Optices Pafs. I. Cap. 11.^^ HI. 595 



vlfihilc radiutonts caufam ita habet In fe,Tt poflit immediati 

 videri abfque alctrius auxilio. Omne igitut corpus tadiatio- 

 nis taufam Itabet ex fc , id eft, emlttit radios viliuos exfe:fcd 

 non omnc vifibileliabet ladiatlonis caufaracx fe.id cft.radios 

 illosadoculuniimmediatenon tranfmittit exfe. Hoc enimlu- 

 e; tantiim &colotieoinpetit : ac luci quidcm pilmario.coloti 

 fccundatio. Lux cnnn primo.prrcipueijue radiat : color in lu- 

 ce radiat.tanqnaru in ptimario vifiibli,&: incafpcciem fuiira- 

 ntcdiate diffutidit. Reiiqua veio vifibilia fpeciem fui in iu- 

 denon polfunt diffundere immediatc , fcd mediantc colore. 

 Bteuitei itaque Cchabendum. Alhazcnus , Vitello ,& reli- 

 qui Optici nuraecant duo & viginti vifibilia, qux funt , Lux, 

 C9lor,Remotio,Magnitudo,Situs, Corporeitas, Figura, Con- 

 tinuitas,Separatio feu Diuifio, Numcrus, Motus, C^ies.Afpe- 

 titas , Laruitas , Diaphanitas feupetfpicuitas , SpilTitudo feu 

 denfitas fme opacltas , Vmbra , Obfcuritas fcu tencbrx ,Pul- 

 chtitudo , Dctbtmitas , Confimilitudo fcu identitas , Diuer- 

 fitas. Hic cum abfttaiftis inteUige concrcta , vt cum luce lu- 

 cidura , cum colore coloratum. Ex hisduo funt vjfibilia per 

 fc.ideft immediate, luxfcil. & color: tum quia folo vifucora- 

 prehenduntut , tum quia ptopriam fpecicm ad oculum trans- 

 mittunt i Sc lux quidem priroavio, colorfccundarioin lucc: re- 

 liqua funt vifibilia per accidens , id eft , raediatc , quia pro- 

 priumfuum radium mittunt adocuium raediantc coloic. Hic 

 duo quxruntur. i. Quomodo color (itvilibilcperfct-ium non 

 videripoirit nifi pct lucem? i. Curdiaphanitas, deulitas,vm- 

 bra, & obfcuritas ab Opticis fubiiciantur lucir Refp. ad i. Co- 

 lor quidcm abfque luce vidcri non poteft: fedtamcn fui fpc- 

 ciem immediatc adoculumtta»fanttit, Sc ideo uiciturvilibile^ 

 perfe.ad i. Ifta fubiiciuntuc luci vel pvopter conipaiflion^, 

 *[ diaphanitas , vcl proptcr piiuationcm , vt teliqua. 



/ /. NittHrtt lucif- efl magis admlrabUU 

 ^uatn cxplicabilfs. 



Phyfici diftinguunt intet lucem & lumcn , ita quidem vt 

 lux cotpori lucijo pcr fe &c immutabiliter infit : himen vcro 

 in raedio petfpicuo tanquara imago lucis a corpote lucido 

 prodjcatur.eiquc mutabihter infit. Similitcr lucidum dicunt 

 cfTe corpus luce prxditum i lumiuofum vcro corpus lumine 

 ■ ' ptxditum. Sed Optici non curant fcolafticam illam fubti- 



litatem, & habcnt lucemac lumen pro xquipoUtntibus. Lu- 

 minofum quoquc alitcr accipiunt quam Phyficl. Opponunt 

 cnira itluminato, Ita vt luminofura fit velutl terminus aquo, 

 illuminatum terminus ad quem. Hoc fenfu lurainofum eft 

 vcl catlefte , vt fol, luna & reliqui ftellx : vel eleraentate , vt 

 ignis i illuminatum cft aer. Cxterum lucis natura cft nia- 

 gisadmirabills quam explieabilis. Nam & in momento fc 

 diffundit , Si cum aerc non confunditut. Hic querere folent 

 Dd. Optici : Vtrum lux fitalba , vel ipfc albot : Vtrum pti- 

 mo pet fe vidcatuc Vtrum fit cotpus , vel aliquid a corpo- 

 reemanans ? Refp.ad i.Lux fimplcx neque eft alba , neque 

 ipfe albor. H.ic enim ratione eompofita cflet ex colote. 

