Geographi^ Pars. I. Gap. I. 



I» J» eoncUUri pejfi^ hic Juo efina: Motus maris fcqui- 

 tur curfumluni, &, ^lotns maris fcquitur curfum folis.' Sa- 

 ne pofTunt. Nam a-ltus matlspcndet a luna principaliter.afo- 

 |e rainusprincipaliter. Dcindc fol caufaturniotOm maris, quo 

 illud fcrtur aboccidentcinoriciuem.de quoell rcqutahy- 

 drographica, Mare cnndei ingrediiur abea farie.vbi tjl Utiits. 

 Eft auteni latius vctfasoccidcntem, 



IJ. Sluo tenipOre !H3re abfoluat periedum motM reciproeV' 

 Hotisi II, aut paulo feriirs. Nani folet iftc xftus incitari, 

 & ad litora fcrri fpatio horarum fex,donec ahfoluatur plcm- 

 myra , fiue altitudo aqux marina.-. Dcindc minucnte xftu 

 Occanus rclabitur horis totidem.Iitoradefercns , qua; dicitur 

 ampotis. Abfoluit itaque motus fui rcciproci periodum 

 noris x t i , autpaulo fcrius. Quadc re infii;nis eft locus 

 apud Ca:farcm,dc Oceano Gallico ita philofoptiantem : Cum 

 ex alto fe a-ftusincitauiflct , quodbis remper accidit x i i ho- 

 rarum fpatio. 



1 4. Cur Oceanus dicatur hit atfoliiere motum fuum vno die 

 lunari} Dies luiuris eft fpatium 15 horarum , minus quarta 

 parte vnius horx. Tali die Occanusbis intumcfcit, totiefque 

 detumcfcit quafi infc .rctraftus. Nimirum dies lunaris cll 

 tempus illlud , quo luna digrefla ameridiano circulo adeun- 

 <!cm rcuertitur. Hoc autem fit ferme 15 horarumfpatio. In- 

 terca veroteniporismarequater teciprocatur , id ell, bis pa- 

 ritur fluxum , &: rcfluxum. Nam quoties luna ab horizonte ad 

 meridianum afccndit(intellige afccnfum, vt & dccenfum,tum 

 fuperi tuminferihcmifphairij refpeftu ) marecum tumorc ad 

 litora acccdit ; & quoties a meridiano ad horizontcm defccn- 

 dit,mare a litoribuS rccedit. 



15. CurOte;tnM habeat fiuilres reciprocutiones, quam ma- 

 ft mediterraneum ? Intcr alias caufas hic cft , quod Oceanus 

 fuapacentiflimimagnitudinc folis & lunx vimeflicacius ex- 

 cipiat :atmeditcrraneura, vtpotcanguftiusOceano,minus ef- 

 ficiciter radios iftos fchtiat. 



16. 0utnam (irtt pncifua maria , qus. nuUam recifroealio- 

 nem expenuntur? Duo ifta.BaIthicum,& Ligufticum. 



17. CurmareSalrhicumnonfeHtia.t d.ftum ! Caufa adfertur 

 triplex. i.Anguftia aluci;per quam iit , vt non poflit agitari 

 a folc & luna, vt maria ampliora. i. Quod hoc mare fit nimis 

 Ieptcntrionale,atque adcoab efficaci proiedu radiorum lumi- 

 nariumcoelertiumlongiusdiflitum, {. fumma profunditassper 

 <]uam fit,vtradiisccclcfiibus miniis lit peruium. 



18. Curmxre Ligufticum noa fentiat &jium ? Duplex cft cau- 

 ra.i.anguflia aluei. i.faxofitasfundi,per quara halitus fundo 

 refolui ncqueimt: 



1 9. Cum mare medlterraneum rnirabiti quadam ratione in gy- 

 rum circumagatur ! Qu\3. anguftioribus litoribuscontinetur, 

 <St iis veluti rcpagulis coercetur , ita vt etli motu primi mobi- 

 lis ab ortu in occalum contendat , taincn propter anguftiam 

 litoris cutfuin illuin rcftum tencre ncqucat , repercuflis ni- 

 mirum & rcpullis cius vndis ad latcra ; qux repercurfllo fit li- 

 toribusinpartcm oppofitam. 



