554 Encyclopasdi^ Lib. XVIl I. 



0mnia flu. 

 miiia <x 

 iniii. 



ambit:alias dicitur Oceanus patens. 



Occanus llnuofus eft.qui finus efhcit,id cft,partes 

 cuuiolitore interceptas. 



Sinus Oceani funt Orientales^vel Occidentalcs. 



Sinus Oricntalcs funtdccem:Siiiusmagnus,Pcri- 

 mulicus, Sabaiicus, G.»ngeiicus, Moabar, Canthi- 

 colpus , Paragonicus , l^erficus , Arabicus , Bar- 

 baricus. 



Siaus Occidentales funt feptcm: Sinus magnus, 

 SaimaticuSjFinnicus, BodJicus, Grandaicus, Mexi- 

 canus, Vcrmilius. 



Frcra Oce.^ni celebratiora tria funt , Gaditanum, 

 Miiijellanicum, & Aniin.-quibus nupcr accefTerunt 

 rria", frctum DiUis,fretum Vvaygatz, fiue NafToui- 

 cum,& ftetum lc Maitc. 



R E G V L i€. 



/. SHmma diuljiofphtr^ terrejlriifit in 

 aquam & terra,m. 



Globus terrenus comparatur corpoil Iiumano. Aqua 

 cnim faiigui.nem , terracarucm , lapides oira,_montcs venas, 

 Aiiicaput , Amer ca pcdes , Africa btachium finiftmm , Eu- 

 ropa dextrum rcfetre videtur. Quemadmodum autcm in cor- 

 porc humano dux partcs funt ptircipcs, ianguis & caro ita 

 & in globo tcrrcno aqua &: tcrra pi-incipatuar tcHcnt. lUius 

 dcf>:riptio dicitur Hydrograhpia , & a pri-cipuo vfu Nautica: 

 huius Gcographia, fpecialiter fic dicta,itaniniirum, vt j^^non 

 fion.Hcct totumglobumterrenuw , fed alteramglobi partcra 

 tcrrara. Prajmictitur autem theoria aquac thcorix terts , ma- 

 ioiis lucis caufa. 



//. Mare eji thefaurw piminum. 



Cardanus feptem atgumentis conatur afttuere Ariftote- 

 lisfcnientiamde origine fluminum , atqueita contradicitSa- 

 lo-noni , (\\ii Ecdefmftis i. tcftatur omniafluminaprodirc cx 

 mari, & in illud rcdire.atciuc adei Llludcfle thcfaurum & pe- 

 nu omaisaqua'. 



^ ///. Oceanui.fiHemareOceanMmymottufuiperiadwn 



lis?' '*'**" abfolnit horis X U, aut panio feriiu. 



jtftum Oceanialunagubernari duobus potlfnmumdo- 

 ceri poieft argumentis. Primum , quod congruat in temporc 

 cum motu luna: diurno. Secundo.iiuoniam motus iftc Ocea- 

 ni ma^is incitatur luna plcna nouaquc. Nam maximc turge: 

 Oceanus&: intumcfcit picnilunio , nouiluniouc quod pro- 

 ximiim eft iquinoiftiis. Iftud nauium luarum damno dldi- 

 clt lulius Cxuxlib.^.bell.GaE. Solet Ilbxltus InOccanoin- 

 citar. &ad litora portufque fetri fpatlo horarum fcx , do- 

 nec abfoluarur plcmmyra, idclt, altitudo aqua: nurin*. De- 

 inJe minuente zftuOceanus relabitur horis totidcm , littota 

 portufque dcferens , qua: dicitur arapotis.^ Abfoluit itaque 

 motusfui periodumhotls i :,aut paulo fcrliis. Q_uaderc Cx- 

 faritaait.de Oceano Gallico verba faclcns : Ciim cx alto fe 

 xftusincitauilfet^quod bis fempetaccidit u. horarum fpatlo. 

 Sic ^■'itur vno die lunarl Oceanus bis abfoluit motum fuum. 

 I'er diem luiiarem intcUige tcmpus illud , quo lunamotu di- 

 urno adldeni recUuit principium . vt ciini digrefla a mcrldla- 

 ro circulo ad eundem reuertitur. Eft autem dies iunaris lon- 

 gior quim folaris:qulppe qnlcontinct liotas 1 5. minusquin- 

 U p.itte vnius hotx.- Tali dic Oceanus bis intumefcit , toticf- 

 quc dctumcfcitquafi in fe retradus. Porro non eadcmhora 

 poteft cffe plemmyta In fin^uljs partibus. Qul enini propiiis 

 abfuiit a litote Qccani, citlus fentiunt Occani asftum, alij ve- 

 rowrdiiis.e.gt. plcnilunij vel nouihmij die plemmyra eft in 

 Fleui oftioS: vicinis frifia: litoribus hora nona matutlna.rur- 

 fufque hora nona vcfpettina. In portu vcto Enchufano Id 

 iccid.t tribus iioristardius, ipfo ncmpc meridic & nofte me- 

 dia. Dcnique Amftelrodanuim eodcm dic nouilunlj vcl plc- 

 niiuni) plem.mvramfentiethoristrlbus ameridie,& horis trl- 

 buspoft mcdiam noL^cm. Intellige hic mcridiem lunareni, 

 id cft , ciim lana perdu6la cft ad lineam meridlanam. Hoc 

 loco tencatur tabella plemmyratum , qu.-c conftat quatuor 

 eolumnis. Pruna columna continet .-Btatem luna: a die o,ad 

 diem 1 5,hoc cft.ab interlunio ad lunam plcnam , & rurfus a 

 dic i^.addiem 30 xtatis luna;. In rcliquis columnis annota- 

 tur hora pienimyr.r.id Ungulosdies a;tatls luna:. Horxau- 

 tcm illius Inltium fumendum a meridie & a mcdia nofte fi- 

 mul : quia in fmgulis portlbus byna: funt plcnunyra: vno die 



naturah. c.gr. fi horam plemmyrs fcire vls lunafextS in pot" 

