588 Encyclop^di^ Lib. XVri I. 



loplus feprem. Cohni,* Sc Erfoniia conueniutii: prope mu- 



toruin arr.bitu , qui ell pafluum 70?o circitet. Ltitetia,' Pari- 

 fiormn fcrtur omiiium \a orbe populolillima. Sunt enim in 

 eaquingentamillii liabitatorura ,& odtodecim millia domo- 

 rum. Ptdauia eft vrbs omnium Gailix poft Lutetiam am- 

 plilTima , quantum ad ambitum , non vcro cjuantum ad po- 

 puli multitudinera. 1'eKeti.trum ambitus ofto propcmodum 

 milliatiacol!igit:&: hrc vrbs nurocrat incolas tcrcentics niil- 

 le. Intcr alia liic ccrnitur Arfenalc , ambitu i miliiarium, 

 moenibus & propugnaculis munitum -, vbi continue trircmcs, 

 & alia; naues fabricantur, quarum fempcr funt loo adomncm 

 flccafionem paratx. CortjlMitmopolt! , non minus quam Ro- 

 ma , feptem montes compkxa , in ambitu coUigit millia- 

 lia 15, vel 1« fquidam etiam tradunc 18 ) & gentes varias 

 numerat fcptingcnties mille. Eius fubucbia plus quam 50 

 milliatibiis Italicis extcnduntur.fciilcct vfi-iue ad PontuniEu- 

 siivjm,&.ad Sclymbriam in 1'ropontidis litore fitam. Maroc- 

 cum in Afric.iincer ma.ximas totius oibis vrbes olim connu- 

 merata fuit , vtpote qu.xcentiesmille ramilias alebat. ft;//* 

 ertvrbs pulcherrimaomniumtotms Barbari.x , Scpopulofre- 

 quentilTima. Templa & oratoria funt hic 700 fere , inter 

 qui funt 5omagnihca, & fumptuofiifime extrufba. Sunimum 

 verotcmplum, quodilli Carrauucn appellant,m circuitu ha- 

 bet fcfquimilliare ,& :iii vifends magnitudinis ac altitudi- 

 nisportas. In hoctemplo fingulis no(5tibus 900 lucerna: ac- 

 cendi folent. Ibidem etiam funt candelabra a'nea,qu.-e isoo 

 lucernas capiunt , & alia miE.ibilia. Recipit autem hoc tem- 

 pluui quotidie looaurcoriim proucntum. Suut prstcrca in 

 hk vrbe dao ceieberrinu Ibdioforum collegia(pra;cer mul- 

 ta alia ) pro quorum vno foluin extruendo ferunt regem 

 Habu Henon ^Soaureorum millia confumpfiffe. Namdil- 

 ciplinx humanioteshic mai^nopcrc florent. Tdc;ifim mzno- 

 poHs regniTremifcn in Barbaria , olim erat amphffima: vt- 

 potequxolini 16 millia faniiliarum numerabat. Sed hodie 

 ad maximam tc-nuitatcin eft redatT^a ptr vvia bella. Inco- 

 dera regno cft Algira fpatiofiflima fane , & a Turcis adco 

 nuncjnarwca , vt fit pencinexpugnabilis. In ea numerancur 

 viciesquinquies mille Cbiiftianorummancipia. Eft nidusar- 

 chipirataium. In regno Tunttcmo eft Tunetum , vulgo Tunn, 

 numcrans 10 Tiilliafamiliarum ,& habcns in circuicu 5 roil- 

 liaria. Ad hanc vrbem Genuenfcs, Veneti,innumeriqueil-ier- 

 catores alij negotiandi c.aufa fcfc confcrunt. In hoc quoque 

 traftufuicolirafitaC.ic/'^a^o,cuiusambitus iimilliariurafuifle 

 fcribicuf. Hxc vrbs a Scipione capta , & incenfa 17 dicbus 

 continuisatfit. Hodie vigefima tantiim cius pars habct in- 

 colas : nimirum i^ circiter mcrcatorumoSicinas,& 500 do- 

 mos. In regno Melli eft oppidum hoc eodcm nomine , quod 

 continet plus quam fcxics millc tamilias , & pluiima tenipla. 

 In JEqyptocCtCairum, feu ^/(r;»ir«»j ;cuius arabirus eft plus 

 quamofto milliarium. In e.ifunt 14 millia vrcorum,qui noitu^ 

 clauduntur. Quibiifdam vidctureircantiquotura Bahylon:fcd 

 plerique exiftimant , cffe Memphim. Hicaliquid adiiciamus 

 de Yyraimdibtu , ex Bellonio. Tant.xfunt illxaltitudinis , vt 

 procul 40 miliium paffuum videantur. TEgyptijillas vocant 

 Pharaones. Videntur cffe montcs immenfs magnitudinis:vt 

 Ronianorum antiqu* fabrica: nihil accedant ad ipfarum fplen- 

 dorem &:fupcrbiam. Pofita; funt in loco valdc defjrto,qua- 

 tuor milliaribus a Cairo , vltra Nilum tertio lapidis iaflu. 

