.Vranometri^ Pars.IlI.Cap. V. 45-7 



pcIlatIone,a^oc}i»veteriGernianoxuinlin^ua,ircilft in <33?o« 

 liiU / quali lcnrs menfis, pioprer acris tcporcm.Pies liabct ;i. 

 AprilH^ i]uartus mcnfis.ab apericndo diftus, quod tcrra,marcr 

 rctjm nafcentium fe cum apcriat , & acccpto fcminc vi(flum 

 animalibuspnbcat.Grxcis^K?^^^!*» quodhoctcmpore tcrra 

 incalcfca: folis reucrfwne. Nam Jt.e;^>i»i oliadicitur, in qua 

 coqucbanturfrurtuum primiti.i; in honoteni Apollinis. Licet 

 alij vehnt ««fyiiXia* fiue d*^yi>.ia. fuilfe facra in honorem A- 

 pollinis &Dianx inftituta,ita vt Aprilis fuerit faccr & Apollini 

 &: Uiani. Alij tainen vndecimum huncmenfcm(fcil. a lunio) 

 putant (ic denominatum mftt •n' Aih rL^ vS», quippe in quo 

 fol aidcntior fit,&: flores tem ficcefcant Porto funt,qui Apri- 

 Itm diclum voluntquiii Aphrilem,.l»!»i -nii it^Pft^-ns a Vene- 

 rc , cjuod venuftet terram ; vcl quodRomulum primum men. 

 fcm a parte fuo Marte, fecundum .-i Venere, matre j€nex,no- 

 niinandura putauit. Hodic firailltcr dicitur 2(prt(r. Carolo 

 Mat;noOrfcimc>lu»t/afe(loPafchatis,quod pleiumque incidit 

 hunc in menfcm. Dies habet jo. ^uintui anni luliani menfis 

 el\ Maius , quem (ic arbitrantur nominatum a maioribus feu 

 fenioiihus , quibus proximum a diis honorcm nibuendum 

 Romulus cenfuerit.O«fi<<«j in It^is hoc comprobat : 



tiinc fu» m»iares tribuerc •uocabuln Mmo; 



Alij a Maia , Mcrcutij matre diftum volunt. Graicis ni(t- 

 ftZ*'" » quafi duritiem ferens aut firmitatem rebus nafccnti- 

 bus • item in«i{»^«g.<e'i. Germanis 6tr CO?ai)/ Carolo Magno 

 tcr 22?oiiiicmcitat/quafi laetitia; menfis diftus.Nam 



Omnintunc fiorcnt,tun< formofijfimui»nnus. 



Hinc poetxdicitur hicmenfis pi(!Vor»j«»<<».Dieshabet ji. 

 Sextus c(i: Iunius,dii5\;us a iunioribus, quibus rem forciter ma- 

 nugerentibus,& proaris atque focis dimicantibuspoft tnaio- 

 res maximum dcbcri honorem Romani cenfuerunt. Aiij a 

 lunone , quafi lunonium , in lunons honorcm;ali) a lunio 

 Bruto,qui Rom.r primus conful fuit , diitum exiftimanr. 

 Grzcis eKxr^MCm^i» ab hecatombis, hoc cft,facrificiis ccntcoa- 

 riis , quibus centQm boues vel fimiles maiores beftjs mada- 

 bantur ,appcllatur. Antiquitusdicftusfuit KfoxsJ, Saturnalis. 

