592. Encyclop^di^e Lib. X I X. 



4n omne 



«ifibile 



U.dia[3 



/ V. Omne vifthlle radiat. 



Radlare duobus ir.odis dicitur. Aut enim idera eft , quod 

 exfcdilFundere lumen , quomodo folx tes lucidae dictmuir 

 radiaic . yt ftella , cometa.ignis, candela : aut idera quod fui 

 fpeciem ex fe pioducere. Priot radiatura dicatur luuunofa, 

 pofteriorvifiua. Pofteiiori hoc modo dicitux otnne vilibile 

 radiare, hoctlt, cmittere radium fiue fpeciera vifibilem , per 

 quam videri pofTit. Q,uod autem nonnuliicontendniu, noa 

 omue vifibile radiare,fedtantum vifibile per fe , itavt cxqlu- 

 daturvibile pcr accidcns , id confiftere non potcll In omni 

 eniravilione rcqniiitur fpecies vifibilis.fiue . ifibile (it tale per 

 fc.fiue pcr accidens . Hoc aurem intereft, qi 6d vifibile per fe 

 non radiet per aliudvidhile pcraccidens radiet pcr aliod.Vbi" 

 radiare eft fpeciem fui ad ocolum tranfmittere, vel immedia- 

 te vel mediate. 



y. Vtjibile rxdiat e qmlihct fui pmBo , ffloxrice , vel 

 hsTnifihdi.riceAndcll!icnter,fecttnduTn fiftiram Op- 



An fo!« {u- 

 geifitici vi. 

 dcantur ? 



ndict vili- ticam, radlo velecijjimo ,fi>iito, impermixtOy 



^»!' • ' & mmationi obno.xio. 



Hxc refjula complcditur odo theoremata lioc modo. 



l.-fifibiU raAiat "e q.tplsbst fni punHo : & quidem in quodli- 

 betmcd^j perfpicui punilum ; ita fcilicet vt inter ifta pun- 

 €cx oppofira duci poffit liaea rcrta Phyfica fiue fenlilis. 

 Nifi cnimoinniaviribilis pun(5la,totaque cius fpecics in quo- 

 libct pinfto confiueret ac tcrminaretur, vinim idemqiie viii- 

 hile vno codcmque tcmporc a pluribus fimu! vidcrinon po(- 

 fct. 1. V-[tbilc radiat velfphiricl ; id cft, adomncm fitus dif- 

 fttentiam a:o]ualitet & in oibeni ; ■uel hemtfphi-icc ; id cft , in 

 dimidium orbem. l'iiori raodo radiat vifibilc corftitutum 

 jn corpore perfpicuo& vndique libero : pofteriori modo ra- 

 diat viiibile ex opaci fupcrficic. 3. Vtfbile radiat indepnen- 

 Zifr , fiue continuc. Radiat , inqiram, ctiamin tcncbris. Nam 

 parics v. gr. de nocte a;que radios fiuc fpecies diftundit , at- 

 qac de die:taraetfi non videantur. Hinc reiledicitur : .Acr 

 femper plenus eft fpeciebus fiue radiis. Quod autem non- 

 nuUi aiunt , vifibile radiare vel ex abfoluta necefTitatc, vt lu- 

 ccm& lucidum ; velex hypothetica , quatenus medium pcr- 

 fpicaum illumlnatum eft , vt colorcm &c coloratum-.id non dc 

 t.idi) cmanationc , fcd cognitione aceipi dcbec : cum omne 

 cotpus vifibile omniiempore radiet. .4- Vifibtle ritdiMfectw- 

 ditm fignram OpticamM cft, fecundum iineam rcflam , non 

 vero curuain. Figura fiquidem Opticaabafi fqur cft ipfum 

 vifible ) in raucronem fafti5;iatur. 5. Vifibile rndixtradion.ie- 

 lociftmo. Rad^us enim Opticus feitur in inftanti. Vide !«<:/■<■- 

 tium Itb. ^.J'^dem. 1. CMeptricorum.Alhitz^ennm 4,t .prop.x.Vi- 

 tellonem ' }. ^ S +. theorem. Atque hinc eft.quodlpccies duo- 

 tu(n Vifibilia;-n, remotiiTimi fciiicct & proxlini , eodcm fi- 

 mul tempore ad organum vifus defcrantnr quam celcrrime. 

