Geographi^ Pars III. Cap.XII 589 



mi fcneris funt IioJie Araucani, Tucapen 

 Icnfcs, quitem 



it hodie Araucaiii, Tucapeni, i tWjij^i^i-' re 0>»."ln-lnijia oricntili n^num Tegu optimos habct ror- 

 riporc bellifibi duccm dciis^nt , cjctcroqui (jhc- tus , ix quibus prxdpuus eft Manabanc, in quo oiuTimut 



filicnfes, Chiriguani , Cunchi, Ifcaycingi, Pilocoroncs, &: m 

 Moua Hifpania Cichimeci ; qui inftar rcrarum grcgatim va. 

 eahtJt, & vcnatione fibi viftum quxtunt, arcu ac fa^ittis in- 

 Itrufti. Vulgo appellantur Indi fyiueftrcs, ferii ic. iniiumani: 

 «juibus opponuncur iunfucti, ciuiies, & 'humani. Cactcruni 

 ia tegno Meiicano , quod diximus fuilTe cleiitiuura , poftrc. 

 nius rci fuit Motezuma ; qucm fubegit Fcrdinandus Corte- 

 (lus , adiuuantibus Tlafcalj; prouincia: populis , qui capitalia 

 eum Meiicanis odia crerccbant. Quo faiJtam, vt hodicquc 

 Tlarcatetxfe» ab omnibus vcftigalibus fint libeti. Sic apud Pc- 

 ruanas , poft mortem rcgis Cuamagapx , ciim rilij eiufdcm 

 Atacualpai Gafcar bcllo intct fede rcgno contcndctent, & 

 Verque Hifpanos fibi amicos rcddere conarerur, facili nego- 

 tio Francifcus Pizarrus totum regnumoccupauit. 



6 [ . S)jinam fmt portus m.%xrme injignes ? In yyallia ert por- 

 tus nomine Mylforp-hauen , quo non alter eft in Eutopa 

 auc nobilior , auc tutior, tot angulofis receffibus, tot portuo- 

 fis ftationibus diftinguitur, quibus , vt fibris , rip« vndique 

 (unt incifa;. Portus AnglU pticiput funt Doute , Mountfbay 

 (vbieft totifTima nauium (htio in Cornuuallia ) Volemouth, 

 etiam in CornuuiUia , qui eft a^]ue nobilis ac ipfum Italir 

 Brundafiura , nauium capicifTimus Sc tutirtimus ; Torbay, 

 Sourhhantoue idt, Plimouth i ac alii multi. In Scaciadao funt 

 prrcipui, Lctha.qui Scotis dicitur Fortli & Frith ; lc 1'ortus 

 falutis, in Rodix rcgLone. In Hjffania pra: reliquis cclcbran- 

 tur portus S. Lucr , «Sc Lifbonenfis ; In (JaJia, Marfiiienfis, 

 qui catenij ferreis clauditur, & portus Iccius.qui cH celcbtis 

 apud Casfarem : in Bclgio, porrus Duinlcetkanus , Tcxclanus, 

 Si. Erabdanus : in Gothia, poitus Lodufir, in Liguria , ka 

 ditionc Gcnucofi, olim ecant duo cclebctrimi portus, vidcH- 

 cet Monechi Sc Luni ; quorum viccm iani abundc fupplcnt 

 portus Sanoni, 8c portus Finus. Eft etiam finus vulgo dclla 

 Speizi diftus, iu quo funt quinque portus,intcr quos cft por- 

 tus Veneris exiraius. InTufcia maritimi funt portus tutilTimi 

 & commodifTinni : vtfunt, portus Hercuils , pottus Troianus, 

 Liburnus, & dcniquc Luncnfis, portus vete admitabilis i vt- 

 ^otc qui iugis montium pricclfis vbique clauditur, &efttu- 

 tifnmus, idcmque adco amplus , vt omnibus , qui toto roa- 

 ri vcrfantur, nauigiisexcipiendis, vt Strabo tcftatur^jfatis ef- 

 fepodic. In rcgno Ne4>ijZif»»(j funt nobilifTlmi portus quam- 

 plurcs, intcr quos priftant Gactanuf , Tarentinus, Brundu- 

 finus, Ncapoli:anuj , li»: Baianus. Ex his Btundufinus olim 

 cum primis vniuerh orbis porcubus ccrtabat. Scd hodii rc- 

 plotus eft adco, vt vix pcr c.ira trircmes pcrcurrere podinr, 

 In Marchla, Anconitana,, fcu in P<Vi:w, cft pulchcrrimus por- 

 tus, ab vtbe Ancona nomcn habcns ; qui quidcm & aditu op- 

 portunus, & llatione tutiffinnis cftHunc Traianus Impcrator 

 matmorc cum gtadibus , pet quos naues commodiffmie one- 

 rantur.acexoncrantui. inft.iurauit: vndc intetprimos & no- 

 minati(nmos vniuctfi orbis portus numeranfur, imo intcr Eu. 