 Hic menlis erat primus , a quo Grafcitcmpus ciuile putabant, 

 proptet TO>»9i)'v3j« , quoi ifto menfe celebrabantur.AIias acuo 

 Harpal' Gamelion crat ptinceps menfium tam «rfuii»t»«y , 

 quam dietum ciuilium. Germani ncglefto Latino vocabulo, 

 vocantbcn '&xaci)Ct/X!\it ^Srofftinoiiat/quodagrosprofcin- 

 dcrc aut tepaftinate fignificat. Item "ZBcibmoitat / hoc eft,pa- 

 fcualem menfcm. Dies habet 50. lulius , feptimus menfis, 

 frcnominatus a natali luUj Oefaris , ciim primo diceretur 

 Quintilis & Quinftilis , quodquintus c(ret a Martio,ptimo 

 vctctisanni Romani raenfc. Gta!ciS|Mi7Ky^j-»i4)v,aquibufdam 

 Apollinis facris,tumcelcbvati folitis. Grarcis etiam diiflus fuit 

 menfis fecundus,fciiicet a lunio. Carolus Magnus appellauit 

 teil .^ett»monat/aftenifecio,& vt ficdicam , focnificcio.Dies 

 liabct ji. OHaitus inenfis cft Auguftus in honorem C.^faris 

 Augufti fic appellatus, cum antea Sextilis.quafi fextus a Mar- 

 tio dicctctui.Cva^cisefl: /3oi)J^<>^«(,a fe£lo in honorcm louis 

 auxiliatotis inftituto. Vulgo 2(u<if}motiat : Catolo Magno 

 jfbvciimoiiat/quafi mc(riummcnfis.Diciturco^M«.r 'virti. Dies 

 habet ;o. NonKimcnfiseft Septcmbet.ficdiftus quodiMat- 

 tio fit feptiraus velut imbet. Gticis imi nshvmfAif , a torbido 

 & impetuofo louc.Catolus Magnusvocauit tc 1 533i^!Ouat/ 

 hoceft, menfcm venatoriura , quod tumi;cruiiam pingues & 

 falicntcscapiainur. Hodic vocatur J^crbrftnottat/q-irtien- 

 fcmautumiialem. Inchoateiifm autumnum. AHis 6er Wcrff/ 

 fionat/ab Iiordeo,item^pc[tmoiiat/afpclta frumentj ijene- 

 re.quod tum colligitut. Dies habct ?o. r)ffi>»f{i,dftO(^(?ber, 

 q. d. 0(flauus a Martio imber. Atticis nvjt»i\j4«I»,a feftb quo- 

 dam Apollin s.quo fabas de;oquebant. Erat facer Marti apud 

 Gra-cos.CaroIo Magno28iiil»<moiiat/ventofus menfis: ho- 

 dieQ33ciiimoiiiit/& 2t?cinmoii/a vindemia. Aliis ^rafhmo- 

 luifyAcoftficicndis ca:n«bi$liniqucftipulis. ynittHtkm ai(ni 

 I iliani mcnfis cft Nonember ,q. d.nonus imbci .i Martio. A- 

 thcnlcnfibus «*Viw&<av. a fcftoBacchi, quo mutuis conuiuiis 

 t?.c»eipiebain. Catolo Magno bcr iicrbffmjMtat ;quar4p- 

 pcHaeio nrjnc Septcmbri ttibuitar. Hodic bcr CQ?iiitfrmo- 

 iMt / mcnlis hybcruus : item i?)cblac(>tmoiiat/ 3 m.-iifVationc 

 pecorum. Dics habec p. I>«Oi/f «'/"»♦»& vltimus anni luliani 

 nicnlis eft Dcccmbcr , q. dccimus iinbct, CJiatcis ■jnmiiat, 

 quali Ncptunius, a Nrptuni & Minetuarccttaminc <lc noaii- 

 nc vrbis Gcrmanisdicitur bcr "SJolfemoiiat Aa lupis.xunc 

 grafl"antibus:itcm tJcrdhrirfmonat / & Carolo Magno ^cr 

 J^Cidamoiiat / quod Ckristvs hoc mcnlc natusputctur, 

 idcociue facris mcditationlbus hoc tcmpusomne fit impcn- 

 dcndum Dc numcto dierum cuiu(que menfis teneantur 

 rfti.vcifus. 

