5 54 Eocyclop^di^ Lib. XVII I. 



C A P V T II. 



t)e CardiaihM globiterre^ris. 



PR^CEPTA. 



, luifioncs gcnerales globi terreftris funt ratione 

 lcardinum,iongitu<iinis,& laticudinis. 



Cardines globi cerreftiis funt principales, vcl mi- 

 nus principales. 



Cardines principales funt quatuor principalis 

 runcta in quouis horizonte fumpta:funtque Oiiens 

 & occidenSjScptentrio & Mcridies. Dicunturetiam 

 plagx principes. 



Cardines miniis principales fmt intermedij, nu- 

 mero i8:quid:cunturpingxabfolutc,6(r iuxtanumc- 

 rum ventorum minus cardinalium reci antur. 



Si malis, ita difponehoc capuv. Globis terreftris 

 diuiditur ratione plagarum, longitudinis & latitU' 

 dinis. 



Pl.igx funt ji, equibusquat«or funt catdinalcs, 

 reliqux collatetales, , 



R £ G V L ^, 

 /. Cardines mundl »on damur in omni regione, 



CardincsmundiappelL^ntur ex fimilitudine, quodin his 

 niundus , tanquam laaua in fuis crdinibus quodammodo 

 vettacur.dum iii lii- aflva oriuntiir,occ;dunt, m-dum coelioc- 

 ■ cupant,iuc in imo cceII conrtituuntur. Nequc tamen in omni 

 tertK cradtu dantur iii cardines.quiarub polis nii.lumeflpun- 

 (ftum OL-lcntis & occidentis rolis;ci\m Col ibi in orbem agatur, 

 & vb;que oriri poUlt ; &: pcr CQnfcquens ibi non datur pun- 

 ftum meridiei vel raedia; noilis. Atin cxteris rcgionibus.vbi 

 minima poliazenith , |iue verticalipunilo diftancia , omncs 

 quatuor cardincs dantur.Hinc totius terrx pars aha orientalis, 

 alia occidcntalis,aHaborcalis (uic fepcencrionaiis.aliaauftralis 

 fiue meridionalis appcUacur. Pars autem intet duos cardines 

 interiedadicitur intcrmcdia, item dcciinans acardine ; qui- 

 nempc fita ell intcr diros cardines , puca intet ottum & occa- 

 fum, ortum &:rcptentrionem,orcu:n K pccafum, &c. 



/ /. Pars orientalif & occidentdU dicuntnr 

 abfolMtf & refpeSiiue. 



Pars orientnlU ahfolute eft traftus terra: , centum oftoginta 

 gradibus atcgno Manj^i.fiue aThinis rtietropoli.Sinarum,per 

 laponiam & Amcricam vfque ad Infulas fortunatas , vcrfus 

 occafum. Occietentalu abfolnti eft traflus terrx i8o gr.id,b«s 

 flblnfulisFortunatis pcr Africam,Eutopam & Afiain vfqnead 

 Tliinas vcrfus ortum. Orientalu ^ occidtntalu partes refpi cli- 

 ue dicuntur habita ratione cuiufquc habitationis , liuc hori- 

 zontis parciculatis. Priorimodooricns & occidens funt vni- 

 uer[ales:pofteriori fpeciales,ica vc quilibet locus habeat Iiium 

 oriencem & occidenccm. Potro rcipcilu Solis orcus & occa- 

 fus dicuncur iquinoftiales , fohticiales, &c. 



