Geographi^ Pars. L Cap.V. 539 



C A P V T V. 



J)e •Dtuijione termfer :!^»as. 



P R ■« c E P T A. 



,Tuifioterrx fecundiim lacitudinemrelati, fit 

 ' per zonas , vel climata. 



Zona funt maiores tcrts traftus.aboccafij vcrfiis 

 ortum, vcl contra , intercepti quatuor parallelis no- 

 minatis feu principibus. 



Suntque temperatsjvcl inteinperats. 



Zona; cempcrat.-E funt,quae mediocriter funt cali- 

 da:,vcl ftigid3e,fita; intra tropicos & polares:quatum 

 vnaeft fcptcmrionalisjintcr tropicumCancti&cir- 

 culum ardicum,altera racridionalis, intra ttopicum 

 Capricorni & ciixulum antaraicura. 



Zoni intemperatae funt , qui modumcxccdunt 

 in calore vel frigorc. 



Suntque vel a:ftuofa:, vcl frigidac.fiue intempera- 

 te calidjEautfrigids. 



Zona sftuofa eft , qus intra duos tropicos con- 

 tinetur. 



Zona: frigids funt dus extrem^, polaribus cir- 

 culis inclufae : quarum vna eft feptentrionalisjaltera 

 mlsridionalis. 



R E G-v^CA! ' 



' 1. Zons. mmeranmrtiuinqus. 



Zonx fun; fpatia raagna globi fecundiim ladrudinera na- 

 merata Sic dicantur, quifi dicas cingul». : quiacoclum teiram- 

 ue ambicndo quafl cingunt : quanquam zoni frigidx non 

 liabenr cinguli , fcd clypei aut difci figuram : quippe quxfunc 

 circuiares. Vndequidamnumerant rres zonas, &duosclj'. 

 peos. Scd vfitata fententiarctinendaeft , ob id quia vfitaca eil. 

 Zonralias appellantur;i/«^4 ab Ouidio , fafci& aMarriano, 

 tnaettttJL Cicerone. Sunt autem huiufmodi zonx quinque; 

 quaderc fuptavidcSfW. r.y.Ecfi enim nonnulliconftituanc 

 zonas fex, ita vt mediam fiuc intcmperatam calidam diuidant 

 in feptentrionalem & nieridionalem:lioc tamen non fit accu- 

 ratc : quia eadem funt accidentia totius iftius traftus , qui e(l 

 intct duos tropicos, & aiquatorem habet inedium. Zonx ifta: 

 ficdiuiduntur , vt alii (inc temperatr , ali^ intemperataf: & 

 rurfus alir cxtremx.alia: inrermcdia:. Ordo ipfarum in chartis 

 & globis geographicis liic cft : Scptentrionalis frigida , Scp- 

 tentrionalisccmperata,TQrrida, Auftralis ccmpcrata,Auftralis 

 trigida. 



//. Zon£ terreflres cceleflthm perpendiculartter 

 fHntfub'u£lx. 



Zon.rfunt duplices ialia: ccEleftes,alii terreftres.Etnenim 

 principalitet terra in zonasdiftinguitur , quatcnus intalibus 

 fpatiis qualitas Sc tempcrics aeris variat : tamen in coclo quo- 

 queconfiderantur zona;, non ratione diuerfa: ccmperici ; fcd 

 ratione circulorum .■cquidiftantium.Proindc z.<micoeleftes iwtw:, 

 qux in ccclo pcr quituor circulos a:quidiftantcs defcribuncur. 

 Tcrreflres vero,qua: iifdem quatuor circulis par.illeiis dcfini- 

 ix, coelcftibusiUit direfte fubiiciuniur. Imaginariergodebc- 

 mus, clTe in tcrra tropicos, polares, & aquatorem eodem fitu, 

 quo in coclo : itavt finis torridx.vel initium cempcrat.T ibifit, 

 vbi fol media a:ftatc cft verticalis : finis tcmpcratx' vel initium 

 frigida:, vU !ol nicdia a:ftate non occidit. Situm iftuni zoiia- 

 lum Ouidiui i.metamorph.(\ccj^l\m\v. 



Vttfueiut dextra caclum^totitiemque Jinftra 

 1'arli fecant 7cnx , quiitta efl arderitio' illiii 

 Sic onus incliifum numero diflinxf eodem 

 Cura DeiytotiJemqueflagitellure premuiiur: 

 §luarum qus, medi* e(l,non efl hahiiabilii tftu: 

 Nix tegit alta duai,tolidtm inter vlramque locauit. 

 Temperiemqut dedil mifta cum fri<;tre flamma. 

 Porro caufazonaruin rcrreftrium nnn funt zon.x' cceleftcj 

 vtquidam volunt : fedradius folis in fubicftam tcrram alitcr 

 atque alitcr incidens. Is cnim al'M pcrpcndicularitcr terrani 

 fcrit , ficuc fic incra tropicos duos. Alib^ vcro terrani vcl non 

 attingic, vcl vix actiugit,adeoquc fermc parallclus fit ad cius 

 fuperficicm.Accidit hoc intra polarlumambitum pofitis popu- 

 lis , quibus fol quocannis aliquoc dicbus vcl ctiara mcnfibus 



An omnci 

 zonx lint 

 habitabi- 



omnino non oricur , poftea quoque haud multum deuatur 

 jilibt deniquein tcrramaugulis obliquis dcfcendit : quodfi 

 in illis tcrrx- partibus, qux intcr polatcm altcruin & ttopicum 

 vicinum interfunr. • 



/ //. Zotitt nondum/unt totAperlti^ratii, ^^ omnes 



zonxpleni 

 Non cxiUimandum eft , omnes mundi angulos , ptxfertini cognits / 

 poft famofam illam Chiiftophori Columbi &fucceflorum na- 

 uigationem,ita eflc pcrluftratos,vt nihil amplius . vcl admo- 

 duni parum fubpolis intaftum fupcrfit.Ea cnim clt cerra- am. 