 ; .:■,. . . Ter denos September habet^otiJemijue Nouentbtr, 



.•■' lunius Aprilts reUefUu fuperadditurvnu4., 

 'Sit ntfi bijfcxtus.vicenos ttbruusoih. 

 Tom 1 1. 



V I I. Qutliiet menftkCnciifult diuifm iti 

 tres liecades. 



Trimaiecis dicitur ifa^iF» ^»vif , ineuntis vel inftantis 

 mends. In hac decfdc primus dics dicitur tsft^utc , nouilu- 

 ni_um : proximc fcqucntcs, ^ ^ivTi^ , h •jj.ti, , i, ttt»?»., &c 

 T* ifKfSfiis fin >! v(que ad dicm dcciniam, qui- d:citut, ^iKut,, 

 & <J»»«i. Altcra dccas dicitur ^ij-m.tj; ^,ii( , medij men(is , 

 vcliTri Ji^, hoceft,ciuspaitis,qux cftfupra dccimum dicm. 

 Proindc dies mcnfis vndeciniadicitur ^ ^n <») <(i,(^ ,vcU 

 «n^-n,r,j;^£«,r(^,fcqucntcs vcro m U-ri^.K ■:f[-n,,n «Tri^T, 



&c._.T<j£^ vcl /'iW.T®-^,,.»», vfqucaddiem lu.qua-dici- 

 tur utcus. Tcrtta dccas dicitur <p6iy„r>j , )„ip,„i , vcl i-m- 

 e,Tciftf:-»s , dcficicntis, dcfinciitis &cxcuntis mcn(Is:item ;»1 

 /i««J>,tupra vigcfiinuni dicm.lu li,-c tertia dccade cft duplei 

 ratio dics numerandi. Aut cnim eodtm modo cum prarce- 

 dentibus,dies ii.dicitur i, «»©»'-ni it/ ««ieft.prima fupra vi<Tifi. 

 mam : fcqucntes fiuri^,^ , i<iT„,-nm^.7,, Scc.i^) iuuAvcfipe!. 

 ,01-nf. Aiit ictro atquc inuerlo ordinenumeroruni , vi<Tc(Iina 

 iniina dies nominatur SiKi-n, tJ ipSi,t,T(S^, vigcfiniafccunda 

 c ci.a-n, T.if <p('t;o<iT&' , vigefima teitiai; iy^iVr j ^Sbo.r®-, 

 & fic conlcqucntcr vCque ad trigefimam, qua: dicitut i,„ «: ><«, 

 vetus (y noua. Ertcnimquafiinirium nouimcufis & finis vc- 

 tcris.Qutid fi mcnfis plurium cft quam >o. dierum, tum vitre- 

 fima prim;i,dics vocatur 'i,hx.i.-ni (pSiio,!^ , v|gc(;ma fccunda 

 itKairi , yigclinu tertia oi»«T»,,& ficdeinceps. Si vcro paucio. 

 rum,putai9.vc in bilcxto,tunc vigeiima ptima dicitut «««tt,. 

 Sidcniquc i8. dieruni,vtin anno communi, vigefima prima 

 vocatur n iyibn 5 ipiii^H^ fuj.n. 



Qnojnodo 

 Gcicidiiii- 

 ferint iiun- 

 fcs luo> i 



VIII. RoJnani menfes fitos dimferHnt in Kahndui, 

 Nonas,& Idus. 



Primus vnius cuiufquc mcnfisdicebatut : Kalinds. qux fic 

 dict:E fuetunt,quod populus iftodieper Pontificcmcalatetur, 

 fiuc conuocaretur ad Noiias,quar dutabant <i;tbus f ro:t,me 

 fequentibus. Erant autem Kalenda: lunoui dicata-. Kont (\c 

 didi funt <]uafi Nondina; : quarum alix crant qumtanx.alix 

 fcptimanx,idcft, dieiquintovcl feptimo aflixa:. Ortauus poft 

 nonas diccbatur Idus fiucEidus : abiduando , quod lingui 

 Hctrufca fignificat diuidcre:vcl a Grico « :' ®- quod luna c>r- 

 ca hoc tempus vidcatur formofa.vudc Idus etiam appellantut 

 fttiauiituv. Reliqui dies numerantut eoordine , <}uo Kaen- 

 dasmenfis fequentisanteccduiit.Huius loct funt iftivcrfus: 



Sex Nonas MaiHs,Oclober,Iulius ^ Alars, 

 ^uattuor at reliqui:tenet Idus qiiilibet ocio. 