 ropr mitabilia. Hnc prouctbium : Vnus Pcttus Roroi, vnus 

 pottus Ancour , vna turtis Cremonr. In Sicilia ccleberri- 

 inus cft ingcns Sytacufr portus : in Thracia , porttis Hcra- 

 clcr , fcu Pctinthi. Totum quoque fretum Ildlefponticum, 

 vt Sc Prot>ontis tota, quodammodo fortus vice fungitut. Nim 

 rbiquc fuudus mucnitut. Fretum Thracium , fiuc Bofpho- 

 ras Thracius , totum quoquc cft portuofum ; qmppe quod 

 XXX citcitct habet commodos fatis portu? , partim in Ea- 

 lopa, partim in Afia. Appr llatur Euripidi Clauis Ponci , quia 

 duos orbci , fif duo maria apctic & claudit. A Strabonc ap- 

 pcllatut os ByzanriuiM ; ab Hcrodoto , Bofphotus Ciialce- 

 donir. Huius longitudo eft ii^o ftadiorum,fcu lo milliarium; 

 latitudo varia.qur tamcn tatoexccdit ii. ftadia. Hic Bofpho- 

 rus autumno cognominatut aurcus , vcrc argcnteus ; quia 

 pifccs pcr portamduplicis maris, intct quod intcriacct.traiif- 

 uc folcnt aurumno & vcrc. In efiro Panormus , Onchcfinus, 

 Cadiopc , Sc Buchiro func portus fatis commodi : fcd omni- 

 bus his ptrftat Sinus Ambraict , nunc Golfo dc Larta. Vni- 

 ucrfa JialmMii ora maritima opcimos Si plutimos habct 

 portus. Quod cx pcrpctuo litorc, & cx propinquis ac pc- 

 nc connciis infubs cucnit. Nam , vt Plinius author cft , lirc 

 Illyrici ora mille amp'ias infulis frcqucntatur : contta vc- 

 ro It.rlix ora huic obieifta, importuofi cft. In Africa, & qui- 

 ^cm iai Tclcufmo rcgno , quod fitum eft in Batbaria , duo 

 firnt nobilifTimi acquc ftequcntifTimi portus , & oppida eo- 

 dcm nominc i Horami , fcu Orani.r , & Marfi Elrabari : ad 

 qiios maxima folct conflucre mcrcatoiura copia. In JFthio- 

 pia inferiore , fcu exteriore , cft vrbs Migaduzzuni , qu.rpor- 

 tum Iiabct commcrciis trequcntiffinTjm , vbi naucs cx Ajcn, 

 Sc Cambaia concurtunt , variis mcicibu.s onuftr. Meridio- 

 nxlis pars Afn niagnos habct finus i portus ; c quibus prx- 



li aurea . fuiit dur vibcs, luxta vttiufque pelagi litoia ad ap- 

 pcllcntiunj oppoitunitatcm citruAx , ncmpc Ti^onyma, 

 vulgo Xowir.* dc Dtos , qui mati del Uott.ScFanamais , qux 

 Pcniino mari, fcu Pacihco oppofira efti&: hi quidcm vt- 

 bes, quxAnqucvcl c Pcruuia in Hifpaniam, vel ei Hifpa- 

 nia ;in Pcruuiam aduchuntut , tido ponuum hofpitio cxci- 

 piunt. Siquidem diuitias ac mctces, quar ex Peruuia i« Hifpa- 

 niam adferuntur, exonetatc opottct in vrbe Panamaide.&ii). 

 de tcrrcftri itinere comportare ad vtbem- Thconymatn , vbi 

 denuo nauibus impohtx in Hifpaniam defetUHtur ; contra t«- 

 ro quicunque ci Hilpania conducuntiii , ptius eionerind» 

 funt invrbe Theonyma, vtpedcftriitinere Panamaidem pcr- 

 ducantur, & ab hacin Peruuiam regioncmnauibui deuehan- 

 tur. In ^Amtnca TTseridionali, in prouincia Teru, cftrrbj ,qM 

 appellatur Vortus vetus, vulgo Ferto leto ; quod optimo eau- 

 dcat porru. Ibidcm vrbs Arequifa commodum habtt pot- 

 tum.Similirer J.Jro/»,fcu Rf/(«w>. 



ualis fit laponit ratio ? lapanii nowine in extreni» ' 

 iplures infulr funt , raodicis intcr fefrerisdifcrct*: ' 



Ci. €}uali. 

 Afia com] 



quasintcrtrcsnametantur magnitudine ptxcipDi,- Niph'on« 

 Ximus , & Xicocus. Siphon , ttibus & quinquaginta tcfitii, 

 leu ptrfeifluris , conftat. A voce Niphon paululum deflcii. 

 laponis & laponii nomen apud Europros innotuit Xtmu/, 

 regnis noucm diftinguitur. Xicocus rcgna non nifi quatuor 

 continct. Atquc ita laponii- regna,feu poriiis prifefturi vni- 

 uerfr fcx Sc fcxaginta numctantut. Regio autem vniucrfalta- 

 lil magnitudir>t fcre par cenfetut. Vni olim Regiparebat:fcd 

 tcgnoa dynalHspetduellibus in panes diftrado,inancpcnes 

 cuin nonien impcrijmanfit. 