 plitudo, & periculoruin in tcrrisquibufdam perluftrandis ob 

 cceli intcmpcriem, motbos,aquarumpcnuriani,Iatrones,& pi- 

 ratas magnitudo, vt non poflint fufcipi comraodc nauigatio- 

 iics.Hinc fic,vt maxima zon.T: tcniperat.T: auftralis pars.ambr- 

 qucfrigida:ferc tota: fint incognita:, vt & noua Guinea.cuius 

 tantiim litora funt vifa. Quotidie etiam noux detcguntur 

 infula:. Etli ergo iri globo ita pingantut tradus tetra:, ac fi 

 plane lintcogniti : nullum tamen eft dubium, quartam auc 

 quintam terrx partem adhuc ignorari. Et vcrilimilcfit, Deum 

 vltcriores regiones ad cempus occultarc , nc nimium cfFcra- 

 mur,& vtpoftcris etiam aliquid ferucc.Vbi &illudnon cll ig. 

 norandum, mercarorum infatiabilcmauariciam non pec erc te.. 

 gioncs illas frigidas,vbi non cft copia gcramarum, auri aro- 

 niatum, & fimllium reiuni pretiofifnnurum , fcd cas duntaxat, 

 quxrcbus iftis abundant : vnde accijic , vc loca frigida non 

 decegancur. 



/ V. Omnes zonafunt htbitHles, 



Mulci veterum in illaopinione fucrunt, tcmperacas tan- 

 ciim zonas eflc habitales , torridam & frigidas ipinime : quod 

 illa fit fterilisob perpetuamfolis prxfentiam,iftx feniper ri- 

 geant glacic. Sed cxperientia contiariura teftStur . Etfi cnim 

 media zona fit v.ilde calida , quod radij folis ei perpetuo in- 

 cumbcntis reifli fint , reiflifque' angulis in fefc rcflexi maxi- 

 mum .Tftuni excicenc : a-ftus camen ille tcmperattirnoftiun» 

 longitudine. Dics enim perpctuo ibi noftibus funt xqaales, 

 atque ita fit, vt diurni caloris fpatia fint breuiota , & nodur- 

 num frigu"; .rftum illum obtundat. Aer quoquc ibi eft tc- 

 nuior, quam in aliis icgionibus, vbi frigorc <Icnfatur,& proin 

 minusincalefcit. Frequcntifrun.c infupcribi funtpluuia:. Sol 

 enimvehementcr de dle halitus attrahit;qui ciim node frigi- 

 diufculafuperueniente abfumi haudpoffint , in imbrcsrcfol- 

 uuntur. Hinc inde quoque funt traftus tcmperati , iiiio & fri- 

 gidi in hac zona,vti teftantur montes perpetuis niuibus can- 

 dicantcs. Prxtcrea funt ibi venti placidi &ftatis tcmpoiibus 

 flantes , quibus mirum in modum ca rcgio tcmperatur , fic vt 

 paradifiinftar (quem incol.xibi fuillc crcdunt)omni fruftuum 

 & florum genereabundct. Hisdeniquc acccdit , quodquxuis 

 regio habeat homincs fiii toierantcs, & confuctudo atcncris 

 plurimum poffit.Ad frigidas zonas quodattinct,dics.rftiui ibi 

 funt admodum longi , imoaliquor incnlibus alicubi conti» 

 nuantur:vnde fit vc ibi xftusinccrduni lic niaior,quam in Gal- 

 lia auc in Icalia. Ecaeribieft craffior^qui vchemcntius incar- 

 lcfcit. Adhxc Deus prouidit frigidis rcgionibus partini lignis, 

 partim pellibus.Huc denique accedit coiporum aptaconftitu- 

 tio, quxfrigoriafTucuit. Hinc cfticitur,nullam rcgioncm c(Te, 

 quxomnino inhabitabilis cenfcri dcbcat. Hoc interim vcrum 

 cft, zonam frigidam fcptentrionalcm in mcdio fui conipledi 

 polum tcrr.TCanquam vmbonem, nulli haiVcnus vilum,nulli 

 acccfTum. Porro duarum zonarum fcptcntrion.ilium vna cft 

 (of /ram- , altera e7Tjo'»xi» : intermcdia cfl ifitpioxiti : duarum 

 mctidionalium vna t^cxKx , altera 'iTifcmfi : ita vt hic fit 

 Oidp. 



Zona 



f frigida. 

 fcpc.-< 



Lccmpcraca. 



torrida. 



mcrid.'^ 



rtcmperata. 



V.frigida. 



pcrifcia. 



licterofcia. 



amphifcia. 



hctcrofcia. 



pcrifcia. 



F. Ett ef} proportio z.onarum ad imicem, vt tarridnfit *^»=. fto 



' ■> 1 l ■ I r ponior». 



omnium mci.yinia, proxiino locojint tcmfcratit naiumad- 

 frigidt. omnium imnims.. muiccm .» 



Zona totiidacft omnium maxima , tumin longitudincm. 

 tuni in latitudincm:& diuiditur in duas mcdictatcs pcr.rqua- 

 torcm. Dcindc proximo locofunt zonar tcniperat.v. Pofttc- 

 nio frigid,i: funt omniumniinim.v , ctfi dianictio torrid.r la- 

 titudinc fuu parcs. Qua-libct porro zona cft ciuldcm fcm- 



pcr la- 