 Inde dies rcliquos omncs dic.cffc KaltndiM. 



E. g. poft Kalcndas lanuarij fequitur quartus Nonas vcl 

 Nonarumlanuatij : poft Nonascll odauus Eidus lanuarias. 

 dcindefcptimus , ftxtus. Vbi memincris, hic cflc ellipfin vo- 

 cuIiflWfc.Pleneenimdiccretur Sextusantc Idus.Idibus elap. 

 fis ,quifcquuntur dics , denominantut a Kalcndis. Fcbrua- 

 rij , «t dccimus nonus Kalendas Ftbiuarij , decimus ocla- 

 uus&c. Solent autem a Computiftis ita notari. A. d. iij. Kai. 

 Febr. quod fic clfeitur, Antc dicm tertium Kalcndas Fcbruarl j 

 vcl Februarias : vel Ante diemtertium Kalcndatum Februari), 

 qui efttrigefimusdlcs lanuarij.Itcmhoc pafto : Ex. a: d. l'I. 

 iJd. Mart. Ex antc dicm fextuni Eidus Mattias, vcl , Ex ante 

 diem fextum Eiduum Martij. 

 , , ■ - f , ' , 



i X. CharaSler menfis efl ahieftis omnihHS eflfeptenariit 

 diertm , refiduum diemm , horarum,<& 

 .?ii':i Jcrttpnlorum. 



,•] -ifln-.' 

 Jn r^itionibn? folis & Iun.T:dcdicrum aggrgato fcmper ab- 

 liciinus oiiines lcptenaros, &refiduumcum hotis& (i.:upu- 

 liseftcharai-^cr rcinpotis propofici. Hic charaL^cf.fmus tcm- 

 porum yetc eft ^gjfyfiof >t ^^lfait : quemadmoduin tlle apu<l 

 Lairrtium diccbat , ■TilU' a|siAiT,Ki«> clic Cg^ywiiV, piXcertpiit4, 

 Sic ludii fuam Maforain vocant «pjjtj^^av Ti»»^*ifiij, fcptcm 

 Scripturi. Quenuilmi^duin erim fcpcs fuicm auct : ita Ma- 

 fora cogit iii ordincm liccntiam corrcd^oruni. Non aliter 

 quoque cliara^fUt temporis con(htuit fincs audacir compu- 

 tatocLim,vt qui in hoc ncgotio charai!)etcin negligat,non m*- 

 pisfilitudic/idus, ,. ,4iujim qui ncgat principial^ sic chataftcr 

 mcnfis.quicftdictum t^j.lior. i i.fcrup 793. abici.'>is omnibuy 

 frpfcniirii',cliarai5<er,inquam,c(T 1.11.7.$. j.id cft,feilaprin)a, 

 hor.i r.fcJup.^jj. ■ 



X. Menfei Grtcerum politici ^fue pnfularesyerant om- 

 nes itni,(s,tnfiifi, ' 



^c oni3Vo:*Noni; r ' . 



Mtnfes populatcs funt , (juibus vulgus vtitur. Hiapud At. 



Qj\ tico» 



Quemodo 

 R omani 



fuOS IIICB- 



lej di ile- 

 iLnt ; 



Cliaraftet 

 mriilitquij 

 Jii.S( nuain 

 vtilii ; 



Mrnfiri 



Crx<oiuni 



pnliiici. 



