx amouctur 

 ab illis tcrJis , e qiiibus fit relpeftusadluminarium viiibilem 

 coniuniflioncm ; Sol autem ciim multis partibus excedat tcr- 

 ram , tcrraqutlunam , non poteft conus vmbr^e lunaris to- 

 tum lolcm toti ccrra; adimcre .■ fed aliqua tantiira tcrrx por- 

 tio dcfciflum ilium limiinis fentit. Itaquc non vt ediples lu- 

 nares,ilc etiam folarcs ab omnibus arquaiitcr confpiciuntur: 

 fed ptopter parallaxin alij magis, alij miniis deficientem fo- 

 lcm contcmplaatur. 



ly, Difirentia ecUp/iumfolaritim & Imarium 



" in hiffettem confijHt. 



Pnmoin tempore : quia eclipfes lunares contlngunt in ple- 

 nilunio , foiarcs in nouilunio. Deinde in apparentia : quia lu- 

 nares eclipfcs lunt vniucrfales , & vbique gentium eodem 

 modo videntur : lolares non item. Luna (iquidcm deficit a;- 

 qualiter,eademquantitate, eodcmque momento , vn.ucrfali- 

 ter apud omncs,fupra quorum hotizontcmexortaeft .Sol ve- 

 toina;quaIiter,inalioclimateplus, in alio minus , inalio pla- 

 ne nihil : &: prius occidentalibus,poftcriusorientalibus.ri?r- 

 tio in modo pailionis : quia lana vete priuatur lumine,fol ap- 

 parentcr. Nam in lunari eclipli tcrra lumcn folis fubtrahit lu- 

 n.if : infolari.IunatciTa:. g>«ii«i)induratione:quia lunares ob 

 vmbrxamplitUL-lincm ad quatuot horas fefe imo^mplius cx- 

 tendere polfunt , folares funt breuiores. SUtintoin magnitu- 

 dine :quia luna vltra ii digitos dehcere potcft, fol minime. 

 SexCa in obUruatioiiis ditFerentia , qua- in folaribus ab occa- 

 fu, in lunarihus ab oriente incipit, & contrario modo termi- 

 natur. Septfmo in frequentia:quia ecliptes lunares ixpiu? con- 

 fpiciuntur, quam f )lares. Taraetfi enimfolaresdefeC^as in 

 diuerfis tcrrs partibus , (1 nempeadvniucrfum tcrratum or- 

 bera refetaniar,funt crebiiores:lunares tamen in eadcm par- 

 te, videlicct Gr.rciavcl Italia, magisctebro poflunt confpici. 

 C.Ttcroqui tamctli corpus luna:refped^u Solis minimam ha- 

 het quantitatem: tamen quoniamea multonobis eft propior 

 quam fol iproxima autem qua:que , vt Optici demonllrant, 

 occultare polfunt longilTimc anobisdilfita, vel maxima cor- 

 poraproptcr angulum vifionis, qucmproximamaiisrem ,rc- 

 mota vcro minorcm habcnt : idco quoque cadios eius a nobi* 

 excluderc potcft. 



r. SoL II digitu , hoc ejl , tutm potefi defi- 

 cere ,fedrarh. 



Quialuna multis vicibus minor eft fole , aliquis dubitare 

 qucat , an fol totus poffit deficere. Sed tenendum cft , hic rc- 

 fpiciendum cflc non ad veram , fcd apparcntem quantitatem, 

 qur.rqualiscft propcmodum. Deindc modo diiftumcft.exi- 

 guum corpus polVc obumbrate magnum ; vt quando fola ma- 

 nus,imo &: digitus , intcijios montcs e confpeftu nobis eri- 

 pit. Tcftatiir aiircm cxptricnria , folcm totum quandoquc 

 oWcurari , &quidcm plcrumquctum , quando diantetcr la- 

 n.T vifualis maiorcft folis dimetiente , hocclt, luminaiibus 

 in ccceiitricorum fuorum .iWiJibus fummis , luna vero in epi- 

 cycli ccrigi'o,vcl in ccliptica , vcl piope cam conftitutii. At- 

 quc ftc docucrunt vetcrc; , folcm vniuerfum ab orbc' lunari 

 tcgi polTc , fed abfiuemoia. His refragatur Tycho , & do- 

 cct , lunv orbcm in nouiluniis,Opticam dimen(ionc,ar<.'^io- 

 rcmappatcrc orbe folari, Diamcterenim folisquando mini- 

 m>. eft , occupat cocli minuta j^-. (iue parcem maximi citculi 

 fcptingenrclimamvigelmiam. At diamctcr vifualislun.r in no- 

 oituniis Tyclioni nunquam maior cft minut.i8.fcc. 48. Q^ua- 

 rc intcgium folcmita obuclarc nequit luna , quin limbi fo- 

 iaris aliqua portiuncula ciicumfulgcat. Cxtetum diamcter 



Anedlpfis 



lemporc 



pnlTionis 



vifualis folis & luna- tanta c(fc dicitur , quantam vilus diiu- . 

 dicat, collationc ad totum coclum facta : qua dimenfione foU 

 & luna propemodum parcs ; & vtcrque pcdali quantitatc elfe": 

 pronuntiatur : qux pcdalis magiiitiido Opticc tantitmcoeli 

 plus miniis occupat, quantaeft quadiantis ciiculipars centc-" 

 fimaoftogefima : ita tamen vt vtrumquc (idus in apogxo pau-" 

