446 Encyclop^di^ Lib. X V II. 



li^ fartiaT 

 lei. 



'Fejinini 

 foUriuin. 



^cjipifuin 



ptcr parallarcs iccMit -, propter quasraotus eius in horas eft 

 T»utabi;is,mo<i6 vcloi,mox,tarda. 



V 1 X.^^cUpfesfotis fanialesfHnt triplices. 



Hr eclipfcs fiant , quando luminaria extra nodos quidem. 

 fcd tamt.n intra ccliptics tciminos coniungimtur : Sc proin- 

 ■dc pro eirundvm dil1.intia fcu latitudinc maiores funt vcl 

 minotcs. Sunt cnim dirtfidiats, vcl non dimidiata;, & harma- 

 iores vei miBores ; ita vt ijnt ttcs clafles ccliplium folarium 

 partiaiiunv Primi mcdietas diamctri dcficit , qiiando appa- 

 rcnS lunx latitu.lo a folc in coniundlionc vifa a:quat fuam 

 diamctrum. Tunc enim diamctri foii.s medietatcm tcgit. H.vc 

 igitur tit , cilm latitudo appacens eft 1 ■>. f:tupulorum,3:quaIis 

 nimiruin femidiametro folis. Deinde plus femidiametro dc- 

 ficit , qujndo in coniuijdlione vjfibili latitudo kma: a folc ap- 

 parcus cftminor lun.iri femidiaractro. H.rc igitur contingit, 

 eura latitudo lunz apparcns minot 17. minutis dcprchcndi- 

 tur. Tertio ininus diamftro dcficit , qii^ndo luna: latitudo clt 

 roaior lunan femidiametto. Et ha;c cclipiis contingit , cum 

 latitudo luna;fcptcndecim minuta cxccdit. Sunt autcm ifta; 

 eclipfcs vel fcptcntnonalcs , vcl aulhales. Saptcntrionalcs 

 fiunt , quaiido pars folis vetfus fcptcntrioncm vcigcns occul- 

 utm , Sc tanto maiores funt vel minorcs, qunto locus,in quo 

 apparent , eft fcptentrionalior. Aufhales funt quando pars fo- 

 lis aulho vicinior eclipfin patitur. Harum magnitudo etiam 

 pco fitu loci mutatur. 



VI II. ReguU de terminis eclpfinmfolaritimexjttu & 

 latitudine luminarium ftnt ijuinque. 



I. Si in apparente (ynodo luminarium lAtitudo lum "vifa 

 fMeritmirior ^,: .fcriipulis prtmis , ©• ^'.fecu>idit ,impofMe efi 

 foUmnon occtddiri. Hic obfcrua.quid fit fynodus fiue coniun- 

 ciio appa,rens fcu vifibilis , qu.uido fcilicct lincK apparcniium 

 motuum c\' oculis habitantium in tcrra pet iplorum lumina- 

 rium centradufta in cundem lona;itudinis zodiaci gradum 

 incidunt Hiiic opponitut loniundio -ver.i ^ media. Ilia efi, 

 quando lin(..i; vcrorum motuum vtiiufquc iuminaiis in eo- 

 dem zodiaci gtadu concurtu.it, Ptolcm.-eo didla <i»^i,e»s. Hic 

 cft, quando linc^ medioium motuum vtiiufque kiminaris iii 

 eodcm lod aci graduconcurrunt. Alligantur autem eclipfes 

 folaies non ad veiam& mediam coniumfhoncm , fed ad viii- 

 biicm &c appatcntem : qucniam fol ipfc, cuma luna obicura- 

 tur, nihil patitur , fcd ium-n fuum retinet.tantuinque pcr in- 

 terpofitioncmlunx' amoucturab illis tcrris,e quibuslit refpe- 

 £tiis adappaicntcm luminacium ccniunftioncm. 



z. Si Lititudo luns. in apparente litminariunf coniunciione 

 fucrit mMor 50. fcrupulus primu,(y \o.fccundis, attamcn minor 

 J4.1>r;>3«,(^ ^i.fecundi! ,poftbile eft pMticutam folis Jeficere. 



5 . S(» autnm ea.dcm Imttudo exctffent 5 ^.prtma,(^ 5 i.ficun- 

 da,fol non poteft obfrt/rnri. 



