Vranometrte Pars II I. Cap, VI. 461 



vocituj eft,euiijs dics explorati cflent.menfes nuili ctTent.fcd 

 ad cos dies, tanquam ad amuffim , menfes lunaies digereren- 

 tur. Menfem autem dicrum vocabant, qui uunquajn maior,vt 

 minor eflet dicrum trigiiuajquod perfpicuumcft Cjw/.i^.jj. 

 Manejitfuf!laspudniii»!iiium,vel dentirium,h.e.znnmayenen- 

 tcm duodecim racnfium , vel joo dies. Ali| vcrtunt , Maneae 

 piiUj» apudnos -vel dU dccem,yt Hietonymus,5f L X X,& doc- 

 &:\ homines huius feculirqui quomodo Hehraica adillam fcn- 

 tentiamaccommodare polfmt^non video.Certc & ratio itapo- 

 itulat vcrti , qucmadmodum vertimus , & vctuftiilimus para- 

 phraftes Chaldius,6c Arabs, & Pcrfa,non aliicraccipiuiu,ne- 

 que Rabbinotum omnium columcn Salomo lath.rus Ifaacides 

 aliter interprctatur. HaBenw intliger. Ex his verbis patet, 

 annum folarem accipi late &i ftriifle. Quaj fanc diftin<ftio 

 pluriraos nodos foluit. 



IBUipo- 



cusa coc. 



tiedif. 

 rpet; 



XIII. Annns poltticHS maxime di/lrepat apudna- 

 tiones variM ab anno ccelejli , ita vt eojit maior vel mi- 

 nor, atcjite adeo vel addttione vel fubjiratione indi^eat, 

 vtcen^ruere pejjit cwn ccelejli. 



Caufa huius varietatiscfl:, quod plerique nonfatis habue- 

 rint cognitaraveram anni quantit.nem. Videtur autcm varie- 

 tas ifta ad quacuor capita teduci pofle.ita vt annus politicus fit 

 vcl folaris petfe(ftus,vel folaris impcrfefhis,vcl lunarisperfe- 

 dus.yel lunaris impeifcclus , huncin mciJum. Frinrthio amius 

 folaris perfeitus dicitur.non quodexaifticongruat ad annum 

 nacuralcm (iue coelcftem, fedquod quam proxime ad eura ac- 

 cedat.vfuique pohti^o magis fit atcommoJuusouam alij.Hic 

 dicitur Iulianus,qmalu!ius Ci-far cum infticui' Picra-que enim 

 ' gentes antc C.rfarcm lial-cbant annos :unares,hoc crt,menfu- 

 rabant annos luos ad mo:um luna:, feu adnouilnnia, qux ra- 

 lio annifuic inconftins & Iubtica,vtpote cuius rcgula,motus 

 yidclicctlun.T, variabilis& inconftans. Etnouilunia, termini 

 iftorura annoram, niodo citius, raodo tardiiis apparent. Huic 

 malo vt medicinam faceret C.rfat poftpartas de hoftibus fuis 

 viAoriasante Chriftura natum annis 54,& norainatim vi(fto 

 ac dcbellato Pompeio , fufcepit confilium dc conftantiori 

 latlonc anni ciuilis , qui tum confufe fluebat, eumquead 

 lolcm rcformauir. 



Is decieifenos,ter rettum ^ qiilnque diehtti 

 lun-^i -^^ e rltao temporx ijuarta die. 

 Plenus dics horas continet i^.cuius quadrans eft hor.tf.Vel 

 igitur credidit Cijfar horas fcx exaftc quadrare cum motu fo- 

 lis.vel purauit horas plenas aflumendas.neglcftispauculis mi» 

 nutis horariii, Horsenim fex efficiunt facilem incercalandi 

 racioneni. Annivero fui principium efle voluit afolenouo, 

 hoc cft, ab exado folftitio hyberno , cum fol iiigrederetur o- 

 dauam Capricorni partem.Tradunt autcm liiftorici.Cxfarem 

 magnis fumtibus ex jEgypto Romam aduocafle prrftantifli- 

 inos Mathcmaticos, in quibus fuit Sofigcnes.cuius opera pcv- 

 tifllmum annus fuit reformatus. Hoc loco non cft prartereun- 

 dafcntCntlaScaligeti, qui lib.ide emend.temp. {nu:ii\ii{\c3.\v 

 Vfum anni folarisedifto Ci-faris , fcientiam autera, antiquo- 

 rum tradirioui debemus. Scd hanc fcntcntiara non facilc ad- 

 raiferintComputatores. Nam fi prifci habueruut huius anni 

 tationem, cur non funt vfi.cum fit omnium exac>iflima & ac- 

 commodatiflima > DfiWrannus folatis impcrfcdus eft, qui 

 cft fyftema dierum 3«j finc adie(flione fihorarum, fiue fine 

 quadraute diutno. Dicitur alias vagus & a:quabilis. y«gm, 

 ^oia ob neglcaumquadranrera diurnum intra iio annose- 

 ^ocha fiue initium huius anni rccedit a curfu folari per men- 

 lcmintegrumi&nifiquxJam infcrtio fieretintra annos 4«o, 

 initium huius anni totum annum Iulianura peruagaretur. Di- 



citur^jwaW^, quiati.menfibusa:q'jalibus,fcilicct3odierum 

 conftat . qui mcnfes fimui fumri conftituunt dies j «o : quibus 

 aduciunt quinque dies , quos vocant ■iTn^^x, , adieaitios. 