 16 minus appareat , quam in pcrig.TO. Ciim igiturdiamcter 

 vifualis in vtroque (iderc par fit , cclipfcs folaics cffe pofTunt 

 totalcs. NuUx tamen lunt vniucrfalcs : quia luna multo mi- 

 nor fole Sc terra exiftcns ,alicui tantum tcrieftils globi parti 

 vmbrx fua:cono inuolut.r radios auertit. lis igitur cclipfes (b- 

 larcs totales apparent, qnibus conus vKionis iua: infraconum 

 vmbrx ita confiftit , vt conus vmbrx a luna Iparfx totum vi- 

 fionisroiium includat, id cft, quoruni vifus,folis & lun.-ccen- 

 trum in eadem linea rcfta cxiftunt. Rcliquis vcro.quibus co- 

 nus vmbrx vel partcra tantum coni vifus , vel omnino nihi! 

 includit, vel partialis tantum , vel omniuo nullaappartr. At- 

 que hxomncs funt Ime mor.i,ideft,duratiocnium intcgia vix 

 animaduertitur, piopter lun.x motum vclociorem , quo fo- 

 lem traniic , ciufque confpcdum rurlusnobis aperit. Ex his 

 apparer piimo,ef//;'y(« temfore pajfwnis Chrifti non fuilVcna- 

 turalcm, fcd fupernatuialem , idque tum propter folcm , tum 

 propter iunam. Primo enim luna nec in nodis,nec intratcr- 

 minos eclipticos, nec in coniunftionc, fe d in oppodtionc cuni Chtifti fiie. 

 fole fuit: licet quidam cxiftiment , lunam tum (c ("iippofuirte '." """"- 

 foli ad trihoiium, coque elapfo adotJinarium ("uum locum ''^' 

 rcmcafle. Putarim tamcn , folcm tum radios fuos cohibuiffe,. 

 dcncgante Dco concurfum. Sol veroprimo totus fuitobicu- 

 ratns vniuerfaliter , ita vt tcnebrx fucrint faftx in toto or- 

 be:deindc coniunfta fuit hxc eclipfis cum mor.i,quoniam tr»s 

 integras horas durauit. Triplici ergo nomine hxc eclipfis fuit 

 pritcrnaturalis,fcu extraordinaria. 1. Quiacontigittempore 

 pIcniIunij,quo lunacft oppo(itafoli,nonnouiIuni| , quo or-r 

 dinaric contingunt cclipfcs (olarcs. Hoc autcm indc piobatur, 

 quia Pafcha Hebr.xorum diuino mandato fcmpcr in plenilu- 

 nium incidebat. 1. Quia fuit totalis cum morii. 5. Q^ianon- 

 tantiim in lud.xii cftconfpcfta , fcd ctiam in j£gypto:vhi cum 

 Dionyfius Hcliopoli agens illam vidcret.inh.rccrupit vctba: 

 Natitrd p.ititur DcM , aut iiatura periclum. 

 Ethnici quoque fcriptoics eius mcmihcrunr : vt Phhgov. 

 lib.i^.Olymp. Miiaculofa igitur fuit ifia eclip(is. Dcindc ex 

 diftis quoque \\(\\xcx,ecltpfm temporeCarolt Magni faiflam,quan- 

 do fol triduo poft,quam lunx eclip(is fuiflct, oWcuratus fuij 

 non ctiam fuific naturalcm,(ed miram. K'011 n.Iuminaria tunj 

 coniun^iVa fucrunt ; (ine quorum coniunc^ione eclipfis fplis 

 ordinarie (icri non potcft. Quidam tamcn putant , obnubila- 

 tioncm potiiis quam cclip(in hic diccndam , & caufam ciiis 

 fuiffe atttaCVos a folc vapoies , adco Ipiffos , vt vilui fbl cicp- 

 tus fuerit. 



VI. EclipfesfolifvnriHnturprolatitttdinelitnXydifian- 



tia luminMium a terrky & paralLixi lunt. '_ cciipfium 



lolaiiuiQ 



Magna cft varietas cclipfium folaiium. Huius varictatis 

 tres inpriniis caufx recitantur. Pr/w/i c(t inxqualis lunxdi- 

 ftantia fcu Lititudo appartns a folc. H.tc cnim qiio minor 

 fuerit, eo maiorcm & m.ignitudmc & durationc cc!i}'fin (b!a- 

 rcm facit. Q^io maiorcm autcm fuciit, c6 niiiioi folispats, 

 vclctiam nullaomniiiotcs;! ttir. Altcrtt cfl in.xqualis lumina- 

 rium .1 tcira diftaiiria^obquam appaicntcs corum diamctri mu- 

 tabiles fiunr. Maiorcs cnim appaicnt, (i ciica orbium (uorum 

 pcrigca vcifcntur, (ju.im circum apogta. H.ic autem in.^-qua- 

 litate cclipfium ctiain quantitatcs mutari c(t ncceflc. Vndc 

 cumlun.xpcrigcxfcmidiameter cnaior apparcat , apogci au- 

 tcm minor fcmidiamctro (blis vbicuiiquc conlfituti, hcii po- 

 tcft, vt aliquando totum folem, & pamitipcr aliquid amplius 

 tej^at : aliquando autcm circulum fcu oiam fblis ciicumcir- 

 ca rclinquat lucidam. rfT/f» &: quidcm principalis caufa cft, 

 parallaiis lun.x, hoc cft, cxigua magnitudo lun.»; vcia , & brc- " 

 uis remotio a ccrr.i ; globi autcm tcrreiumaior,& globi (oiaris 

 raaximaquantitas. Hinc n.foKircs cclipfes non a-qualitcr, ncc 

 ctiamtoti tcirx , fupiaquam lutninaria ortaiimt, diftnbuuh-. 

 tur. His .Iddi potcft motus lunaris «lup|cx inxqualitas» l'tiot 

 ab cpicydo dcpcndct, pcr qucm vclov & tarda fit. Altcra pro- 



i> p ptct 



vndej 