4. Solares ecltpfes initium fumunt ab occidcnte. Luna enlm 

 motu ptoprio ab occafu vetfus oaicntem incedens , in eclipfis 

 Biincipii priusHmbo fuo orientali ftdngit oram folis occl- 

 dentalem : inde paulatim fubtus ipfum vchitur,doacc in fine 

 ab oricntali foiisora cum rclinquat. 



5. Im partidibus eclipfibus fi latitudo luns. apparensfue. 

 rit barcalis,fol a borea deficit-.fm auftralis.ilfe ab auftralifeu in- 

 fertore corporis fui parte occultatur. Hic tenebris , terminos 

 cclipticos appellari diltantiam luna; anodis maximam, intra 

 ejuam contingere polTunt eclipfes folis aut luna». Illam vero 

 motus latitudinisindicat : qiiem Ptolemius a Boteo limite , 

 alij i nodo afcendenie rciflius dcducunt , ita vt luna in ipfis 

 r.odis vcrfari intclligatur , quando raotus ille cft fcrupul. o. 

 vel fcrup. <. exaiflc. Terminictgo ecliptici necefrarij funt hi. 

 Si in vcris nouiluniis luna anodis propriusabfuerii grad. i^. 

 fctup.jS.foI nccefrarioin aliquaterrarura parte deficere vide- 

 bitur.In veris pleniluniis tcrminus nccciTarius eftdiilantia lu- 

 «ae c nodis grad.10.rain.50. 



C A P V T XIV. 

 De Eclipji lunari. 



Pr/ECEPT a. 



Clipfis lunaris eft priuatioluminis lunx , qii.x 

 <it in diamctr.ili oppofitione attiborum lurai- 

 narH'.in,proptcr terra: corpusinterpofitum. 

 EHCjue totalisvel panialis. 

 Totali- eft ,quaiidoluna totaobfcurarurreftqiic 

 vel fine mora.vei cum mora. 

 Totalis fine mora eft , cum luna tota obfcurata 



h veftigio iterum cx vmbra cmcrgit. 



Totalis cum mora eft , quando luna tota pcr ali- 

 quod tcmpus in vmbra manctobrcurata. 



Partialis eft,cum tantum pars aliqua lunae obfcu- 

 tatur.eRque triplex. 



I. Medietas diametri lunaris deficitjquando lati- 

 tudo lunx in cclipfi a:quat femidiametrum vmbrx. 

 I F. Pluslemidiametrodcficitiquando in vera op- 

 poliiiouc lunx l.ititudo minor cftdiametro vmbra:, 

 maior t.imcn quara differentia femidiametrorum 

 vi.bra; & Inn.-c. 



1 I I. Minus icmidi.imctro deficit;quando latitu- 

 <io luna: ab eclipticii maidr fueric fcmidiametro 

 \mbr;e , attanicn minot ag^regato fcmidiame- 

 rroitim vn.bj:a:& lunap. Vide typmndeliquy lunnrii 

 cap. amcced'. 



R 



t G V L i€. 



I. DeBrina «clipfeos Itmaris cjttinque potiffimum hy- 

 pothefihus fulcitttr. 



Trimahypfithcfs ei\i\Q magnitudine horum trium corpo- 

 rum,folis,liinx, & terr.i; : qux'colIigitur ex paiallaxibus. Vn- 

 dc fol dcprclicnditur terri magnitudinem contincre centies 

 fcxagies fcxies cum tribus o\;l:auis , ita vt fe ad terram habeat 

 ficutijji. ad ». Lumautcmmagnitudincm terra continct in 

 fe triccs nouics cum trigintaodoccntefimis vige/imis quin- 

 tis,ita vt hina fe ad tertam habcat licut 115.3^4914. Secundn 

 hypothefis cft dc lumine lunx mutuatitio , quod i fole fumi:. 

 Vnde cum obftat aliquod impedimentum , quo minus afolc 

 polTit illuftraii , aut lumen terris refunderc , patitur cclipfin. 

