Vranorhetri^ Pars IIl. Cap.III. 45 1 



Dics inscqualfsjvc Sc nox,efl: plurium vcl paucio- 



rum horarum quam u : eftquc longior,vel breuior. 



Dics, vt & nox.longior e(l, ciim plurcs qulm 1 1 



horas numerac : breuior concra. Eft autem longif- 



fima dies & breuiffima nox circa folftitium £Eftiuum, 



ficuc circa hybctnum eft breuiffima dies &longiffi- 



ma nox. 



Diciciuilisoccurrunttcrmini fiue initia & fpc- 



cies. 



Tcrmini funta quibus diei ciuilis fit initium.alias 

 cardioes dici.KivrttjSc initia diei. 



Eiufmodi rcrmini funt qu3tuor:videlicet ortus & 

 occafus.mcridies & media nox. 



Ab ortu folis dies initium olim fumcbat apud Ba- 

 bylonios,& hodicapud Noiimbergenfcs. 



Ab occafu folis olim initium dici fumebatiit a lu- 

 diis.hodiea nonnuUis Italis,& Silefiis. 



A meridie dieiinitium fumicur apud^gyptios & 

 Aftronomos. 



A media node dics initiam fnmit apud Germa- 

 nos & plerofque populos in Europa,quemadmodum 

 apud vcieres Romanos. 



Species diei ciuilis funt varii : e quibus prxcipua 

 cft hic diuifio. 



Diespolitici funtalij inpolitia Eccleiiaftica , alij 

 in politiaciuili. 



In politia Ecclefiaftica eminent dies fefti Mofaici 

 Sc Chriftiani. llli in V.hi in N.T. 



Fefta lud.xorum fuerunt vel a Deo inftituta , vel 

 ab hominibus adiedla- 



A Deo inftituta fuerunt decem,e quibus quatuof 

 fucrunt principalia.reliqua minus principalia. 



Principalia fuerunt Sabbatum ncbdomadarium, 

 & tria feft.a vniuerfalia , ad qux tota natio ifraelita- 

 rum ad vrbem fanftamconfluere debuit cx prxcepto 

 Dei Exod.ij.videlicct Pafcha,Pentecofte,& Sceno- 

 pcgia feu Feftum tabernaculorum. 



Minus principalia fuerunt : Sabbatum fcptenne, 

 Sabbatum feptem fabbatorum fiuc Iubila;us , Neo- 

 nienia fcu noniluninm , Feftum tubarum leu bucci- 

 nx & clangoriSjFeftum expiarionis feu propitiatio- 

 ni«,& Feftum retentionis feu colledlionis. 



Ab hominibus adiedla fuerunt fex iciuni3,& qua- 

 tuor foUnnitatcs. 



Ptjm6 inftituta fuerunt quatuor iciunia . videli- 

 cet Obfcffionis Hicrofolymitanac , Occupationis 

 HierofolvmitansE , Defolati vrbis, & leiunium Go- 

 doliae.Quibiisquatuor feftis fub captiuitateBabylo- 

 ricaacceffit Iciunium Eftherar.& randcmleiunium 

 fradarum tabuiarum Legis. Quatuor folennitates 

 acceircrunt fcftis iciiiniorum.hocordine.i.Dies Pu- 

 rim.id cft fortium,ficdi(3:i ^ forte Haman,Efth. j.v. 

 7.2.Feftum ^i/xojopietfjcompataiionislignorum, cu- 

 ius meminit lofephus t.debell.lud. c.iy.^.Feftum 

 enciniornm,fiue dedicationis,confccration!S,& re- 

 iiouuionis templi a luda Maccab.TO inftitutum,cum 

 Antiochus Epiphanes tcmplum profanaffet. 4. Fe- 

 ftum expiationis arcis Hierofolymitani inftitutum 

 perSimonem Afmonzum. 



Fefta Chriftianorum diiiiduntur duobus modis" 

 Primo funt Apoftolica,vt diesDominicus : vcl Ec- 

 clcfiaftica, vtFeftum natiiiitatis Chrifti, Circumci- 

 fioniSjPafchx &c.vc! fupcrftitiofa, vt Feftum aftum- 

 lionis Maria: & fimilia. Illa & ifta funt vniucrfalia, 

 qua: vel ab omnibus Chriftianis ,vel a maxima partc 

 obferuantur : hsc particulaiia , qux a Papiftis cclc- 

 brantur. 

 Dcinde fcftafunt fixafcu immobilia vel mobilia. 

 Fcftafixafunt , qux in certos mcnfiumdiem inci- 

 dunt : vt feftum Cucumcifionis, Epiphanii, Purifi- 

 cationis- 



Fefta mobilia funr,quac in alium atque alium dicm 

 mcnfisincidunt, fecunJum Luni v.iiios motus ; vr 

 funt dies Doniinicu<; , & Pafcha, cxterique omnes, 

 qui a Pafchatcante & retro numcrantur. 



Dies politici in politia ciuili apud varios populos 



funt varij. Eccellunt autem dies politici Romano- 



rum.apiid quos erant diesfefti, profefti & intercifi. 



Diesfcfti diccbantut Romanis fcri^iccque com- 



munes, vcl pioprix. 