 (. Vifiktle radiat radio finito. Nimi.i fiquidcm longinquitate 

 vifibiliurh punclorum fpecies hebcfcunt , & caudeni cuane- 

 fcunt. Er fune quod fin'tum eft cffcntii , quantitatc , quali- 

 tatc,& aftiohc ni3,id non poteft infinitam fui fpccicm difTun- 

 dece. 7. Vifibilemdixt fine "jllarxdiorum •vifinorttm in medto 

 ferft>icu»perm:xtione(3>confufione. Atqiie hoc eft incer arcana 

 Opticcs, quomodo nunirum iufiniti radii plurimorum corpo- 

 rum In mmirno acris pundo concnnant & non confundan- 

 tur. 8. V-.libile non femper rxdtM lifdem numero radiis, fed 

 '^iuerfii ^ aoiiis. Sunc quidem iidem fpecie radij ciufdem vifi- 

 bilis.fed non numero. 



VI. Vijibile alterat fenforinm vifm : & fi excellens 

 Jit , etiam Udit. 



Hanc regulam & ratio diflat, & experientia probat, Cum 

 enim vifibile radios ex fc tranfmittat pcr medium , illofque 

 oculis imprimat , ficri non poteft, quin oculus altcrctur. 

 Hinc (v quis diu folera intueatur, vel oculus dirigat in fpe- 

 culum .i qud vcfleifbantur radij folarcs , vcl ignemclare ful- 

 gentcm diu afpiciat , vel diu afpiciat viridariura , aut fcntiet 

 dolorem aiiquera , aut dcprchendcc fpcciem lei vifibilis ocu- 

 \o imprcffam. 



fworfnt & VI I. Non omne corptu efi vifiblle perfe:neqttefolum 

 pt'v.d:r. corpttseftvfihtleperfe. 



Ratio prioris eft ; quia ae'r non poteft vidcr! nificolore 

 alieno. Aercmm propter MirrjifcigiMi , lubciliftimamque par- 

 tium tenuitatem non radiat , ideoque ncc oculos laceflit. 

 Hmc ani.malia, quT funt aeri fim'lia , non vidcntur nifi co- 

 lorc alicno :qu.tlis eftpolypus , qui pifcatur affumptocoloie 

 proximorum laxoium. Ratio poftcrioriseft ; quia non tan- 

 tiim corporavidencjrjfcd ctiam accidentia, vc lu.v , color, ma- 

 gniiuda , concinuitas , diaphanitas, & fimilia. Qviando autem 



Alhazenns& Vitcllodicunt,.noncomprehendi vifu nifi cot- 

 pus,& fola corporaper fc vidcri , hoc accipiendum eft de ex- 

 cellentia rei vinbilis, Corpus cnim vifibilc eft tundamentuni 

 accidcntium vifibihum ,ac pioiadc ««^"elij^jii) ipfi tiibuitur, 

 quod fit vifibile. 



VIII. Corptu fecmdum fuperficiem dttmtaxat 

 videtur. 



Pronuntiatum fcholatOptica-eft: Soh fiiperficics •videntnr. 

 Cuiiis rci r.uio cft,qu6d fol.T fuperficies efficaciter radient, & 

 corpora tcrmincnt , itavthsecnonnifi pcr illas videri qucant. 

 Elfi crgo id.quod intra corporis rupcrficicm eft , aptum fit vi- 

 deri : taincn aftu non vidctur; quia nulium ex fe radium vifi- 

 uum traittcrc potcli pioptcr fupeificiei, a qaatcrniinatur,in- 

 terucntum. Vude color dcfinitur qualitas tctminans pcrfpi- 

 cuuin in fuperficie coiporum. 