// /. Qjiatuor cardines in (jHolihet horiz.onte ht- 

 ueniuntur per tineam meridianam- 



litea meridiana eft rei3:a,qu.-c in quolibet horizontis plano 

 dtfi-ripta,ciiculum meridianumrepra:fentat,&duos mundi car- 

 dines, tcptencrioncm & meridiem direifle oftendlt. Linca ifta 

 ttibus modis inuenitur. Pr/OToruperticicsaliquaplanaadlibcl- 

 lam erigacutjitavc horizonci rcfpondeat perpcndiculaviccr.ln 

 hacdcfaMbatur circulus,incuius controerigaturftylusfeugno- 

 mon adajT^ulos rectos. Tuniante nicridiemobferucturexcte- 

 initas vmbi.«,doncc ad .inninim tang.at circuniircrcntiam circur 

 li.eoque in loco puniflum conlUtuacur. Rurfus poft racrldiem 

 nocccur vmbri- cxtrcmicas eodem modo. Tandem arcus duo- 

 bus illis punAis inccrccptus in duas xqualcs parces diuidatur, 

 & reifla ducacur pcr illud punflum diuilionis & circuli cen- 

 trum. Atquc h.rcerit linca meridiana. Dtintieper compalTum 

 portatilem inuenltur hoc modo. Compaftus erigatut ad per- 

 pendiculum.vtimons cft.Tumtegula applicetur compaiTo^ita 

 vt vnaextrcmitas iegula;ad mcridiei-n.altera adfeptentrioncm 

 rcfpiciat. luxta regulam ita fitam duifla linea demonftrat me- 

 ridicm & fcptcntrioncm. Qnod fi porro alia rcifla linea du- 

 catur,qu3:inucntam mcridianam lincani ad angulos rcftos fc- 

 f ct,pattbunt reliquimundi cardLncs. Ifta liuea eft a;quinoAia- 



li6;qux ipfa quoque in compafTis quibufdamInQenitur,Ide6quc 

 facilc injeniti potcft, {i compafTo rurfus applicctur regula , & 

 iuxta illam ducatur linea refpondens acquinoiftiali ifti in com- 

 paflo. Denique beneficio globi fme vllo ncgocio hoc idem uc- 

 gotium expcditur. Nara globo reftificaco mcridianus demon- 

 ftrat lineam meridianam,sequinoftlalis feu xquator exhibet li- 

 neam afquinodialem. 



Jf^. Vtilitai quatuer mundi cardinum ejl duplex. 



Primo cognitis quatuor pundlis cardinalibus Gognofci pof- 



funtquatuor vcnci cardinales. Deinde fcruiupt Geographis 

 pradlicis in defcribendis regiouibus. 



f^. Pla^te r/tHndi exhibentttr a compajfo 

 fue Pyxide namick. 



Plaga; in vniucrfum funr duar & triginta -• e quibus quatuot 

 dicunturcardincs pcr cxcellentiam, rehqua:o(flo& viginti di- 

 cuntur plag^ abfolutc. Plagas iftas jx.cum appellationibu» 

 Gothlcis vcl Gcrmanicis,qu3: apud omncs fcrmc Europa: iia- 

 tioncs In vfu funt , repra;fentac quadracum naucicura , vc vo- 

 canc. In hoc circulus , qui cum horizoncc cuiufque loci qua- 

 dracprimiimdiuiditur in quatuor quadrantcs. Dcinde qnifque 

 quadrans contincc fcL^iones od:o,vt (int in vniuerfum plaga: 

 5^, quarijm cardines nomina fortiuntur limplicia ; <^,\xxj\j/ 

 OToL^rB/ J5o|f/ CrUcrt. Harum vocum varia coiiipoficione re- 

 liqu.r plagx noinina inucnerunc.qua; in Compaffo nauiicb li- 

 teris initialibirs exprimuntur. v.g.u.o. lignificat 'TioorCoofi; 

 O.ll.O. cft coit llOOrCoo|t. Tot quoque vcnti conftituuncur.e 

 quibus quacuor dicuncur cardinales , rcliqui collacerales fiue 

 ftipacores. Primo qaidcra iStoIus quatuor tantum vcutosob- 

 feruauic , quoiuiri etiaui raeutionem facit Homcjus. De his 

 tcneatur verfus : 



Afper ab axeruit Boreas.fugit Zurm ab ortu, 

 Aufier amat medium Sokm,Zephyrufqice cadentem. 