Communcs feu publicx publica authoritate pu- 

 blicc celcbrabantur.Et carum fpecies etant qu.icuor. 

 i.Stat.TE feu ft.ntiuxjqua: certis ftatisquedicbus men- 

 fium reucrtebantur-.vt Agonalia, Sa-urnalia,Luper- 

 calia, Quirinalia, Tcrminalia , Floialia, Robigalia, 

 Carmenialia.i.Conceptiuxiqu.T quotannis a laccr- 

 dotibus concipi fclcbant indies commodos:vt La- 

 tinar, Sementina:,Paganalia. Compitalia. ^.Impera- 

 tiu£;qiias indiccbant conlulcs & prxtores pro arbi- 

 trio. 4.Nundinx-,qua: crant nonus quifque dies,quo 

 ' ruftici conueniebant,rcbus domefticis prouifuri.Hx 

 annumerancur fcftis proptcr folennicatcm. 



Ferix proprix erant vcl familiarum,vel fingulo- 

 rum.lUx a fingulis familiis celebrabantur,vt Clau- 

 dix,Cornelix,Lucullorum, Scipionum.-H.x a fingu- 

 lis celcbrabantur pro fcdiuerfa & multiplici ratio- 

 ne, vt GcnethliajGameliajOncmaileria. 



Dies profelti crant,quibus vit.x humanx vtiles ac 

 necelfarias artes liccbat excrccre. Gcrmanis »rcrcf< 

 td^c- Hi erant tripliccs. 1. Fafti,quibus prxtori lice- 

 bac fine piaculo tria hxc veiba dicere.Do,Dico, Ad- 

 dico, hoc eft, quibus liccbac iudicia cxcrcerc. Gcr- 

 manis ©crjc^tstagc, 2. Nefafti ; quibus iudicia non 

 licebat exerccre.^.Comitialcs.qui comitiis erant di- 

 cati,in quibus cum populo agebatur pro concionc. 

 Germanicc Otatbsta^c/lXJiif)! c^cr TJcicftstiigc. 



Dies intercifi crant communcs deorum homi- 

 numqucquorum quibufdam horis fas crat, quibuf- 

 dam fis non crat dicere triailla vcrba. Gcrmanicc 

 dices ^Me ^cwtA^e. Quomodo Romani diem di- 

 uiferint in variasp.irtes,videinfri '^"-T- 



Taliseft dies folaris:feqnitur lunaris.quicft tcm- 

 pus, quo lunamotu diurno ad idem recurrit princi- 

 pi\im:vt cum digrefflt a meri(ita.no ad emdemrcuertltHr ■ 

 Ejlqttt horarum 1 5 ,minHs qttinta parte "vmns hor<t- 



R E G V l ye. 



I. Dies naturalu & ciuilis dicumur amhigue. 



Dics in gcnete eft tcmporis fpatium ad conuerfionem pri- 

 mi mobilis , motumque folis xftimatuni, Eflque aftronomi- 

 cus., vel politicus. Aftronomicus dicseft , quem .i\ftronomi 

 petpendunt refpe<Su motus cxlcltis. Politicus dics cft , quem 

 iidcm Aflronomi perpendunt refpcftu politix Eccleliaftici 

 velciuilis. Pono dics aftronomicus eft naturalis vel ciuilis: 

 qux duo vocabula valdc funt ambigua. Nam frimb dies na- 

 turalis dcfinitur tcmporis interuallum, <]uo cum primo mobili 

 xquinoiflialisinteger vna cum additamemo,quodfol intcrca 

 motu proprio in confequcntiaconficit,tcuoluitur:& dcfinitut 

 14 horarum fpatio. Hoc cnim tcmpore to:us circulus xqui- 

 roiSialis circumuoluitur , & vnus yodiaci gradus. Quotidie 

 nanique £bl vnum gradum conticit. Grxcis liicdics dicitur 

 •"^t^'"'?'' & il,«tf5>u«77»f : vulgo dies lcgitimtis ^ aflronomi- 

 eus i(jt7' ilo^lw. Huic opponitur difs ciuilis liue ^rtificialis, 

 qui eft mora folis fupra horizontcm Deindc contraviopror- 

 fus modo dics ciuilisicu artiHcialis eftfpatium i4horarum,& 

 naturalis fpatium ii horarum. Ita ciiim Macrobi»s& Cen- 

 forinusdicm natuialcmvocaiTt illud tcmpus,quo fol nioracur 

 fuprahorizontcm, quod opponitur nOi-^^i : <iiemautcmciuilcm 

 appcllant tcmpus.quod dicm & nocftcni complcclitur. Dici- 

 tur autcm iftud tcmpus dies ciuilis, quia in concradibus ciui. 

 libus co vtimur , veluti cum quis dcbiti folutioncm llipulatur 

 intradics decem,vel fi in bcllo inducixex pa^ftodcccriuntur 

 in dics viginti, inducir iftx non minus noftu fcruand.v fimt, 

 quam intctdiu. Terti)) dics ciuilis & artificialis ftriftiflimc di- 

 citurpoliticus illc,quia variispopulisdiuiditui in alias atquc 

 alias parccs. Nos primam & vltimam (igniiicationcm fcimc 



Pp 4 aiicnde 



Dies natu- 

 t.ilis&civi- 

 lis ijuomo- 

 do luma- 

 tut \ 