10. Qual-4 fit illa circumgyratio maris mediterranei ? Eft 

 ciiulmodi. Hocmatc a Palrftin.T fcopulis , qui ad Orientem 

 funt , incitatur; & fccundiimPhccnicix, Pampiiylii, & Gr.x'- 

 ci.roras prouoluitur idchinc Dalmatix, Iftrix.Sf Illyrixlegit 

 continentcm ,mox inde angulum illum maris Adriarici , in 

 (juo Vcneiix iitxfunt, obicns in oppofitum Italix litus, Fla- 

 ininiain vcrfus reflcclituriindeque Galliain & Hifpaniam pcr 

 anguftias frcti Hcrculei, Mauritanix item , Africx& iEgypti 

 litora prxtcrlabens, in ortuin rcdit. 



z I. Sluid finoulare fitobferuatum ah Ariftotele de iftti ma- 

 rit > Id Plinius lib.i. c.^t. docet his verbis : Addit Anftoteles 

 nullum animal nifi xftumarisrcccdcntecxpirare.Obfcruatum 

 idmultum in (iallico Occano, & duntaxat in hominccom- 



557 



1 1. Laeits, aqua perpctua & profunda,nulIum habcns in marc 

 c.xitum, nifimcdiantc aliquo fluuio. n. Ri„tti , fic diftus ijj» 

 TK p«V,aqnapcr longitudincm dcprcflani dccmrens. 2errmm 

 artijicHle, aU a-juam periimnics fuiit quattioivr.Po,/«i,naruus 

 finus adco profundus.vt naues & tnremcs ibi ftationcm facc 

 ic poflint. Hic faaus cft vcl ab arte, vcl a natui,:,ica vt poflir 

 quoque refcrri ad terminos naturalcs. i.iarAma , tollcdio 

 aquxirapurx& inutilis, quxdicitur refes.Hic quoque termi- 

 iras adnaturales potcft rcfcrri. j. C,//.r»4 , aquarumpluuia- 

 Jiumcolltcho. 4. P.y-«,w,fofl-a"aqu,Y,foucndis pifcibus oppor- 

 tuna. Hicquoque terminus potcft tflc naturalis. ©«,- «^rer- 

 ramreferuntur termin- natur.ilcs , funt noucndccim. l.Cnti- 

 nens,KUi continua, tocacoh.rrcns : alias tcrrafirma & epirtt^. 

 \Jmi-*, parstcrrx circumfluis aquis vndiquccinaa. Grxce 

 ►«CcJy.Hxc vt ait Camdcnus , cft fpaifa in aquis terra : qu* 

 ctiamante diluuiumcxtitit. ^. l'eni>>fula , qux aquis circim,- 

 data, vna ex partc aimcaitur tcrrx contincnti;Grxcc «e,r«'„- 

 C&:4. //?^OT«x,araatcrra inrcrduomaria; Grxct /3^^%©- 

 ?. rm«on/£.r.«»»,parsaliquamontis , qux confpicuaaltitudi- 

 ncm marcprominet. 6. Afow., tumorterrx altillimus.ab emi- 

 nendoficdiaus. Hicetiamtuit ante diluuium , arsumento 

 ^«■«.y.t,.^. tametfi flon omncs montcs antcdiluuiuin cxtitifle 

 probabilc fit. 7. Co& , paruus inons. 8. VaUts , tcrradcprclla 

 &plana , intcr duosmontcs conclufa. ^.Ccwialtis, planitics 

 exparte a montibus collibufuc conclufa : (ic dicla , teflc Var- 

 ronc, quafi cauata vallis. 10. Camfns, ccrrx planidcs ampU 

 Jongea montibus decurrens. ii.Sylua, locus arboribiisfpoiv- 

 te nafccntibus conlitus. ii.i«cK.:qui fcruac arboresfacras. 

 i5.A'fOTttj,quodl"eruatarborcs vokiptati, 14. Salt:is,\oQ\ii in- 

 cultus, arboribushincindcrcfpcifus, pafccndis pccoribusop- 

 portiinus. M. £.;■//«, tcrrx pars qux ab aquis langitur is.S»,- 

 nits, htuscuruum.adfinus fimilitudjncm.quodquali Brachiis 

 marecompleaituracrccipit. 17. Arbuftttm, locus p.iucis par- 

 uifquearboribus confitus. iS. VirguUum , locus virgis confi- 

 tus. 19. Dtimetum , fiucfpinetum, locus dumis con7itu.s. Ex 

 his tamcntcrminis nonnulli etiam pcflbnt cfll- artiticialcs,vei 

 arbuftum & vir.jultum. Artiftciales termini adlerram ipeii.ta. 

 /«■Huntqiiindecim. i Keg^o , pars tcrrx rcs^i (iibiceta. Nara 

 pruifquam prouincia; iiercnt , regioncs fub regibus crant. 

 i. Regnum , quod rcgitur a rcge vel domino. '^.Territoiiian, 

 terrx tpatium pertinens ad aliquem dominum. 4. Prouincia, 

 regiobelloacquifita. 5. Ager, parstcrritorij. Quandoquc ta- 

 menpro ipfoterritorioponitur: vt ager Tigurinus. 6. Ciiii. 

 tas, miiltitudo ciulum. 7. Vrbs, locus muris cnidus. «. Oppi- 

 aam, dicebatur olim omnis vtbsprxtcr Romam, qux folapcr 

 exccllentiam vrbs vocabatur. 9. Caftellum, paruus vicus mu- 

 ris circumdatus. 10. Arx , munitio dida ab arccndo. i 9. tm- 

 porium. vrbsvcl oppidum nundinarium. 11. r.fKj, eft coni- 

 plcxusvnius & alterius villx, (i fic cxtra vrbcm vcl oppidu-n. 

