Geographi^ Pars I. Cap. I. 531 



Cineti obtinimte , gnomones habet meridie eipertes vmbta- 

 rum. Protundum poteum in huius rei fidem effofum eodem 

 tempore totum iUuminatum id ipfum teftari,ante Pliniumre- 

 tulit Strabo AleiandiiaiSole in codenra loco conftituio ,co. 

 aem tempore gnomon vmbram proiicit ad quinquagciimara 

 partcm periphcrii , cjui ad teftos angulos erigitur , vt eius 

 fammitas eiufdem periphctia: fit centrum.Interuallum autcm 

 Syenes & AlexandiLo: eflfc ftadiotum 5000, praeterEratolHie- 

 nem , Pliniu# & f^EpiufcuIe Strabo pofuerunt. Quod fi 

 jooo per 50 multiplicaueris , exlurgit numcrus 150000. 

 (]uot ftadia vniuerfx terra; ambitui Eratofthencs attribuit. 

 Pofidonius ( methodo non multum abfimili ) circumfercn- 

 tiain tctta: 140000 ftadia continete, nititur probarc Pri- 

 mo Rliodum & Alexandriam fub eodem pofita meridiano 

 proconfeflb fumit , quod & Ptolema:us agnofcitl. ^.Alm. 

 c. 5. Canobus autcm ftella lucidiflima in temone Atgus( 

 quam Gt.-ecia non ccrnit , ideoquc videtut Atatus eius non 

 meminlire ) rn Rhodo piimum confpicitut ; atin ipfo ho- 

 lizonte , ftatimque ad mundi conueifioneni occidit , aut ( 

 vt ait Pfoclus ) a;grcconfpicitur, aut certa ab cditis locis. At 

 «um a Rhodo Alcxandtiam vfque pcruencris , fublimisap- 

 parct. Quarta enim figni parte , ciim ad Metidianura ac- 

 cefletit , ab horizonteattolIitut,hoc eft quadragefima odaua 

 pare Mctidiani pec Rhodum & Alexandriam. ( Eadem Proclo 

 inens , fi legetis , Canobum in Alexandria confpicue ccrni 

 quarta circiter figni portionc fupta horizontera extante. 

 iiendofc vulgo Icgitui,in Alexandiia non cerni , fortafTe 

 apa4iK pro iv((i»tiK irrepfit ) Diftantiam autem Khodi 

 & Alexandri.r dcfinit ftadiorum jooo <]uantam & Pli- 

 nius. jooo autem per 48 multiplicata , producunt 140000 

 numerum ftadiorum totius tetn circumferentix congiucn- 

 tem ex Poiidonij fentcntia. Ptolemorus paflini in Geo- 

 graphia, &anteeum Maximus Titius , soo ftadia tribue- 

 runt vni gradui maximi in tetra circuli , qualiura totus 

 ambitus 560 continet , vt tota ciicumferentia corapleiflatur 

 non amplius iSooooftadiis. Ptolemri menfuram tcrreftris 

 ambirus antiquioribus cognitam,ab ipfo Pofidonioapptoba- 

 tamteftis cftStraboIib. i.Geographix. Magna ha:c diirenfio 

 de terreftris ambitus menfura. Et quxuis opinio maximotum 

 virorum authoritate fc tuetur. Quem fcquamur , dubium. 

 Caafamquajrisdificafus i .^que hocin dubio.Nonius&Peu- 

 «erus diuetfis vfos ftadiis volunt. Maurolycus & Philandere 

 palTuum diuerfitatc ftadiorura difcriraea ortum arbittantur. 

 Mauiolycus luultumdefudat , vt confenfum faciat, at fruftra, 

 noij patiuntur. Multa docentpafrmuri gcnera. Verura. At fta- 

 dion,ira qu.Erimut , ,C»Itcm pedura. Paffibus ( quod fciam ) non 

 diraetiej>aniurGr«ci fuum ftadium , fedpedibusaut ojj*/»/» 

 cft autem i^yuik extenfionis manuura cum interiefto pe^lo- 

 te raenfura , fcxpedcs compleilens, familiaris nolhis nautis. 

 mcnfuia in dimctienda maiis aut riuminum piofunditate. 

 Pallura raulti vertunt , nefcio quam leifte , iudicent ctuditi 

 Xylander in Sttaboac transfercndo vlnam feraper vertit. 

 Stadium pedes habet 600, inquit Hcrodotus benc antiquus 

 Gra;cicE lcriptor, idem Suidas multo recentior.Stadiumconti- 

 net orgyas ;oo; orgyacubita 4 : cubitum pedem vnura cura 

 dimidio vel 14 digitos , atteftant Hcronc Mechanico ( faltcm 

 eius Scholiaftc ) ex mfima opinor Grarcia: antiquitate. At 

 Cenforinu5 , inquies , tria ftadiorum gcnera proponit. Ita- 

 licurpquodcft 615 pcdum , quod in mundi menlura potiffi- 

 mum intelligcndum cfTc docet. Aliud Olympicum, quod 600 

 pedum. Pritercaque Pythicum pedes 1000 compIcxum.Ve- 

 riira enim vevo omiiro ftadio Pythico , fi attentius paulo rcra 

 confidcremus , dcprehcnditur , Italicum &: Olympicum , vt- 

 cunque nomine difcrepent , re non ditfcrie. Italicum enim 

 quod «n pedcs Rom. compleftitui , quod & Plin. teftatur 

 l.i.c.ij.iqualc eiit Olyrapicoquod 6copedes Gra:cos conti. 