 tu Enclrufano, Emdano, vcl Gr6nIngano(namin hls partibus 

 plemmyiacftluni tenentcmetldlanum J adi fccundam huius 

 tabellxcolumnam ,inqua diel « & 1 1 refpondct liora 4 cum 

 minutis 48. qua» hoia eftpoftroediam no(ftcm,&; rurfus poft 

 merldiem. Sicdecim.i luna & vigcfima quinta plemmyram 

 in diftis portibus faclunt hota oftaua antcmeildiana & po- 

 mctidiana. Namlunadecima & vigefima quinta petuenlt ad 

 meridianum hora o£taua. Tertia potro columna pcrtlnct ad 

 iftos portus ic litora,in quibus plemmyix fiunt luna occupan- 

 te llneam azlmuthicam ( vt Arabes vocant ) qux dlcitur 

 (?uoI)po| t / OITprCi-roeff : quod accldlt ad oftia Flcui & Ama- 

 Cs In portu Harlingano , & cxtcrls. Quarta deniquc colu- 

 mna horas continct lunac hneam azImuthlcamOoff / QQ5cft/ 

 tcncntls.qno tcnipore plemmyram experiuntur portus Ham- 

 burgenlis, Antucrpianus, Goudanus , aliiquc complutcs. Si- 

 milcs tabellas ad lingulas lineas azimuthicas conftrucre licc- 

 bitjvbl cognouetis quota hora dlei luna noua lingulas attin- 

 gat lincas : dein in lingulos dies adderc oportet mtnnta hora- 

 ria 48. qua; funt quatuot quintx partes vnius horx. 



Tabella plcmmyrariim. 



I i i I 



Lunxa:- I Tempus plem- Tcmpus plem- Tempus • 



tas. myrx. j myra:. plcmmyra:. 



dics. d;es.'lior. min. |hor. min. hor. min. 



jintus O- 



Hornx , Enchu- 

 fx , Groningx , 

 Emdar , & in 11- 

 toribus Elandri- 



Ad Fleui & A- Hamburgi, 

 malis oftia , vt Antuerpia;, 

 Harlingac,Vuor- jGoudx. 

 cumi , &.C. \ 



\ \ 



Daniel Angelocrator prafat.lib. deponderibm hanc rem ita 

 cxplicat. Notiirimum eft, .id lana: ortus & oecafus,eiufque In- 

 cremcnta & decreraenta,Occanumquoque pari paflu moueri 

 & rauwri. Nam ab ortu lunx ad occafum, & rurfus ab occafu 

 abortum mate bls alcendit & dcfcendit. Iftum vcro motum 

 altcrnis lunxquadrantibuscomitatur£f</o»M (y Malim vicil- 

 fitudo ,quani dicunt: ita. vt Ledo circafecundum & quarturi) 

 quadrantem lubeatad fex horas in inundatIone,& tantundem 

 in recefl'u:Malinaautem circaprlmum& tcrtium quadrantcm 

 pcr quinquc horasebulliat,& per feptem horas litorum dotfa 

 retcgat. Quin tanta eft concordia & fympathia intcr lunam & 

 Oceanum , vt fempcr in punfto dimidiata: Mallnx luna lam 

 n.-ifcatut,iam adultafeu plcna (it;hoc eft,Malina tribus diebus 

 & horis 1 1 tum ante noullunium, tum antc plcnilunium in- 

 clpit , & pariter tanto Ipatio poft luFiara nouam & plcnam 

 elapfo definit. In plcniluniisauteni xquinotfiiorum & folfti- 

 tioium follto validiorcs augmentatlones & Malinas , lcu 

 ■zjA^jK^ugjsr, oftcndendit maresex quarum obferuationc annum 

 quoquc folarera digcilum cum rationc lunx conclllaruntiadco 

 vt quidam ad Occani admirablles au^o/tftutif periodumcn- 

 ncadecaStcricam ab accolis obferuari tradant. Ran^oititM fub 

 finem ffeciilt nfironomici hanc rem ita cxplicat. Vt hic de iftu 

 roaris nonnulladiccrcm, impulit mcexpciicntia, qux telta- 

 tur fluxum & refluxum Occanl noftri Germanici , luiix nio- 

 tum in prlmis obfcruarc:ac qucmadmodum luna fingulis die- 

 bus vna fcre hora citius,auttardius,prout ad folcm pofitacft, 

 fupra horizontcm aflurgit , fic candem Oceani regurgitatio- 

 nem,adIingulos dies modo citiiis,modc) feriiis , hora Fercln- 

 tcgra,incipi & finin. LerninHi tib.i. de occultu natiirimiraculn 

 cap. ^j.Uunc in modum fcrlbit : Lunam Occanl xftus cxcitarc, 

 caufaraquc reciprocand; Illi prxbcre.non cft quod quis ambi- 

 gai.Siquidera peifpiclmus,filcntl atque obfcura luna.eaquc vcl 

 nicdio orbe diflcfta , vcl in cornua fa lcata , fiuc augefcat,fiuc 

 muiuatui,r.ullos ptopcmodum fieri aquarum concurfus , qux- 



cunquc 



