556 Encyclop^di^ Lib. XVII I. 



xftns vehit reuehitque ln.T:quali eopia, ac pottione . a nofttis 

 hominibus cft obfctuatum. Nam fingulis intcrluniis aqua . 

 in tantammoIcmalVurgit,vt longe lolito altiov (it. Deinde 

 vero vbilunaaconiunftione dilccdens , incrementum lu- 

 cis facit tantum , vt fcptimo dic a coniunftione dimidiata ap- 

 paieat ( qu.-eprima quadratura vocatur ) aqua viceuersa dc- 

 trefcit , vfque dumadidem piim.T; quadracura: momentum, 

 decrcmenti fui primam , vt iia dicam , ftationem attingat. 

 Porro fcquentibus fcptem diebus, quibusjuna a pnma qua- 

 dta ad oppolitioncm tendit , aqux fluxus fecundum augetur, 

 donec fub plenilunio , qued dccimoquarto dic a coniundio- 

 re contin^^it , plcno rurfum vndique alueo , & ad fummam 

 altitudinein aqui' fluant ac refluant. Pr.utciea aliis fcptcm 

 dicbus , quibus luna a coniundione ad alteram quadram, 

 Jumincdecrefcens, vergit.aquxifti fluxus & rcfiuxus iterum 

 baulatim fubfiJunt , dum ad quadtam iftam , qujs vigcfimo 

 primo plerumque a fyuojo dic accedit , ventum cft , vbi al- 

 ter.tm fl.uioncm aquaram dccrcmentum afTequitur , & mi- 

 nimum vndarum fluxus fertquc refertque. Denique vbi i 

 quadta vltima ad coniunftionem luna propcrat, fenfim a 

 qu.B rurfumecigunturaltms, donec fub iplam fynodum cx- 

 tremam fummitatem confequuntur. Sic igitut vidcs, mi le- 

 ^or , quodbinaexxlluitionis incrementa acdccrementa in- 

 tra mcnfem fynodicum in prxcipuis Cherfonefi Cimbricx 

 fluuiis, qui in mare occidentalc , feu Oceanum Germanicum, 

 fe exoneiant , .^lbi , Stora, Eidori,Treij,Heuera, Milda,con- 

 tingant. Reliquavero flumina.vt Trauena,VVaderana,Saucn- 

 ttna.Slia Sic.qux- in ra.irc oricntale.feu Balthicu.m, aquas fuas 

 eftundunt.asftum minime patiuncur, fed quicto fubinde cut- 

 fu, nili ventis oppofitis turbentur , in marc fe deuoluunt. 

 Csterum quid in Anglia , Britannia , Scotia, Iflandia, Nor- 

 uucgia , Scania, Dania , & iu reliquis legionibus , qu.-e ad 

 mare occidencale & oricntale inx funt, accidat,raihi non cft 

 corapcrtum:ideoque aliis,quiifthic loci habitant, indagandum 

 relinquo.Hartenus Ranzouius. 



X An ifin! mM-:nus fit motin nMurtiVti .' Eft , & non eft. 

 Eftsquatcnus pendet a principio interno.Non eft ; quatenus 

 in a-ftu aqua afcendit. Hoc enim non cft fecundum naturara 

 Vt grauia afcendant. 



j Siuotiifkx Jit motus mms ? Id difce ex hac tabelta. 



rSenfilis. 

 fPerpetuus, j Infcnfilis;vt cft 

 feuconti--^ putgatio mi- 

 nuus. I 115 , aliena a fe 



L eiiciens. 

 rDiurnusiqui dicitur 

 fluxus & rcfluxus. 

 Menftruus ; qui fc- 

 quitur quadraslun.TJ. 

 i Trimeftris ; qui fic 

 Intet» I tcm^ore xquino- 

 (ftiorum&folrtiti- 

 otum. 

 Annuusiqui ficinl.i- 

 butnidmcnfe la- 

 nuario, vbi magna 

 litorumparsadali- 

 quot dics cxficca- 

 tur. 



r Certus feu fta- 

 ] Violcntus,c]ui pen- I tus. 

 Ldct a ventis.-eftqucS Incettus & in- 

 V. ordinarius. 

 Miftlis , qui habet principium parcimintcrnum,par- 

 tim externum ; vt eft motus Euripi horarius fere, 

 *- qucm vctctes Grici appellarunt tdnntnfm. 