 hcf.quoniam »^00 pcdcs Grxci xquantur ^i 5 Romanis pedi- 

 6us. Pes cnim Gr.rcorum cxcedit pcdem Romanura vigcfima 

 quartapartc,(iuanta eft difFerentiainrcr i<oo & «15. In tanta 

 opinionum diuerfuatc con'iiciamus& nos.quxtanti difienfus 

 «aufa,& qucmex hisfequamur. Mittamusauteni Ariftotelcm, 

 euius affcrtio folo nom ne defenditur. Clcomedcs enim opi- 

 nionera dc 100000 ftadiis vix mcntione noftra dignarcmur, 

 nifi Archimcdcs Syracofanus eiufdera,vt fuoaiuo non pcnitus 

 reprobata; , racminifrct. Difcutiamus Etatoffhcncni & Pofi- 

 donum, quorura opiniones ccrtis fundamcntis niti videntur. 

 CaufamdifTcnfus cxiflimamus, quod Eratofthcncs & Pofido- 

 nius locorumdiftaiitias,quas tradunt.dimenfi non funt.fcd cx 

 vulgari pctegtinantium ttaditionc acceperunt : pr.rtcrquam 

 ♦quod Pofidonius in fuisetiam obfcruatis longius aberrauit. 

 Pto!em«us autcmexdimenfis intetuallis fuam firmatamclTe 

 fcntcntiam.ciim ait:Cognita: tcrri latitudo eft parciuin jd.v. 

 aius tcttii'cx vnaduodccima vel intcgiotum gtad.80 ftadio- 

 rum 400oo,vtvnus gradus compleftktur ftadia joo.quod cx 

 acciitatioribus dimeniionibus dcpichcnfum eft. Etatofthe- 

 ncmin dcfignandis locorum intcruallis longius aberrantcm 

 infeditur Inpparchus, & incrcdibilcmlocoium ignoramian» 

 Tom. 1 1. 



refeIIit,ttteftanteStiabone 1. i. Ab Alexandtia Caithaginera 

 vfquevltiaij ftadioium niiUia numcrat Eratofthcncs , cura 

 non fint plura 9 millihus, inquit Strabo,Polidonius quodpo- 

 nit inteiuallum,intcr Rhoduni & Alexandriam 5:00 tiadio- 

 rum , cx naturarum opinione defumptuni, quorum aii| 4000, 

 aii) 5000 tiibuunc , fatctui apud Stiabonem Lratholtenes ; fe 

 autcm dcpichcndilVe aitfcioteiicis inftrumentis,non cflcma- 

 ius 5 7 jo.Strabo paulo ctiam rainorera facit diftantiam,l}adio- 

 rum 5640. Ptolcm.vum itaque qui accuratioiibusdimenlioni- 

 bus fuam comprobatam & ftabiiitani tatetur opinionem.veri- 

 tati proprius accefTiflc parclt vc credamus. Francilcus Mauro- 

 Jycus Meflanenfis Abbas.dumPofidnnio aduerfus Prolcnia:ura 

 patrocinatur , incautlisdecipitur. Sulpedlam habet Ptolcma.-i 

 fidcm in defignanda Rliodi latitudinc, oiiam pofuit graduum 

 j«. Corruptos in tabulis Gcographicis cflc nuincros monet, 

 quodcertiffimum.In Rhodicnfi latitudine qui probet, videmus. 



