Vranometri^ Pars III. Cap. II. 449 



1114111- 



ld3. 



Hqiii- 

 incs 



C A P V T II. 



Be Hora. 



P R AE C E P T A. 



Ora eft aliquota pars diei :/?«, eft tcmpus cer- 

 to minutoriim numero dcfinicum. 



Eltque na;uralis,vcl ciiiilis. 



Hora naturalis cft a:qualis,vcl inasqualis. 



Horaa:qualis eft vigehma quarta pars dici natu- 

 ralis.inxqualis cft duodecima pars dici ciuilis,inter 

 orientcm Sc occidentem folem. 



Hoia ciuilis numeratur ab horizonte , vei mcri- 

 diano. 



Hora qu£B numcratur ab horizonte , inchoatur & 

 tcrminatur ab ortu vel occafu. 



Hora ab ortu numcrata cft, qux incipit & termi- 

 naturfub ortum folis : vt hoia; B bylonicx. 



Hora aboccafu numerata eft / quas incipit &ter- 

 minatur fub occafum iofis : vt funt hor.-E lcalics. & 

 ludaiccE. 



Hora numetataamer)diano,incipit& tcrminatur 

 vcl a meridiCjvel i media nodle. 



Hora a mcrijienumerata, cft quz initium & fi- 

 iiem habet folc in meridic conftituto : vtfunthorce 

 aftronomicx. 



Hora a media nodc numerata cft , qus media 

 nofteinchoatur&dehnit .• vt funt horx Romanx 

 veteres. 



R E c V l jE. 



I. Hort, £qnalcs in vfn cfuotidiano/iim prsferendi 



intqualibns. 



Horii Grxcis in gcncre fignihcat tcmpus opportunum, 

 itcm vnumquoc1>]uc cx «juatuor anni tcmporibus , fiuc patti- 

 bus. Hoc loco in figniHcatione Ipcciali & vfitatiffima hora 

 accipitiir pro p.utc vigcfiraaquarta diei naturalis atqualis , 

 vel duodecima dici artiticialis inicjualis. Vndc conftat , ho- 

 ras elTedupliccs , ajquales & in.xquales. Illx Gtajcis <(7>i^j&«»«/, 

 dquinoitiales & iquidiaUs : hx vero t^g^>(it4,,tC}nfordes , im- 

 qudes , & flanetarit. noniinantur. Hora tqnalis eft fpatiuni 

 tcmporis quoquindccim partes aquatoris motu primi mo- 

 bilis fupra l\orixontcm a:qualiter attolluntur. Itaquc hota a»- 

 qualis cft vigefimaquaica pars iquatoris. Nam totoiqua- 

 tote in 14. paites dmifo, colliguntur 1 5. tcmporafcugradus, 

 mcnfura vnius hoiar. Hor» inequalis cft fpatiuro temporis , 

 quo plures pauaiorefue quam 15. partcs iquatoris fupta ho- 

 lizontcm oriuntur , vcl meridianum tranfcunt. Pviot illa liora 

 xqualis eft accommodatior quotidianovfui , quampofterior 

 ifta inatqualis : quia non tantum accurata: obfcruationis,quan- 

 tum pioi illa rcquirit. Porro hoix inarqualcs rcfpondcnt 

 dici artificiall;x-quales, naturali. Nam intcgra yEquatoris rc- 

 volutio ( milla ca portionc, qua: propriofolis motui rcfpon- 

 dct, diuidicur in i+.partcs a:qualcs.icd dics aitificialis,itcmquc 

 Dox,diuiditurin 1 t.paucs ina:qualcs, prout diuerfa^func anui 

 tcmpcftatcs. 



I I. Hor£ equAlis partes femper funt aquales. 



Nam quod atttinct ad pattcs maiores , qa.T: dicuntur qua- 

 drantcs ,quilibet <j«(»iir4»j fiuc quarta hora: pars.cftlpa- 

 tiiim tcmporis , quo trc< gradus & quadragintaquinquc fcrii- 

 pula prima dc .Tquatorc horizontcm conlccndunt , vcl nic- 

 rijianum tranfcunt , & fotem paulatim cuehunt vcl dc- 

 iKhunc. Minorum cadcm cfi: tatio. Nam fcrufulum fmc im- 

 nutum , cll fpatium ccmpotis , quoquindecim minuca vnius 

 tcmpori< .rquinodialis fupra hotizonccm cuchuntur , hoe 

 crt , fexagefima pars vnius hora: . & pcculiari nomine minu- 

 tum, Gr.i:cis ^itt<» dicitur. Diuiditurautcm quodlibec minu- 

 tum, fiue qua:uis lexagcfimaparsvnius ccmporis xquinodia- 

 lis in fexaginca partcs alias.cjua: minuta lccunda vocancnr. V- 

 num quodqucfecundum rUrlus in fcxaginta tcrtia, &quoduis 

 tertinm in fcxagincaquartai&ficconfcquentcr doncc ad nio- 

 meiitaminima perucmatur ,inquibus Hncm afllfjuitur diui- 

 lio;ficuti fupra itv Arithuu.cicls diiSom cft. 



