Vratiometri^ Pars.IIf. Cap. VI. 459 



duobus tropicis , punftis fcilicet folftitialibus & bruraalibus, 

 M inpiimis folftitialibus , feu tropico a:ftiuo:licet alij malint 

 ipdus inicium fumcre ab arquinoftio Verno.De hoc anno Sca- 

 liger Ccait lib j. canonum ifaioguorumt^NnWiis annus folaris 

 propric vociri potcfl,pra;ter vnum tropicura. Tamen vfus ob- 

 tinuit.vtqui proximcabtfTer i vero folismotu,is folarisdice- 

 rctur.Sic annus fidereus dicitur fo!atis;cuius ratio eft exaftior 

 quam tropici.Sidcreusquippe annus pendet aftellisfixis,qua- 

 rum loca funt conftantiota,quam planctarum. 



III. Anttiis Jidereus m^txhnam in Chronolo^i* hxhet 

 vtilitatem. 



Annusftdcreiii i quibufdam diftinguituc in atqualem & in- 

 atqualcrancd male. Nam reftc Copcrnicus lib.^.reuol.c.^. vo- 

 cat /iqnaletn xar i|»x^.& raxat PtoIeni.Tum,quod annu <ide- 

 reum ncgleicrit , odenditqiie caufam , cur annusttopicusfcu 

 verten'! longior fucrit,&: pofteum multiplici differentia faftus 

 li: brcuior : dicitquc nullam circaliam , quam quod vetercs 

 eurfum folis non comparaiint ad Itellas fixas , adeoquc nul- 

 iijm eonftitucrint annum (ijcreum. fcdcontenti tuerint anno 

 vrrtente , periodum motus folaris definientes acquinodiorum 

 dunraiAt & follKtioriim inteniallis. Gratias itaque ingentcs 

 dfbcrausCopernico , quiconftitiitionc anni fidcrci magnam 

 Chronologi.r lm.cm intiilit. Inter llcUas autcm fixas , anno- 

 r.tnte C.opernico,artifices fpccl.mt primam ftell.im Arietis, 

 canquam tarniinam valde notabilcm, itavt armus fidcrcus fit, 

 Ciim Sol a piima ftrlU .4rictis digteflus adcandem rcuertitur. 

 Cliincnfcs olim obleruabant, cuiusmenfisinitio, Vrfa: maio- 

 ris ftell.r,qu.r In C3adatunt,fub folisoccafum inmcdianoftis 

 hora voluerentur,&: abeo menfe annum inchoabant : vt ob- 

 fenut Nirol.Trigatitiusin literisSinicis.. 



l V, Anvus foUiis accuratt defiftirine^uit. 



Rationes funt : r. Quia ftcllarum fixarum motus fine quo 

 aniuis lldercus dcfiniri accuratc non poteft,haftenus nondum 

 accutarc eft co^nitus. t. Ecccntricitas folis , fine qua annus 

 ttopicns perfc(flc fcirinon potcft.nonplanecaret dubiis.j.Ac- 

 cedit expcrientla,&: diflm^lles artificum obferuationcs,qua: in- 

 certitudinem confirmanr.Nam Ptolemrus vltra jS^.dies^ho- 

 tas 5. minuta J 5. tribuit anno tropico:Albategnius 5. hor.^ff. 

 tnin.Alphonfus 5.hor.49.min.Tycho j.hor.^fi min.Recentio- 

 rcsmediavia incedcntes,collatione exceflus & defeifhis fafta 

 conftituunt aiinum dierum ji^i.hor.j.min.^^.qua: rationean 

 omnibus numeris fatisfaciat , dies dabit.SoIent autcm attifices 

 hocpha:nomenon,fcuina:quaIemannimagnitudinemficeicu- 

 fate.TripIexeft ccliptica; primain primo mobili , fecundain 

 fpha:ra nona.tcrtia in fpha;ra odaua.Prima & fecundaeclipti- 

 ca lemper coniuniflaj funt eodem plano ( nifi quod fecunda 

 vnacum fplixnanona temporis fucceflu in confcquentia pro- 

 ceditlidcoquc pro vna habentut,& dicuntur ecltptica mediafeu 

 j?j:«.Tcrtiaccliptica dicitut vera&mobilis,amedia vtrinquc di- 

 greditur, pio quantitate femidiametrorum duorum paruorum 

 circulorum , qui delciibuntur c centro in principio feu capite 

 Arietis & Librx:vnde ipforum mcdietfls vnarecedit ab ccli- 

 ptica fixa feu mcdia in Borcam,aItera in Auftrum. Hinc patet, 

 eclipticam veram,dumvtrinque a mcdi.i(qua: eft norma ano- 

 mali.T:in ecliptica vcra,quje cft vaga, ciimmediafit fixa)rece- 

 dit,«on in cojcm loco aequatoiem fccarc pofle. Seftio igitur 

 L(ia vagacft.Quare etiam primus gradus Arietis in primomo- 

 bili , & per confcquens vtrumque 3rquinoftium& folftitium, 

 adeoquc omncs gradus cclipcic.i; inccrtas fcn vagas habent 

 fcdcs.Ex quo concIudicur,foItm non poflc quotannis intcrfti- 

 ti) a?qiiis ad cofdcm ecliptic.-cgradus rcuerti. Hoc itaque mo- 

 do anni magnitudo apparens vcl vcra variari quidem potell: 