4. An AJlus m.trinits femperfit eiufdem durationk tT fitnr 

 titatu ? N. Tciplex enim hic cernitur varictas. Et primo qui- 

 dt^m.dic vnaantckna;cum fole coitum, &coitus dic.itcmque 

 duobus fcquentibus , marc in alto pclago maximc intumelcic 

 Sc maxime detumefcit.& tunc matis fluxus ad tcrram , & re- 

 fluxus a tcrra fiuntvelocirtimi. Hinc marc iftis ftMuor diebifs 

 appellatur viuum. ^arta vero a coitu die minus crcfcir & 

 decrcfci:: , Sc proinde fluxus & refluxus minus celcrcs funt 

 ^luint.x & /eA:Macoitu die omniaminus fiunt.Sc/iwwj^jautem 

 c\\ix cft vna antc lun.t: quadram & fequcnti Ov.^taua.qua fitdi- 

 midiata,& nona,qu.T; eft vna poftquadiam , die , marc totum 

 nec intumefcit fere.ncc dctumefcit, nec fluit,nec rcfluit.Vnde 

 nautx per tres hofce dics mare »Jor-f««»>ciredicunt.Poftillos 

 autcin dies icerum crefcit , tta vt decimit a coitu dics fextx re- 

 fpondeant;xiK</f:r/OT;s(,quintx,<i«»(<i!C(»w,quattiiincrcmentis & 

 dccrcmcntis , fiuxibus & tcfluxihus xqualibus. Deamatertia 

 veto dics poft coitum rcfpondcc diei , quxcoitum prxccflit; 

 decimiiqiiart:i,\n qua plenilunium, refpondet dieiconiunftio- 

 nh;decimiicjuinta dxei a comtinA\on<:\deciinafexta tczuxideci- 

 yinfeptimA in diininutionc,quartx a coit\i;<iecimMciMa , qwin- 





I 



f Simplex.fcu | 

 I vnius gene-<( 

 1 ris:eftque 



1 ^" I 

 13" 



I 



Lruptu 



:< 



1 



Motus ( 

 niaris ( 

 eft < 



* • I 



r 





tx ; decimanona, fcxt.-E ; 'vigefima, repumx.Vigefmaprima,fe. 

 cunda, & tertin quieti dantur ifequentes quatuor incremento. 

 Vigepma oclaua , prima eft antc coniuniflionem augmentl 

 fummi. Vigefimiinott» cftdies coniunftionis, aqua eodcm or- 

 dineiccurruntvices , itavt lii matis motus fumma quadam 

 conftent haimonia. t>emde in otbc vcteri, fiuc noftro,variiis 

 ert aftiuvus & rcfluxus maris. N.im primum cxtca Hercu- 

 ieum,feu Caditanum , fretum,fi ad dextr.tm & Arftos tc con- 

 tulcris ,pcr totum Hifpanl.-e,Gallix,Brltannix, Belgij,&: Ger- 

 mani.K oram.vfque ad Balthici maris fauces,magnus fit ad li- 

 tora afliu.-jus.pkrifque locisnon minor quimpedlbus quinde- 

 cim:in Belgico litore pedibus plcrumquc ododecim. Vbi vero 

 arc^as fauces iii^redicur,multo ctiam plus attollitur.ln Btitan- 

 nlacnim,ad Briltolum, pedlbusattolhtur 60, in Galli.lad S. 

 Michaelcm & S.Maion,ctiaiTi <)o.Poftremd xftus marinus noa 

 inomnibusmanbus xquc duiat iicJ in aliis plures , in allis 

 pauclorcs horas. 



% An foln htnafitcaufa nftus m.trini ? N.Ncque cnlm omnia 

 mariacommouet,nequexquallter,nequc eodem tcmporc.CUis 

 omnia contaigcrcnt , i\ fola lana cflet dux aquaiu.m marina- 

 rum.lntcrim ccrtum eft, quodlunainccr c.iufas exicinas xrtus 

 marini facilcprimum tenc.it locum.Nammotus hicraatiscon- 

 giult cum motu lun.i: dlurno. Dcinde mocus ifte maris magls 

 incicacuc luna noua plenaque.Nammaxlme turget &intumef- 

 cicmate plcnllunio , noullunioque , inprinjlseo, quoj proxi- 

 mum eft xquinortiis. 



6 §ltiomodo fut fit caufa /iftus marini ? Q^acenus calorc fuo 

 calorcni prlmxuum m.tri Injitumtum conferuat, tum viuifi- 

 cat,tumcxcitat,tum In opus dcduclr. 