Hor.T ab 

 eodcm 

 piincipia 

 nuuieKiz 

 au loiiici- 

 dant J 



III. Hor* ah eodem principio numereitt non 

 coincidnnt- 



Ratiopendet atumote tcrrat, & mcridianonmi differcntia. 

 Namquianoneftcodem temporc vbiq^ue meridics , reliqua- 

 tum quoque horarum non potelt efl"efmiiIisconditio,exceptis 

 iis locis.qua: cidera meridiano funt fubicfta.tt hancob caulam 

 femper cft racridics, fcmper mcdia nox.lcmpcr manc, fempcr 

 vcfpcra.fempct quauishor.1, imo minutum, inaliquatcrr* ' 

 partc.Sol quippenunquamquiefcens.femper alias atoue alias 

 illuftrat & delcrit tcrrx plagas. 



IV. HorApUnetaridLcognofcuntur modovHlaari i vel 



^jbronomico. " Q^o»o<io 



■^ liorxpbnc- 



Dominia f-Ianctarum ex f «/j/>ri o/;n,„/j£ abfquc vlla ditfi- gVmu"= 

 cultate cognolci poflunt. Nam ii conftet dc dic feptimana: , 

 vulganappellationc.nomen diei tribucndumeif prima; hora:, 

 fcqucntibus fcquentiumplancratum cx ordinc. E. gr. hodie 

 dies eft Mcrcurij Ergo prima hora crit Mercurij.fccunda Lu- 

 na:,tertia Saturni , quaica louis , » fic confcqucnccr: Modut 

 jifironomicushihihcz. Si quxftlc clt dc liora aliqua diurna, 

 frimi ortusfolis&quancitas dici.fi de nodurn.i , occafusfo- 

 Jis & quancicas nodis conftare dcbcc. Deinde quancitas diei 

 vcl nodis diuidcnda in iz. parces xqualcs , vc habcacur horz 

 planccarix quantitas. Tertio fi hora planeraria addatur ortui 

 habcbitur prima dics.fi dcnuo.habebitur fccunda,& fic dcin- 

 ccps : vt facilc fit horas totiusdici hoc raodo conterrc. E. gr. 

 quxritur.hora 7. Kalcndis Augufti quota llc inccr planecarias, 

 quando dici quantitas elf horarum 14. miuutotura 11. F.-ida 

 diuilione dcprchcndo , horam planctariam continerc vnam 

 horam vulgaiem, & 10. minuta. Difpono vt fequitur. Tcm- 

 pus ortuscft hora 4.matucina,5(J muuic.Hora planccaria efl 

 hor. I . minuc. lo. His additis prodit hoia pnma planctarum : 

 eftquc hor.i?.minuc. 6. Q^ancicas hotx- planet eft i.hor.mi- 

 nur. io.Q_ux fi addatur piiori,prodit fccunda hora planet.efl- 

 quchoray. minut. 1«. Septima igitur horj Kalendis Augufti 

 conuenit cum hoia fccunda planctaria. Tcncacur hoc loco 

 if la tabula. 



Tabula dominij ac nominis horarum pla- 

 netariarum. 



Horae 

 diei 



5 



10 



4 

 1 1 



10 I II 

 5 i 4 



Horx no- 

 dis 



DiesSolis 



Lunz 



Martis 



Mcrcurij \ ^ ]) 



louiS ; 2^ f^ 



{V^edr '"5" ^ 

 Saturni 1\ 'yz 





11 

 5 





5 



II 



n 



Hori anti- 

 quitus vfl- 

 tatioies 

 qux fuc- 

 lint -■ 



V . Hor£ inii!juales,fue planetari^yanticjuitus fue- 

 runt v/itatijfmx. 



Horxplanctaii.rdicuncurina.-quaIcs, nonquodvno in lo- 

 coffor.TeiufJemdici lint inxqualcs : lcd quia horx diurna: 

 cum noaurms,& xftiux cum hybccnis collacx, func inxqua- 

 les. Sumunc cnim incremencum & decrcmcntum cum ipfis 

 dicbus : vc fi dics fit longior no(flc,horx quoque diurnx fuc- 

 rint proHxiorcs nodurnis. De his intelligcndum elt illud 

 Chrilti lohan.ic. Nonnc iz.fuiu iioiz dici.^Ec illud ^/T.j.dc 

 hora nona. Huiufmodi horas putantur anciqui habuiflc vfque 

 ad annum Chrilti jco.VndcCafmannus fart.i.^ft,ol.c. i.mo- 

 nct.quidquid dc horis Icgitur antc id tcmporis.m hiltoriisfa- 

 cris & profanis, id cranc dc huiufmoji horis iniqualibus in- 

 tclligcndum cflc. 



VI. Veteres habuerunt IwM fmplices & compoftj^; Horx f.m. 

 (j h.ts maiores vel minores. i'iic<ijc<o. 



POlilx, 



Solcbant veteres diem oartiri in trcs partes, ita vt quxlibct ' 

 comrlcAcrctur quacuor horas:vcl in quacuorquadrantesicr- 

 narum horarum, quos.ibvltimacuiufquequadrjntishoradc- 

 norainabant.Ptiorispartionis hic cft typus : 



^? 



Poftc- 