/ X. Vifihile tibfiraUtim efi dignim concreto. 



I 

 Abftrafium quippe habet lationem forma» , concretum 

 formati. Sic abltraitum cft lux & colov;concrctum, lucldum 

 & coloratum. Intcrim tamen abftraftum finc concreto videri 

 non potcft : quia accidens fine fubicfto inh«fionis in rcrum 

 natuta exiftere nequit. 



X. Vifibile commurjefine proprio videri neqmt. vifibiie 



coinmunc 

 Ratio eft:.quia vifibile proprium vidctur mti-m^ , commu- ^P'»- 



nc <!VuTi{«.',& hoc noh potcftjadium adoculoj tranfmitcere, P"""'- 

 Jiifiintcruenicnte radio vifibiiispropiij. 



Vifibile 

 abftiaaura 

 Cc concie- 

 cum. 



C A P V T II. 



De Luce. 



Pk>«cep ta. 



^K^ Ifibib in fpecie cll tale pcr fe, vel vc! pcracci- 

 W^ cicns. 



Vifibile per fe eft, quod per fc fcu^inimcdiate ra- 

 diac. 



Eftquc primaifium.vel recundarium. 



Vilibile primaiiura eft,ciuod primo praccipucquc 

 radiat:vt Lux. 



Lux conlidecatur in fe,vel oppofite. 



Lux in te fpcdaia c(l qoalitas irjhirens corpori 

 fibili,primn pra^cipuecjac ;adians. 



Ellfiuc prim.i,Vfl fecunda. 



Prim.a e(l , qux coipwri luminofc^ immutabilite 

 ineft, & diciuu vfiratc lux : vr cft luxfolis in ipfius 

 corpoie. 



Socunda cft, qux corpori illuminato incft mu- 

 tabiliter,(lk viitate dicitiir lumen , vt cft lux ioiis in 



acre. 



R E G V L i€. 



>nvi(ibile 

 alieietocu- 



/. Vifihile per fe & per accidens non vn» medofumitur 

 apud Opticas. 



Frincipio vifibile per fe dicitur , quod per fe radiat:per ac- 

 cidens , quod per aliud radiat. Deinde vifibilc pcr fe dcfini- 

 tur , quod folo vifii pcrcipitur : pcr accidens , quod pluribus 

 fcnfibus pcrcipitur. Vnde vifibibdiuiditur in proprium, vt 

 eft lux & coloi,& communcjvt diftantia, numcrus Scc.Tcrtio vi- 

 fibiie perfc dicitur.quodin fc caufam radiationishabct:perac- 

 cidens,quod in fc non habctcaufam cur radiet. ^nnrto vidbile 

 pcrfe definitur, qiiod per propvium radiumcxfc cmiftum ra- 

 Qiat:per accidens,quod pcr alicnum radium vidctur.Ex his de- 

 finiiionibus trcs pviores ab vniuerfo vctcrum & celebriorum 

 Opcicorumchoro pvobancur, quatta rccentiovibus quibuldam 

 fapic. Nos cum vetenbus facimus:quii'pe qui rcctc ftatuevunt 

 lucem &cnlorcin cflc prima vilibilia quorum participationc& 

 auxilio omnia aliavideantur,ideoque in fe hahcant caufam cui 

 radient,& aliis impertiant caulara curradicnt.Hic tamcn dili- 

 gentcr aducrtcrc oportct,quodanibigua fic phrafis i{la:habere 

 i-ct non habcrc infe oiufam radiationis.^Hm omnecorpus vifi- 

 bilc radiat proprio r.adio, fiue propriafpccie & jmaginc lui: 

 quia aliasnonpoffet tefteacdiftinftevideri. Sicigitur omnc 

 vifibiie caufam radiatjonis in fehabet. Sed non omnc cotpus 



vilibile 



Qujd fit vi«' 

 fibilepeife 

 & pctacci- 

 dcns ? 



i 