7 §ll<'dfit fprttus maris f Eft aniina quxdam qux nonnullis 

 appellatur fluiditas a fluore primxuo orta. Alubtllioribusvo- 

 catur artrum maris Internum , & ipfius archxus : cum quo li 

 concurrant Imprcflionescxlcftcs.marc tanquam aether quidam 

 terrcnus.xthercos ftcllarura Imitacur motus. 



S. eiiiomodo falfedo concurrat ad motumreciprocationU in ma- 

 W.'Q^atcnus in lc liabcc calorem maiorem, & fpirlcum copio- 

 fiorcm & pocentlorem,quam dulcejo aqux. 



5. S^uomodo caufd. iftus marini compendiose ex aliorum fen- 

 tent:i4 pofint colligi , (y conciliari > Hoc) modo : fol.vtnti.tun- 

 dum,lltorum fitus & configurationes , Occani decurfus , obi- 

 ces,refradio,in cumulura cpncurfus,reficxio aqu:i-,palpltatlo, 

 regurgltatio,calefactio,frlgefa(aio,ccell in ciicuitum imitatio, 

 lunx curfus,eius putaafcenfus,defcenfus,tadl) vari],ortus,occa- 

 fus,afpc£fus,& cognatio cum mari, falfedo,fpiritusfeu aftrum 

 marls:hxc,lnquam,pioxime,veI remotcivniuetialiter,velpatti- 

 culariter;externe,vcl internc;per fe,vel pcr accldcns;magis,vel 

 minusidliccl:e,vel indireacipnmariOjVcl fecundarici funt cau- 

 fa xftus marini. 



^oVoinfttif feureciprocationes marU fint magis vel minM 

 regularcs ? In latioribus xquotis clFufionibus reciprocatlones 

 feu xftus marini fant raagis rcgularcs , & tardius rccurrunt; 

 atinangaftiorlbus mlnus"regurares deprehenduntur , & fre- 

 quentlus teciprocantur. Et motus Oceani , atque allorum 

 marium , ab ortu In occafum nauigances cx Belglo in Lufi- 

 tanl.im , & inde in Ameilcam iuuat ; reJeuntes ex Amcrica in 

 Lufitanlam retatdat. Nam De Columbo, & aljis quibuldam. 

 hlrtotlx referuntiillos Intrai^fere diesex Hilpania in Ame- 

 ricam traiecificiin re Jitu v ero vltta ties menfes infumere co- 

 aiflbs fuiflrc. 



II, §}j('is fit motus marts hebdomadictu , menftruM , trime- 

 ftrts , fenicftris , i^ annuut f Motum hebdomadtcum , fcu heb- 

 domadarium , Pofidonius appellat menftruum , quoniam fit 

 intra vnum mcnfcm. Sed tecentioies malunt appellarc hcb- 

 domadarium , quia per fingulas menfis hebdomadas fit, ne- 

 que totlus mcnfis cxpcdlat pcriodum. Vide paulo ante 

 quxft.i 3.DcindeOT0W wtKj'?/««jcft,qui fit in coniuiiftione, 

 quique celciitaic & tempoic alios fupcrat. Trimcftris motus 

 eft , qucm Pofidonius annuura vocat de quo Stiabo ita fcri- 

 h\t lAnnuos vero a Gaditanis fe audiuijfe fofidomus ait , qui 

 dicercnt , qmd circa folftitium iftiuum maxime crefcerent , ^ 

 recejfus,& acccjfus maris. Ibidcm Strabo refcrccx Pofidonlo, 

 Scleucum .qucndam e mari rubro oriundum tradere , cuin 

 luna circa .cquinoftlalia figna decurrat , xquales hos motus 

 fiericiim circa folrtltialla, inxquales,& quantitate , & cele- 

 rltate. Sed hi motus non funt annui , fed vel trimcftres,ab 

 xquino£lio .idfolftltlum & viclflim ; vel femeftres ab xqui- 

 no(ftio ad xqulnoflium , & a folftitload (oWixxam.Semeftns 

 fmtus meminitCornc(iusTacltus.-AfoA;,inqult,!OT/'»(r»-^?'«- 

 tonis ((yfmul fiderum s.quinotiij , maxime intumefcit Oceanus. 

 lam autcra duo funt xqulnoftla , & fex menfes altcrum ab 

 altero diftat. Alij malunc appellarc trimeftrem. Caufa patet 

 ex mododldtls.Denlque mms .inniius eft , de quo Patrltlus, 

 fe obferuafTc ait 1 n Liburnia menfc lanuario magnam lito- 

 lumpartemdcnudari folitsm, & Ijccam remanero per ali- 



c>uot ra*nfcs. 



>■ ■ 12.. An 