 QuE exillis eft ampIilTima , afpeiTlu eft admirabilis, exttu Aa 

 gratlibusforis piomiiientibus, atque ji^paffusin fingulala- 

 tcra habens. A' bafi ad cacumen continct i^ogradus , quo- 

 lum finguli altitudinem habcnt quinque folearum calcei no- 

 ucmpollicum longitudinis. Adco vaftx latitudinis eft h.-ec 

 molcs , vt peritiffinius & validifTimus fagittatius in eius falti- 

 gio confillcns , atque fagitt.am in acrem emittens , tamva- 

 JiJeeam eiacuiati non pofllt , vtextramolis bafira decidat. 

 Fal^igiumeiusin planiticmdefinit duos paffusindiamettopa- 

 tc.Trcni , in qua 50 homincs confiftcrc queant,. Alix etiam 

 dux pyramidcs funt immenfr magnitudinis, fed longe mino- 

 les priraa. Pra;terhas trcsplurim,i: ali.x'minores hincindepcr 

 arcnofurailludfolura fparfacfuntplus quamcentum.In Agyp- 

 to hodie eriam cetnitur Alaxandria , qua; olim vni Rorax 

 tantum multicudinc incolarumccdebat. In Mcfcouia mctro- 

 polis &regio eft Aftf//c';/K/i, admodumampla , nec vllo ccrto 

 termino contenta,neque muro , foffa , propugnaculifuc com- 

 mode munita. jtdes complcftitur +1500. & plateas habet 

 multas, fcd difperfas : latiffimiquippc campiinteriacent. Arx 

 Magni Ducis eft in vrbi? mcdif.illio fita, i^turribus, & tri- 

 bus propugnaculis munita;vbiipfe Magnus Dux cum fatcUi- 

 tibus 15 mlUe raoratur. In Scythia intra Imaum , in regno 

 Caray eft vrbs rcg.a , ac lotius Impcrij MagniCham mctro- 

 polis , Camhalu , habens ambitum 14 milliarium Italicorum, 

 cumxii portis , quibus extravrbcm xii refpondent fubur- 

 bii, in quibus mcrcatores & aduen.^ morantur. Maxima ve- 

 to mercium pata lapidum pretiofoium.vnionum, ferici, aro- 

 matam , & opum omnis gcncriscopia in hanc vrbem dcfer- 

 rur cx ndi.1 , Chin;) , & aliis citcumiaccnribus regionihuSi 

 Cijm fit in mbjRullio Catay , vel.at circumiacentiunri prouin- 



ciarumcentro. Aiunt, quotidiein haevrbe, prafieraliasmci- 

 ccs , milie cutrus ferico onuflos huc aduchi ex China. J;t 

 cottfinio Chirn. rcperitur §liiinfai , vrbs admirabilis. Nonien 

 fonat ciuitatcm cosli. Hic magnitudine fua reliquas totius 

 vniuerfi vtbes fuperat. Eius enimcircuitus cft milliarium cir- 

 citer ccntum,& familiae in ea ad vnum mitjionem Si 600 mil- 

 liaafccndunt. Pontes habetlapideos duodecies millc , intei 

 quos func-aliqui adco alti , vt (ubtus eos naucs magnse crefto 

 nialo tranfire queant. Intra vrbis mo:nia lacus eft 50 millia- 

 ria coUigens in ambitu , & habens inttafe duas infulas , in 

 quibus Awx clcgantiffiraje tegio: doraus vifuiitur. In hac vrbe 

 Magnus Cham iiabei prarfidium 30000 militum. Olim fuit 

 capuc prouincia: Mangi feu Chins. Non dcfunttamen ,qui 

 putant hanc vtbem poft Marci Poli tempora , qui eam fe 

 pcrluftialVc reliatur , duupcam bello, vel alia calamitace fuiffc. 

 Hierofolywa :uit ludi.einctropolis : ac totius terrarum orbis 

 priniaiia. Eamnon Iblum medium locum luda:.« poffideie S. 

 Hicronymus tradiJit , fcd vmbilicum effe vniuerfi mundi. 

 Namquc oriencalis cft illi Alia ; occidentalis Europa.aMeri- 

 dic Libya , d ieptcntrione Scytha: , Armcni , Peila: , & orancs 

 Ponti natioiies. Quanta olim fucrit , cxTacito coliigi po- 

 tcrt , qui inicio otlidionis ducenta hominum millia in eafuif- 

 fe rcfcrt. At hodic vltra qainque millia habitatorum non nii- 

 mcrac. Bahylon antiquiffima ciuitatum a diluuio , fuit fladi6- 

 rum 5 S ( ,in ambitu ; Nineue , 480 ftadia : Sufa , vrbs Medii, 

 olim inambitu xv millia paffuum colligebat , iigura obloh- 

 ga. Goit eft clauis vniuerfx Indi:^ oricntalis , ambitu fpo 

 compledlens xv roilliaria. Calecutum , vrbs Indiat orientatis, 

 iuxta mare in longitudincm tribus milliaribus extenditur. Do- 

 niu^omnes viles func ac humdes , numero fcxies mille ; e 

 quibus mcrcatorum xdes pluris non asftimantuiquamxoau- 

 leisjfcd rel iquorum incolarum ad fummum binis aureis emun- 

 tur. Nam aquaad quinos palmos ex tcrra fcaturiens , inipe- 

 dir quo minustundamenta poffint profundius iaci. Malaca, 

 vrbs India: orientaiis in regno Siam, in circuitu patet xo pro- 

 pcmoduir, miUiaiibus : eftque emporium celebratiffimum. 