Pofidonij, inquit,obftruata non minorem faciunteius latitu- 

 dinemgr, ?8. cumdimidio,nifiin Alcxandrinaetiamlatitudine 

 falfus fit Ptolemjcus, quod non pofle fieti exiftiraat Mauioly- 

 cus. At nos contradicimus, Ptolcmaium aduerfari huic latitu- 

 diBi,non folum in libris Gcograpliicis,fed paflTim in libris ma- 

 gnarconftruftionis, prxfertim tf.c.l.i.vbi eandcni Rhodi lati- 

 tudinem,quam in Gcographicis tradit , adiicit ctiam maximi 

 diei quantitatcm.Mcridianas gnomonumvmbras tumxquino- 

 <ftiales,tum tropicas, qu.c omnia ad ipfum euincunt , eandcm 

 etiam latatudinem farpiufculcin planifpherio ponit.nifidixe- 

 ris.in co etiam tranferendo Maflem interprctem Ar.ibicum, 

 vt qui ex Arabico Latinum fecir.Rodolphum Burgenfem no- 

 bis impofuiffe. Vfquc dum furaus ergo pares. At Pofidonio 

 (inquitjfauent Proclus & Eudoxi Cnidij obferuata a Strabonc 

 tradita. Hocquid fit , vidcanius. Pofidonius(inquit Strabo)rc- 

 fert fc de excelf'a quadamdorao in vrbc a freto Graditano ad 

 400 ftadiadillante ,ftellam vidifTe, quamcxiftimauit cfleCa- 

 nobum , & qui inde vcvfus Merldicm cx Hifpania paululum 

 progrefll funt,fatentur fe eum cernerc.Eft etiam in Cnido Eu- 

 doxi fpecula, non niulto domibus fublimiot , cx qua is fcrtiur 

 Canobum fpcftalfc. Efletiam Cnidus in Rhodio Climate , in 

 quo & Gades & cius ora raaririma. H:cc Strabo. Quid hinc 

 contra Ptolema:nni;Canobura in Cnldo confpiei poflc ? Non 

 negamus.Cnidum in Rhodiaco climate?Agnofcit Ptolema:us, 

 ncque enimmaiorcmgr. j6.i s.ni.ftatuic l.j.Geograph.Annon 

 in Cnidiaeciam laticudinc falfus Ptolcm.rus ? Non maiorem 

 eire Rhodienfcra Iatitudinem,quam Ptolem.-cus pcfuit, c Pro- 

 clo etiam conuincitur. Longifilmum diem Rhcdi horarum 

 quatuordecim cura dlroidio facit Proclus. JEqaalS Ptoleni.Eus 



Rhodo & Cnido attvibuit. Idem Strabo.nifi qu»d femel hora- 

 rom 1 4 pofuit , vnde lequerecur minoremhabcie latitudinem. 

 Sic aucem habent Procli verba.In Riiodio horizonteita tropi- 

 cnsab horizore dirimitur,vr cumcirculus vniucrkis in 48 par- 

 tcs [ecetur,i9fuprahorlzontf appaieant, !•* fubtcrra lateanc 

 Exqua diuifionc fequitur, vt apud Rhodios longiffimus dics 

 horas a;quinofliales habcat i^.cum diinidia,nox autem 9 cum 

 dimidia. Non inficioi, Pofidoni) tiaditionem dc portione Me- 

 ridianiverticibus Rhodi & Alcxandri.x- inteiccpta , Plinium, 

 PiocIum,aIiofquc fefcllifle. Alfraganu» fccundum fuuni Clima 

 ducit per Cyprum Sc Rhodum , ciuldcm maximum dicm facit 

 horarum i^.cum dimidia,latitudincm )<;.cum duabustettii^ 

 exigua admodum diffcrentia ab ipfo Ptolem.to. Ipfc ctiani 

 Mauiolycus ,dumin dialogis Cofmograph.parallelos numc- 

 rat , eum qui per Rhoduni ducitur latitud. ? 6.cum parte duo- 

 decima l"acit,longiufcuIc a Pofidonio difcedsns. Eracofthcnis 

 etiamobfcruationes Pofidonio plurimum aducrfantur. intcr- 

 uallumRhodi & Alexand. !7 50 ftadiorura fciotericis gnorao- 

 nibus dcprehcndit Eratoftlicncs. Hocquidfic , difpiciamus. 

 Lacitudinis difFctentiam intcr h.tcloca, fciotcricis fuo moic 

 deprchcndit graduum s paulo plus.Huic diftcrcntix- ei: alTum- 

 pta fuadc arabitu tcrr.x* menfura(70o ftadiacuiquc gradui nu- 

 mcransjj 5C>o ftadia cribuit.Ncquc cnini aliudartlhcum noui- 

 mus.quo pcr fciotciica ftadiorum numcrus intcv duo loca in- 

 ucftigaripoflit,nifi priusftadiorum numcrum vcltotius tcrta: 

 circumfcren;ia:, vcl data; eius parti conucnicntcm afl^unip.l-ii- 

 mus. Vidcamus iam nunc,ccquidcx iplius Etatofthcnisobfci- 

 uatis compvobare poflimus , non pofle Polidonii ncdiim Eia- 

 tofthcnis dc mcnfuratcrrx opinionem defcndi.Obleruatio- 

 nem autcra de diffcrcntia latitudinis Alcxandrix & Sycncs non 

 cxcutimus.vt pvobcmus.cx ipfius Eratoffhcnis aflumptis, noa 

 pofl^c ambitum terra: vltra i4i<iio ftadia cxtcndi , quod de- 

 monftrat PettusNonius iS.c.l.i.dc Nauig.itione.Neqiiequa:- 

 rimus , quam rcftc hotum locorum intcruallum tacitftadio- 

 runi 50oo,cum Solinus ab Occano vfquc ad Mcroem non nu- 

 meret ainplius «to milliatibus , qua- uint ftadia 4 9 '•o.Mcioc 

 autcm longc vltia Sycncm (itaeft.Nequc intctpcllabo dc exi-i 

 gua illadiffcrentia.quadiflcntit ab co l>linius,qui abEUphan- 

 tine Iiifula.qu.rcft infranouifl"imuni C.it.iradcm i.M.pafl&: 

 fupta Sycncm l(f M.pafl") Alexand.vfquc intcruallum ponit 5 8S 

 M.P. vndc intciSycncm&AIcxandtiam fpatiumnoncritam- 



■y y t plius 