 quanta tamcn iliafit, ceno fciri non potcft. Hac de re fum- 

 matim ita diflcrit Robertus Hues traci. de globis.knn\i% cft die- 

 rura 5<(. cum quadrante , paulominus. Accuratum enim hu- 

 ius periodi tcmpus qui qua:runt, fruftri qui-runr. Magna de 

 hoctcmporc concroiicrfia intcr antiquiores.nondum apudre- 

 centiores dcfinita. 1'liilolaiis ftatuit dicium ^ S^.Rcliqui om- 

 ncs huic tempori aliquidaddidctunt. HarpaUis definiuit die- 

 bus !,6^ -r-Dcmocricus 51? 5.cumquadtante& ccntcfima fcxa- 

 ^cfimaquarta partc.OF.nopides diebus 5«<.horis ^.ferc.Mc- 

 ton Atcicus dicb. ; f> s.hor.if.m.i g.fcre.Calippus , Ariltatchus, 

 & Arcliimcdcsad dics 5(f j.Si quadrantcm rcduxcrunt. Ad co- 

 rum raentcm lulius C.x'far dcfcripfit annum ciuilem, cdoc^us 

 ab Alcxandrinis .adhibito in confiliuiTi Sofigene.Ar maiorcin 

 iufto quantitaccm hi omncs pr.vfctipfcruntpra^ter Philolaum, 

 qui dctcrtu abcrauit. Minoiem cnim dicbus 5*5. & qua- 

 dtantc , cuiiiaiMt accuratioi\es omiics omnium temporum & 

 artificum oblcruationcs. At quanto hoc fpatium cxcedat iu- 

 ftam anniquantitatcm, non eftajeofacile explicatu. Hippar- 

 chus cumque fccutus Ptolcm.fus voluctunt eximcndam trc- 

 ccntefinum partcm dici Albatcgnius adimit fcxcentcfimam 

 parcam dici:Indi & lujo:! parrem ccntcfimam vigt(iniam:Pcr- 

 f<j centcfimain deciinimquintam;Aiaphlus & Arzaphcl,centc- 

 Tom 1 1. 



fimam trigefimam fcxtam .- Alphonfus.centefimam vigefimam 

 fecundam :.ali) cencelimam vigelimain oclauam : alij^ccntefi- 

 ma.n ttigcfimam. Qui nuper Kalendarmra Romanum rciti- 

 tuerunt.centefimam trigcfimaratcrtiam partem fcrc cximen- 

 dam voluerunt,quadringcntis annis trcs diesintcgros accrc- 

 fccre arbicrati. Copernicus ccntefimam decinumquintam 

 partcm diei huic tempori deeflc dcprehcndit. Rciflc igitur 

 Cenforinus ait.annnm compledi dieS ;«?.& portioiicm acf- 

 cio quam aftrologis adhuc incxpIoratam.Ex iis Dion crtoris 

 plane ridiculi conuincitur,qui in annis 14*1. lulianis arbitra- 

 tur diem integrum deficcre ad iuftam anni quatitatcm, qucm 

 intercalandum vult.vt annus ciuilis lulianus accurace congruat 

 folaribu» reuoIutionibus.Grauius etiam abcrrat Galenus , qui 

 arbitratur annum efle dicrum ; « «.cum quajrantc,& pr.rtcrca 

 pattis cuiufdam propemodum centefim.T,vndc in (ingulisan- 

 nis centefimisfequerctur noua intcrcalaclo inccgrxdiei.Quo- 

 niam veroannus lulianus ( qui .i lulio C.rfare inftitutus,& 

 poft eius terapora rcceptus , hodie in vfu eftlaliquanto maio- 

 remiuftoquancitatem obtinet,hinc fit , vt :equinoc>ia & /ol- 

 ftitia antiquas in Kilcndario fcdes anteucrtcrint. Annis circi- 

 ter 4;i.anteincarnacionem Christi , iquinodiumvcrnum 

 a Mctone & Eudtcmone obferuatum,in S.Kal.April.vel ij.d. 

 Maitij hosfilTc dcprehcnditur. Auno i4<s.ante incarnationem, 

 cx Hipparchiobfcruacionibus,ad i^.d.Martijrcfcrcndumefle 

 conftac.Hinc patet Soligenis errot, qui ccntum amplius poft 

 Hipparchiim annis , in ordinatione Kalendarij luliani iderti 

 .rquinoftiuni ftacnit in ij.d.Martij^feu X. Kal. Aprilis. quem 

 locum propemodum 400.annis ante cius tcpora occuparc dc- 

 bniflet.Atquc hicerror Sofigcnis adportcros ctiam dimanauit. 