 Tcrtia eft de qualitatc corporis, quod impcdimento cft , quo 

 minus luna illuftretur afble:quod opacum efle oportct,vt ra- 

 di) folates non poffintpenetrarc,cuiufmodi eftlola tcrra:nul- 

 lum autcmcx rcliquis clementis aut corporibus coslcftibus, 

 quxfunt pellucida. §}uarta cilde qualitate corporibus luna- 

 ris ; quod crafTum & opacum eft, adeo quidem, vtinftar fpe- 

 culi lumcB a fole acceptum retorqucac, non autem tranfmit- 

 tat , quemadmodum inaerc fieri vidcmus. Sluinta cft de vm- 

 braterr.-u : quod nempe tcrra in oppofitionc luminarium di- 

 reflc in cclipricam , aut locum non procul ab cclipticaremo- 

 tum proiicere pofTit vmbram conicam , ita himirum vt lumi- 

 naria circa nodos iiue caput & caudam draconis fibi inuicem 

 oppofita diametraliter tertam in cadcm linca habeant intcr- 

 pofitam. C'a;tcrum in vniuerfum triplcx eft eiufmodi fpha;ri- 

 corum corporum oppolitio , qu i per interpofitionem denfi 

 corporis iumen aucititur. Pr/OTAdicitur tt^f^ulanilii^ calathi 

 formam habem ; quando nim rum corpus opacum lucido cor- 

 pore , cui obiicitur, m<uus eft:qua; quidem vmbra propc cor- 

 pus opacum tcnuis cft,fea quo msgis ab co reccdit, fit denfior 

 & dilatatur. Sccundn eft iiiXiJ^oneti^s.cylindr.^icea^c^MinAo cor- 

 pora ambo inter fc funtx-qualia , & vmbra in infinitum pro- 

 duc1:a feper eandcm retinct crafritiem. Tertia xute^ilis , coni 

 formamrefcrens; quando corpus teiiebricofum minas cft lu- 

 cido , & vmbra proiefta longius in conum fiue cufpidem 10- 

 tundam contrahitur ac definit, fcmperque quo proprior cfl 

 vmbrofo corpori , eo latioreft & cratTtor ; quo vcroaltius fu- 

 pra illud corpus dcnfum eleuatur, c6 minor fit & tenuior,do. 

 ncc tandem in acumen definat. Harum autem fpecierum prio- 

 res duasin cclipfi lunaiilocum non inuenirc,ipfa tcftaturex- 

 perientia. Nam fi locura habercnt , omncs dcfcftus lunx' auc 

 inter fc,cflentsquales,aut lunaquoremotior cffetatcrra,tan- 

 to diutiiis tcir.rvmbr.-e inuolueretur : cum tamcn vidcamu.s 

 lunam altius in fuo eccentrico conftitutam, terra' vmbram ci- 

 tius praeterirc, & intcidum fcre eciipfin nullam pati.Praiterca 

 vcro denfar vmbra;,in infinitum ptoie£ta;,tandemctiam ca;tc- 

 ras ftcllas obfcurarct : ciim coramuni artificum confcnfu vra- 

 bia terra; ad Vcneris tantum orbem peiuenirc poirit.ibiqi tan- 

 dem terminctur. Hic obiter nota veterum fuperftitionemin 

 Juiix- detcftu , qui put.irunt, carmiuibus lunam de coclo dctra- 

 hi, & iuna: laboranti fuccutii pofTe crepitu»ris,iubaium cor. 

 nuumquc concentu. Quod Litiius lib. 16. (j. Tacitus annal.j. 

 dc Romanis , ^ Maximus Tauriuenfis epifcopus de Chiiftianis 

 quibufdamprodidit. 



III. Caufk magnitndinis &duratioms cclipjium luna' 

 rium efi tjuadruplex. 



Primo latitudo lunae inatqualis : qnas quo maior cft , eo mi- 

 nor fit cius eclipfis, & conitz Secundo fitas lunx & insqualis 

 vmbta; terrx cralTitics. Quando enim luna eft in apogeo epi- 

 cycli fui,tum vmbra terra; tenuior eft\quam ciimeft circa pe- 

 rigt'ura:ideoqae vbi cft edipfis rainor. Xerttiinxqualis diftan- 



tia fo- 



Hypothi 

 in ioSti\ 

 cclipfeo 

 lunaiisc 

 potilTim 

 obfeiita 

 ds> 



Caufa n 

 gnitudin 

 & duraii 

 nis eclip 

 lunaiiun 