 Hac de re Scaliger ficait:Annus folutus.fiuc vagusfolaris cft, 

 cuiusmenfes omnes x-quales funt 50 dicrum finguli , cum 

 quinquc dicrum appcndice infineanni fine vllo quadrantc 

 Voccturannus j€gypriacus. Sic ille in Canonibus <^ag ico 

 Fuit hums aniii torma ol.m vfitata Agyptiis, Syris , Hebraiis, 

 Perfis, omnibufque orientahbus: quiaad Tfum popularcm 

 ctat accomodata.Ahj vcr6aIiterinftrcbantilIos diesquinquc- 

 vnde vclut diucrta anni fornu fuit vifa. Perfx- i vcrisinitio 

 huncannum inchoabant, /f gypri) al^ortu Canicula-.Hcbr.ri 

 vetercsabx-qumodioautumnali. Hic controucrtitur an He- 

 bf.ri vcteres vfi fi.u anno folari , .in lunari.' Hac dc rc varii 

 lunc opiniones. Qnidam dicunt.annos Hcbrxorum refi.cxifle 

 motum vtrufque luminaris: ica vtcommunis annus Hcbr.-ro- 

 rum h.ibucnc duodccimmenfcs lunarcsjembolifmalisad ex- 

 ceflasfolans conpenfacioncm tredccim mcnlibus cerci peri- 

 odo fit dcfcnptus, . liipauloplenius dicunt, ipfosduplici anno 

 vfos fu,flc:anno mciifium lunari, & anno TeKupiia.um fola- 

 r.,qucmlunaris tanqiiam tramaqu.vdam ftamen pcrcurrcrlt, 



'hruTV^^T-'?''"", ''"""^"^" em^lifmifcu inccrca- 



Uris.ab al.c.us finibus ad fuos fummotus.vt ait Scali^er l,k 4 



Tom II. A -1 



deemend. temfor.m Ah, contcndunt illos tabuifTe annum 

 mere luiiarem : al.jfo arem imperfeaura. Nobi, ,ta videtur. 

 Vetetes Hebr^i ante Mofen procul dubio habuerunt anno» 

 oIares:atpoIitia Motaicaincipiente anni ccciefiaftici fueiunt 

 iunarcs, poIit:ci folatcs. Atque hic eft annus foiaris Terttb 

 annus lunanspcrkiaus eft.qui conftat duodccim psriodis lu 

 naribus. Hoc anno vfi fant Chalda-i : apud quos «uanritas 

 aanifuitdierum ; j^.hor. >..ita vc fuerit minoj folari diebus 

 K-.&hor.M. quibu; criplicaris proucniunt dies u.hor. i j cs 

 quibusdiebus tantum detrahebant , vtpofl"cnt tertioquoquc 

 annomcnfem facere.quera intercalarent.Iudxi quoquc eodcm 

 va_lunt, poftquara Babylonem deportati funt.ciim antea vfi 

 ellcnt folaribus In co tame.v diffcrebant a Chaldi-is captjui 

 ludx-i , quod fixam habuerint intctcalationem liue interpofi- 

 tionem, ncmpe menfem yld.,r. Ncc al.o adhuc vtuntur luda-i 

 ^uam tah. Arabcs quoque hodit vtuntur anno Chalda:orum 

 & Hcbrxorumlunari, fcdingeniofurimepct fcrupulorum in- 

 tcrpofifionem corredo. Romani ctiam eoderavli funi! isde 

 a Nuraa Pompilio , qu. euminftituit , vfquc ad lulium Ccfa- 

 rem. S^uartoMnns lunaris irapcrfcaus eft duplcx. Nam vel 

 ad lun:E curlum nouilumis incertis defcripcus cft : quo olim 

 Gra:ci rudiores ante Hipparchum yfi funt , fuitquctotus an- 

 nusdierum jrti.Wanni veri lunarisnumcium non jcquauit 

 qno anno vfi funt Komani a Romulo vfquc ad Nuraam. Ifte - 

 conftabat 10 mcndbus, & diebus 104. infticuente Romulo Ad 

 lunarem vcrum reducicur incercalacione sidicium. Sunt ta- 

 men qui iudicant,Romuli racnfibus tribuendos dies j 5. & 5 «. 