Sed poftcritas plurcsadiecit: & Cyrrheflcs quidem ftatuit 

 oifloTcntos, Ariftoteles vndecim > alij duodecim,quos Varro 

 ordinauic& diftribuic habica racionerriplicis ortus & occafus, 

 .xqiiinoftialis, .Tftiui , & hybcrni. Pofteriorum induftria qua- 

 tuor adiccit, & vcntos in vniucrfum conftituit fedecim. Re 

 ccntiores deniqucphilolophi & nautx conftituerunc ventos 

 duos & triginca : quorum fcriem & nom na quibus hodie 

 vtuntur nauta;,cxprimunt in pyxide nautica,itemque in hori- 

 zontc globi coeleftis vel terreftris. Cxtcrura ex )i iftis ventis 

 quatuor funt reges & principcs,puta cardinales. Totidem funt 

 mediani , qui ab iplis cardinibus medij ex «quo diftant. Me- 

 dianis iftis vtrinque addunturduo colleg&. His denique ofto 

 collegis vtrinquc apponuntur duo , qui 6AC\iM.\i)Lquadrantes. 

 Sed videamus nomina horum ventorum. 



I. '\m!>.t',Tits. Subfolanus. 0|tn>inb. Leuant. ab oriente 

 a:quinoftiali. Hypcurus. 



II. 'AmiXia-nii toliiTtfii. Ofl Ju ^l\t(n. ^arta Leuant, 

 ferfus Siroc. 



III. Eojf®-. Eurus. Vulturnus £>ftftitoff. Siroc leuant 

 ab oricnte brumali. 



I V. 'Ei/eo'»OT©' iittTTMKUTn^os. (^ixb oR JU oftcil. Gluarttt 

 Siroc 'VLrs leuant. Mcfcurus. 



V. 'Eve^viOTif. «^'ubojt.Sirof. Nocapeliotes. 



VI. 'Ev^i,fns<,i,l,a-n^<>';. ^U&oft jtl ^SubCll. §2uarta Si- 

 vor T;fr/^;/^.Hypophoenix. 



V 1 1. <t>oiHKi»s. Phoenicias.Euroaufter.0ub ®HliO|f. -^uft 



SirOC. .^iyjcOVOTBf . 



VIII. Uir.s a,»lcM*a7iefi. ®Ub JU oftCU, g«4rM Auft 

 iierf Siroc.MeCo^[\ccmx. 



I X. tiirtf. Auftcr.v5ub.^«/.a mcrldiano axe. 



X. N«TO! ^-n^TtiS^. @ub jmucftcn. §iuarta Auftwrf 

 Garbin. Mefolibonotus. 



X I. A,Qiior<3y. Aioo^poLi^. Africoaufter. ®ub ^U (Subo|r. 

 .4ufl Garbin. 



XII. zkPv^vot^ vo7iar£^®-.(Submcft jrt <Saten.§iuartii 



Carbin.verf. Auft.Hypol'\hoi\oms. 



X I I^I.'zti?o5o»«1®-.0ub»Ocft.G/«»-^w.NotoIybicus. 



XIV? Zicp«^i«,i(5' A.TMaTi^&: <Subi»cft ju 2J?c|rcn. 

 S^uarta Garhm -verf rmcnt. Mefafricus. 



X V. Al-vJ/. Africus, Ql^cft fub ivcft. Ponent.Garbin. ab oc- 

 cafu brumali. 



XVI. Zt^w?©- «onaT.?®-. SPcft JU ®ubCU. §uarta P«- 

 nent -verfGarbin. Hypafricus. 



XVII. Zi.pu5®-. ?Anoi\%ii.TOi\i.Ponent. ab occafu arqui- 

 nodiali. Vcgetio Subucfpettinus. 



XVII I.'ze(p»e®^ ^o^^in^'^. 2Bcft iu 'J^orbcii. §lu»rta 

 Ponent ■verfMtigift.M.ekcutai. 



X I X. 'Af j<T»f.'Aj;4o-n;4- 'OXvffmits."E,i'i^'v. Caurus. Corus. 

 Upyx.^Weft Jlcriivaeft.Magift Ponent.zh occafu a;ftiuo._ 



XX. ©e5.««.^<?iv5« ATitoVigoj. ytox^mftin^XSe^ttn, 

 &iiartnMagiftwrfPor>ent. Hypocaius. ^^' 



XXI. egjj 



Vtilita* 



Aufter, 