 Scd vicus intra vrbem vel oppidum cft via domorum fcriem 

 compleftens. 15. fagns, aggregacum domorum rulficanarura, 

 qux nullismosnibusclauduntur. 14. r/7/£?,domus excra vibcm.' 

 1 5.r«^Kr/«;w,vuftica habitatio reda vlua paluftri. 



r. Oceamis vafltufecundum cjuatMor mmdi cardines,. Nomencli . 



Variafcjue flagas & tcrras,vai ia "'" Occani 



fortitur mmim. vatiavndc' 



/ 



pertum. 



I F. Irthydrotrraphia &geographia diligenter expefi' 



dendifunt termini naturales & artificiales, 



cjuos vocant. 



Termim naturales funt , quos Deus conftituit : artficiales, 

 quos hominum ars & voluntas. Termini naturales ad aquam 

 ffeci^ndes CutM Annihc\m. i. Oceanm , ingens illud pelatrus, 

 quoj vniuetfam circumit tcrram ; fic didus ob vclocitatcm 

 curfus. i. Mare , congrcgatio multarum aquarum , Occano 

 coniunda. ?. Sinus , parsaliqua miris, finu ccrrcftri , hoc cft, 

 curuoaliquo litotc , intcrccpca. Icalisdicicut Gof/iex Grxco 

 jyAs-i^ : Gcimanis ciii ^cc. 4- Fretum, marc auguftum , & 

 quafi brachium maris intcr duas tcrr.rs : ficdidum ab vnda- 

 rum frcmitu. Italis Streto, & prxfixo articulo E/Sfr«/(i:GaIIis 

 Efire. Gcrmaniscni ^iiilbt. j.l-onj,vbi aqua e tcrra fcaturit. 

 j.FlHuius , fiuc flumcn vel ainnis.aqua continuc dccurrcns & 

 pcrtnHis. 7- Oftnm, fluuiorum patcns aditus. 8.Torrf»s, aqua 

 qu.r ficcatut .rftatc, 9. falus , aqua non dccurrens , qux cft 

 quafi mortua , & fi-pius exficcatut. i o. Siagnum , aqua fta- 

 gnans, qu.i- plcrumquc hycrac colligitui , fcd xftatc ficcatur. 

 Tom. U. 



Oceanumfacrxliterx yocmnahyftum aquarum: Homcrus 

 TiJ i^u %hx!xra*,mare exterius : Gcographi variis nominibus 

 appcllant,piout variasrcgionts allui^t vcl interluit. Nam ab. 

 oricntediciturO«fl?i«> hid'cus,Eotii, Or:etit<dis,Mar di /nditi. 

 ab occidcntc Oceanus occidnus, Hejptr,i,s, At/ant!cus,Mage!la- 

 mcus,, AtchipeUgo, MardelZur: a fcptcntiione Oceanus Hy- 

 perboreits .Deucaledeneus .congelatus, mate gLtcialc , mardel 

 Norr : itcm marepigri,m,concretum,cr Cron,um:2<i mcridicm. 

 Oceanus meridicnalis ^. Auftralis. A proprictate fua dicituc 

 faetficus,Tranqui/lus,Sic. 



VI. Sitjus Oceani orientales funt wimero'decem,r cfiii- , 



busprMtpntfuntfc.x. ent»l«sin 



Occano 

 I. S/iJKi »).i^»«j;qui intcrptouinciam Mangi & Indiam 1"°'' 

 cxtra Gangcm ad Chalcidls vfquc rcgioncm fc iiilinuat i.G\in- 

 geticus;c\u\ intcramcam Chcrfoncfum,& Indiam intra Gan. 

 gcm intcicipitur. Canthico/pus.c^.A.fmua Canthi.,,.S'»«i Pe^. 

 cus 5 quem Plutarchus vocat marc Rabylonicuni. 5. Arabicus 

 finus 1 quidiciturmarc riibiuin &ciytlu.rum, .i regc Ervthrj 

 vt Curtiiis&alij tradunt;id eft;3bEl'auo,qui didus^fuit Edom' 

 & incoluic vicinum tradum. In facris litcris dicitur lam Supl,', 

 id cft. marc caricofum (cu aglofum : quia in litore eius multr 

 crefcunr cariccs , & in fundo cius rcpctiuntur algx. C. Barba- 

 ricus finus ' ^in Plinio dicitur Ttogloditicus , hodic Golfo 

 di Mclindc. 



A » i 



X'II.Sinus 