 Canion , vibs Cliina: , habet in circuitu duodecim millia paf- 

 fuum ftipra tcrcentum & quinquaginca ; pritcr fuburbia, quas 

 fiiiit grandia& populofa. Hinc ni.ignitudo vrbium , quac in 

 hoc regno funt 1 40, coniici poteft. Nam Canton eft vna er 

 niinoribus. In Arahia Veltce , Mecha cd noh\\c emporium, 

 continens fex miUii domotura. Ibidera cft Aden , empo- 

 rium ique nobilc , ac c'ufdcm capacitatis. ht America Mexi- 

 cann , cft vrbs Mexico ; qus olim extrufta erat , vt Venetia?, 

 in mcdio immenfi cululdam lacus , antequam a Cortcfio cx- 

 pugnarctur , quicam ad ciufdem lacus ripam tranftulit , & 

 ambitu fcx milliarium extruxit. Poft Mexicum eft Tefeuro, 

 vrbsad ripam eiufdcm laciK , qui amplitudine fiia Mexicum 

 requat. In AmericA Fcruaniacil Regium,Ce\iLinM, totius ma- 

 ritiniirraftuscxcultiffima mctropolis , ambitum comprehen- 

 dens valde fpatiofum. Ibidcm eft C»/iro , montanarum vr- 

 blum rcLMna magnitudine non cedens Regio. Meminerisau- 

 temliic plcrumquc Italica milliariaintelligi. 



58. eiuiiiamfint pontes maxime memorabiles '. Londini j» 

 Angliii cft pons totius Europa: przftantiffimus , qui in lon- 

 gitudinc 3 50 paffuscompleftitui > atque vtrinque magnificis 

 xdibusornatur , inquibus magna commercia traftantur , vt 

 non po.^s , fcd vibis pra-cipuus vicus appareat. In Eftrema- 

 dura , rcgione Hifpani5e,eft pons naturalis ,plane mirabilis. 

 Nam Anas fluuius mcdam regioncm interfluit , & medio ferc 

 itinere adCaftra Vitellianaterraabforbetur , &x v Icucarum 

 fpatio continuc fub terra incedit , donecprope Medelini vr- 

 bcOT dcnuo enicrgit. Terrs vero pars , fub qua fluuius ifte la- 

 tct,optimc conipafcua cft. In Languedocia , prouincia Galliy, 

 ad Rhodanum amncm ciuitas cft , qua: Pons Spiritus S. voca- 

 tur , a mir.ibili ponte fupra ipfum amncm ex 1 8 arcubus con- 

 anme.CandauuminTiimdriah^tt 98 magnospontcs,&in- 

 numcros paiuos. fcadcmvrbs complcftitur 10 paruas infu- 

 las habitatas, a fluuiis & riuulis eftedlas. Venetii numerant 

 pontes 4O0:intcrquos clt pons maximus , qui Canalem ma. 

 gnum,vt vocant,qui longitudine trium milliaiium vrbeni di- 

 uidit.circa^nedinmconiungit. §luinfai habct pontcsduode- 

 cicsmillc:dequibus videpaulo antequaift.^o. 



5 9. &iuin,im infuU dicantur Sarlouentam .' Ifts quatuor 

 in Nouo orbc : Cuba , Hifpaniola , Infula S.Iohannis de por- 

 tu diuite, &Iamaica. Quas Chriftophorus Columbus anno 

 1491, Fcrdinandi&Ifabellx,regum Caftellx aufpiciis detexit 

 ac fubcgit. 



60. Sluomodo Nouu! orbis fuerit fubiugatut ? Ante Hifpa- 

 norum in Nouura orbem aduentum, duo potentiflima erant 

 rcgna fcu imperia illius orbis , Mcxicanum & Peruanum. 

 Apud Mcxicanos Rex non nafcebatur^fedeligebatur, vt Im- 

 perator Romanorum hodic apud Germanos. Apud Perua- 

 nos contra Rcx nafccbatur , & iure fanguinis fuccedebat , vt 

 apud Hifpanos. CxteriporroNoui orbis populi nullo Re- 

 gum impcrio coiuinebantur , fed vt Refpublics feu Com- 

 munitates , aut plarium arbitrio regebantur , aut vt prorfus 

 barbari , nullis legibus aut fuperioribus obtemperabant. Pri- 



mige- 