 ita vt deni mentes xquent raodum anni vetens Romani , qui 

 eftdicrum 3 5 5-Hic incidit qux'ftio. an omnium Gra:corum 

 anni fucrint merc lunaies .' Sic multi flatuunt: concraquos 

 difputac Scaliger pag. 1 1 5 .c.-n.ifagog. vbi probat .Soloncm pri- 

 mum Athenienfiura in fuo magiftratu ciuibus fuis auchorcm 

 tuiflc, vtmenfibuslunaribus vterentur. Vndc concludit, ante 

 Soloms magiltratura meufes Atticos non fuifl"cIunares:ergo 

 nec annos A tticos. Probat etiara ex Ariftocele.quincam an^i 

 partem efl"e dierum L X X 1 1. Quinquies autcin L X X 1 1 

 funt C C CL X. Ergo annus Atticus fuit C C C L X dierum, 

 & proinde menfes XXX diebus cxplicabantur, ita vt nullus 

 cauus effet. 



XIV. Annui cemmunis cominet dies ^C^.amim 

 Sc.vtilts dics 566. 



Annut 

 coinmunis 

 Sc bilextui . 



Eft auteff» quartus quifque annusbifTexriUs , hoceft, vno 

 dic longior ; quam funt tres priores.Iii zra Chriftiana centc- 

 fimus quifqae annus eft bifl"extilis,& deinceps hi an.iit^.g.n. 

 16. 10.14.18. ji.^6. 40.44.48.51.5 6. 6o.<;4.«8. 71. 7«.8o. 84". 

 88.91.9 (J.ict^.Itaque fi quis fcitetuf,qualis fit annus iCoo.Tef. 

 pondebimuscflebiflexrilein:quiaeft centclimus : item annum 

 Kio eflTe biflTcxtum, quia numerus' 10 diuiditur .1 quaccrnario, 

 vel quia numerus 10 eft in indice annorum bifl^excilium. Cr- 

 teri anni in Indice non comprchenfi , funtanni communes. 

 Continecautemannuscoromunis dies ; S^tbifl^cytilis 5««.Hic- 

 d.es intercalaris infericur in mcnfcm Febuiariuni,quicft men- 

 fium brcuinimus. Eft enim dierum 18 anno comnuini : fcd 

 annobifl"exriIi dieshabcc 19. Iftavnius dieiintcrcalaciofacit, 

 vtmenfesferuentfuas tcmpeftates , cumalioquin abfque ifto 

 fra;no menfes xftiui intra annos 700 tranfiruri cfTcnt in hye- 

 mem, & viciflimmcnfeshybetni in a:ftatc.ii efl'cnt migraturi. 

 Quoniam vero in ifto die intercalari redundanttrcs fcrc hor« 

 vniusquadrantisvltrafolis ratiocinia, hinc fadum eft vt anni 

 cardines mutarint fcdes fuasin anno veteri Iuliano,& aviocfi. 

 mo quinto dic menfis afccndcrint ad diem vndcciraum. 



X V. Veteres ajlronomt vjijiint ahno Agiptiaco. 



Chald.ri & j€giprij aiinum habucrc xquabilem , dTebus 

 }<^5. fine vHa horarum appcndice conflantem: qucm diuife- 

 runt in racnfes .rqualesii.-rfia^^^.wi^s,-, adicdis poft finem 

 mcnlis vltinii dicbus quinquc. Is aniuis du antc Nabonaflari 

 tempora , ex inentc Scaligcri.fuit inftitutus,& .1 gencibus iftis 

 vfurpacus. >F.quacur anno luliano communi : l"ed ab anno lu- 

 liano biflextili fupcratur , vno dic. Sane aiiiuis iftc proptcr 

 pcrpccuam .rquabilicatem numcris Aftronomicis eft aptilB- 

 mus,& vfu comraodilli.nus. Vnde non alio anno vfi fucre ve- 

 teres Aflronomi, tam Gr.rci,qu.im Chaldaii & itgyptij ; quia 

 anuus Gri-corum policicus adcalculum Aftrono.nlcum fuit 

 ineptiflimu<; : quemadmodum intcr huius .rui annos minus 

 idoncuscft Gicgorianus , proptcr .iiultiplicemdiei intercala- 

 ris cuin additionera ti.ni cxciiitionem , qu.r nonnifi poft an- 

 nos 400 iii orbeni leucttitur. Annus vcro lulianus non mul- 

 tum cedit commoditate anno ^^f gyptiaco. Vni cnini tantiim 

 mutationieft obiioxius.licmpc infcrtioni vnius diei infingula 

 quadriennia. C.rterumanni vEgyptiaci dicuntur ctiani Nabo- 

 nafTarei^quia -n epocha Aftronomica rcgis NalKinaflari vl'ur- 

 pantur, iuxta regulam : Quando annis Jtgypciacis adncilitur 

 cpoclia tcmporis ab imperio Nabonaflari.tum anni Nabonaf- 

 fari d cantuc. Et tamctfi ha:c anni x'quabilis forma quondam 



Veterci 

 artronomj 

 quoann» 

 vli : 



Qjl J 



CQ.uraA 