 Galcni tempore,ioo. paulo minus poft Crlarcm aiinis,a;qui- 

 noftia incijcrunt i^.die Martij & Septcmbris Anno incarna- 

 tionis Christi faftum cft .cquinoclium vernum ij.Martij; 

 tempore Concilij Nica:ni,h*fit in ti. Martij : anno S 5. poft 

 incarnacionem Thcbith Benchorahobfcruauit die i7.Martij; 

 Alfragani a'tace h*-lit in i6.Martij : ArzachcPHifpanus anno 

 io9o.obferuabitdie t j.Martij.Anno i ; i* obferuatumeft die 

 Marti) i i.Noftra xcate ad 1 1. & i o.eiuljem mcnfis pcruenit. 

 Ita vt annis circiter lozi. non minus dicbus 14. antiquas fc- 

 des anteuertetint. Tcinpus itcmiolftitij a Metonc & Euiflc- 

 moneobfctuati annis circitcr ante natalem nomliii jgS.con- 

 gtuit iS.Iunii. At nofttis cempotibus in 1». eiul"dem menfis 

 dcprehendittir. 



V. GUiattior anni pttrtes funt ^qutilei & imtjuales. 



.^^«<i/«funt,rationc Todiaci. Nana quolibet anni qua- 

 drante fol abfoluit quartam zodiaci parcein,fiue tria figna. In- 

 tquales vcro funt racionc temporis:cum in autumnali & hy- 

 bcrnapartc citius,in verna & a:rtiua tardiusprogrediatur fol: 

 vt tacilc animadncrci polfic, fi ("pccialis computatio ex Tlieo- 

 riis planetarum. inrticuacur. 



V I. Fer efi prima anni partium. 



Rationes pra:cipua: funt ; quia mundus hoc tempore eft 

 conditus : & annus aftronomicc incipit ab ingre(1"u folis in 

 Ariecem;& denique ha:c anni parsertoptima & lalubcrrima, 

 obtempericm. 



VII. SingulaamiitemporafitbcUuidHHtHrintres 

 panes. 



Ita v.gr.vereft primum,medium,& vltimum. Similiterarftas 

 ert prima , mcdia , & vltima. Dc autiimno & hycme idcm eft 

 iudicium. In qua ditFercntia hoc obfcruandiim , quod fcmpct 

 vltima pars vnius pr.rccdcntis , firpars prima & inicium alte- 

 tius pattis fcqucntis,iuxta illud Galcni : ri AuTfjr iuif.f roS 

 (ifnsnfivnti t4u «xa.jjsii.SicajraWgjiv vocant primum autuin- 

 num , & vltimam .xftatcm : *4i»«)m;(»^», autumnum vltimum 

 primam hyemcm. Atque haspartium anni diffcrcntia aftio- 

 nomi in diuerlis cHmatis inchoant.ab ortu aut occalu alicuius 

 ftell.r.Iraq; non (iint caJcin vbiquc initia & iijcmfincs haril 

 partium & Jiffcit ntlatum,fcjalia atq; aliaprodiucrfitate lati- 

 tudinis locoruin & altitudinis poli , li quidcm rc('plcias ijuali- 

 tates acrislta Galciuis lib.i.Kpid-ait;lnitium veriscft xquino- 

 dtiura.finis vcro ortus Plciadiini(('cil. jicliacus & iiututinu$)& 

 idem iiicexortus Plei.adum a-ftati» iniclumcft : fcd initium 

 quoquc autiiinno pr.rftat. Nam jf\iulnot)iiini ;iiitumnalc,Jic- 

 bus circitcr Juoilccim pixiicriituroitus Archiii.ScJ & occafiis 

 PlciaJum autiimiio fincni, hyemi initium pr.vbcr.Sic Galcnus- 

 Itaquc Juplcx aJKrri lolctquatuot iftotuin temponim Jcfini- 

 tio;vna pcrpctua.altctavaria apiid vari.is gcnccs.iiociiiodo.Or 

 eft tempus trimdhc , quod fol dclirtibit fuo inotu ab.vqui- 

 nodlio ad folftitium a:ftiuum;/i«,cft tcmpus anni.quoj.ib x- 

 quinoclio verno inchoatum Jurat ;lj cxortum Vcrgiliarum. 

 JEfias eft tcmpus trimcftre, quoj fol dclcribir ;i ('olrtitio a-fti- 

 uo ad .Tquinocliiim autuinnalc :/<■« , cft tcnipu": anni inchoa- 

 tum ab oitu iicliaco PkiiJum , vfquc ad matutinum cxortum 



Qj\ t eatun- 



An quituo; 

 aiini pariet 

 lint zqua. 

 lcsc 



Veti» pr«- 

 logatiiu. 



Quomode 

 (liuid^ntut 

 quttuocan- 

 iii tcmpo- 

 la; 