*5- Sjf'dft Catayum r Maginus author cft Scricam an- 

 tiquorum , efle tcgionfm, qux nuncCjMyo dititur : cuius tc- 

 gia Sc totius Impcrij Magni Cham metropolis fit Cambalu, 

 qui olim di^a fuetit ijfedon Serica. Mirius contia docct*, 

 Cataium effc regniam Chinenfc : Sc Cambalu hodic Pcqui-' 

 num dici , Quinzaii v^ro Nanquinum : ita vt vtraque vrbs 

 fit regia hodie Sinarum, feu Chincnfiura. Quara fcntcntiam 

 confitmat ex Nicolao Trigautio lib. 5. de rcbus Sinenfibus 

 cap. it. Idcm Mirrus author eft, Saraccnos ad occafum rc- 

 gno Sinarura tribuctc hoc idcm nomcn Catai.Ex codem hrc 

 «luoqucaccipc. Rcgnumiftud, fcu potius Imperium , ad Au- 

 ftrum incipit iHgtadu nono fupradecimumclcuati fupiaho- 

 rizontcm poli, in infula, quam ipfi Hainara vocant, & cxcur- 

 rit in fcptcntrionero ad fccundum Sc quadragcfimum, ad Bo- 

 rcales illos murot, quibus Sinx a Tartans ac Scythis fuunj 

 Impcrium feparant ac tuentur. In lougum incipit a centcfi- 

 mo duodccimo . ab Infulis Fortunatis ," in ptouincia luma- 

 nenfi , &: in ccntcfimo triccfimo fecundo . mari ad folis or- 

 tum tetminatur. Erraruntiraquc noftri lui fcriptorcjacgco- 

 graphi haftcnus , qui ad tertium tupra quiiiquagcfiraum i|- 

 lius limites protulctunt. Porro in Sinaruin rcgno dur funt 

 piouintii curialcs ac fedes Regii i Sanquinum , quod re- 

 giam auftralcm , &: Piquinum , quod borcalem fonat.Prxtct 

 hasfunt alir x i 1 i ptouinciifcu potitis resna.In his quin- 

 dccim regnis vrbes maiorcs 147 , Cheu nuncupati , vuleaics 

 vero reliqur 1 1 5 1 , Hicn did^x. conrincntut. Rei autcin Pe- 

 quini pltrumque commotatut : qucin vnicum habent Sinen- 

 fcs. Pcquinum olim Cambalu , Nanquinum vero <^uinijiii 

 nuncuparunt Tartari . qui tcraporibus M. Pauli Vcnc.i ma- 

 gnamparccmregni Sinenfisocntpauerant , 6c nomina tnuta. 

 uerant. Haclcnus .Mirxus. 



*4- fi""/ de Maldiuis infulis pricifut ft lcnendum ? Ha- 

 rura inlulatum aliquoc millia nuincrantur. C«put cft Saldi. 

 ua, rcgni fcdcs i vulgo MaU : vnde &: cognomen cxtcris Rcx 

 Maldiuanus fcrihit fc tcgcm trcdccim prouinciarum , &: duo- 

 decim milliura infularum Nam in x i 1 i prouincias.fitu lo> 

 corum difctctas (vulgo AtollonsiMaKiiux diftinguuntur : &• 

 Maldiuiani dicunt duodccim fcic inUilarum mi!lii fcfcpof. 

 fidcrc.minutulis quibufcunque non numeratis, quxfunt in- 

 nuinetabiles. Rcx idcm ritulum Sultani, id cft. fupremi.vfut- 

 p.it:quot intcr Mahumcdanos nonni(i quinque gaudcnt.nimi 

 rumTurca. Perfa , Mogor , Rcx Maldluarum. & Rci Sunu- 

 ttifcu Achcni. 



6^. An InfuU CycUdes ^ Sporadet fmt difiina^ T Sciipto- 

 rcs plcrumque cas confundunt. Sed omnino funt diftinct.r. 

 Uim CycLides ill.c nuiicupantur , qur fibi inuicem vicinx 

 funt in modum citculi , Si hrquidcra funt omncs illr , qui 

 funt circa Dclum, numcro circitcr 50, vt tri^lit Ilidonis[ licct 

 ali) duodccim tanciim ponant. Scd Sporades vocannir.qur- 

 cuuquc in JEgxo mati vcrfus Crctam Sc Afiam fpatfr funt, 

 & fine otdine iaccnt. 



66. An recFe numerentur trei prtcipui montes in trihiH 



cipui funt 1'erfcus , qui hodic E/f«rr/ & Mefndin voc.ttut i miindi partibus olim cognitis ? A. Nam in Alia Taum in 

 ArgaricHs, nunc Golfo de liengala ; & Magnus Sinus.ka Ma- Africa Atlas, in Europa Alpcs, funt ve luti parcntcs rclinuorum 

 Tom. II. D d d ' 



inoa 