 Quod attinct ad luccm condenfatam , illa varios tccipetc 

 potertcolorcs. ad i.Luxclt menfura omnlum vifibilium pri- 

 m 1 prijna : quippc qux eft fimplicilfiina , facitque vtqua: ra- 

 diant cx fe, id eft pet fuam fpeciem , ctiam nobis radient , id 

 cft ,eandcm ad oculos mittant. ad 5. Lux vt hic confideratur, 

 non eft corpus.fedqualitas. Dllfiinditur enim in momento, 

 &c penettat corpora : quorum neutrum ficri poffet , fi cotpus 

 crtet , cuiii coipora non moueantur in inftanti , 8c cotporum 

 pcnetratio non detur. Aliiis lux illa.quxeftmatcriaftellatum, 

 noncft accidens.fcdfubftantia : quadc te vidc fupra in Pliy- 

 Ccis part. t. H3c depenetiacione lucis tenendumeft, Illam 

 fton itafc habcte , vti quidam ex reccntiotibus philofophis 

 prodidit, vHux coeleftis omnc corpus penetret , omnc in- 

 quamcorpus quantumuis dcnfum & opacum , adco quidem 

 vt nihil abfolurc fit tenebricofum , fed oculo tantum opaca 

 fiiiolmpetuia.lucc cetto quodain gtadu folidum cxtiinfccus 

 pulfantc,ccrto itcm gradufub illo penLttis penewantcqucm 

 graduin dicit influentiam occultam vocati. Vevum ha:cfen- 

 tentia non cft ptobanda. Tcftatut cnim vifus plurima loca 

 fubtcrranea circtcnebtofa , ita vt nihil in iis ccrni polfit, nifi 

 adhibita candcla. Quod autcm dicit de iiifiuentia ccclefti, 11- 

 lam pcnettacc quoduis coipus, hoc ccnilfiinum cffc norunt 

 profundioves philofopiil. Venim ilta influcntia non cft ipfa 

 lux. Influunt cnlm corpora ccclcftia vcl luminc, vcl motu.vcl 

 occulto quodam modo in hzc infetlora. 



lax priina // /. Lux prima & orta dicitHr ambicne. 



tc ovta tjuid 



*"• Pr/»>a cnim luxptimacft qualitas.quarcotpori lucido pet 



fe 8c iramutabilitet incft , & proptic dicitur luxifecunda nuc 

 ottacft,qu.r in perfpicuotanquam imago ptlmx lucis a cot- 

 porc lucido pioducitut,ciqueineftmutabilitet ,& ptopriedi- 

 cltutluracn. Veinde luxprlma eft, qux fccundiim tadioium 

 direitioncm proiicitur , & efficit fecundam : lux fccundacft, 

 qux fitcdiffulionc lucis primo». Sic luxpct fcncftram inci- 

 Tom. II. 



densincubicuUim, dicitufprima, inangulis reto cubiculi. 

 quo a lumlnofo tcctcpertingcre nequit, dicitur feeunda , vt 

 videte eftapud Vttelloncm 4. difin.i. Ad eundem inodumf.f, 

 z.»»itt i^.frop. i. dcfinitiuccmprimafiam, qux ladiofe pio- 

 ccdit aiuminofo, fccundatiam ftu accidentalein , quxcft a 

 latctecxttaradiorumincidcntiain, acobliquiin oinaemmc- 

 dij partera fe difFundic. 



C A P V T III. 



Tie VnihraS 

 Pr.-«cepta. 



J^Vxoppofitcconlideiatui-quancumadvmbram. 

 Q^ Si mnliiypotes de vmbra trattare infra zj)i agitur 

 de vi/ibiliper accidens. 



Vmbra efl: priuatio luminis in medio pcrfpicuo, 

 orta ex opad inter corptis lucidum oppoTitionc. 



Eius occurrunt affediones , fpccics , & magi- 

 fteria. 



Afftftiones vmbraefunt: i.radiis lucidi tcrmina- 

 ri. i.proiici in parrcm Iticido oppofitam. j. fui opa- 

 ci figuram adimilarc.T.fcqDi motum foi opaci.j.au- 

 gcri&: minui,adeoqueIntcndi & rcmitti. 



Spceics fiue diftnbutionas vmbrs rumuntur ex 

 diucriotempore,£Tradu,fic;ura, & fitu iilius. 



Ex tcmporc vmbra ell diu^na, vcl nodurna. IlU 

 fit inrcrdiu ,hic noflu. 



Ex gradn vmbi a eft clara,vel obfciua. 



Vmbraclaraeftjcuius termmusad aliquod lumi- 

 nofum manifeftc fcntitur perucnire. Hnc pertinH 

 crcpufculum. 



Vmbra obfcura cft,cuius tcrminus ad nullura lu- 

 minofum raanifcftc lentiturpcrucnitc. 



Ertquevel impcrfedafeu partialis,vel pctfcfla feii 

 totalis. llladicitur vmbra ftrificfumpto vocabulo» 

 liacc venit nominc tenebrarum, 



Ex figura vmbra c^K\fMv<f)>tHH{,y.vntitn<, & «w- 



Vmbra x.vxtvJpttii'^^ t^ quam corpus opacuralu- 

 cido xqualc cx fe fub figuracylindii cmittit. 



Vmbra Kavoalif cft,quam corpus op«cum lucido 

 maius ex fc fub figura pyramidis cmittit. 



Vmbra)cax«daf(J't)( eft, quam corpus opacum lu- 

 cido minus dc fe/ub figura calathi feu inucrfat py- 

 ramidis proiicit. 

 . Ex fitu vmbra eft rcfta.vcl verfa. 



Vmbra refta eft vmbra opaci perpcndicularis pU- 

 no terrellii auripfi parallelo in codcm plano veipt- 

 rallclo cxtcnfaralias dicitur vmbracxtcnfa. 



Vmbra vcrfa cft vmbra opaog paralleli pl.nno 

 terreftri in planimi ipfi terrcftri pcrpcndiculate 

 proicfta. 



Magifteria vmbrx funt cxtcrna.vel interna. 



Extcrna func , qux vmbra pepcrit in aliis fcicn- 

 tiispra:rcr Pcrfpcdiuam : vtcft magifterium Geo- 

 darticum,Aftronomicum,Gfographicum, & Archi- 

 tcftonicum , fub quo cft illnd quod in pitSlura 

 pcperit. 



Magiftcriavmbrxinternafiiiit Qptica , numcro 

 duo, videlicet magiftcrium Catoprricum& Gno- 

 moiiicum. 



Magiftcrium Caroptricum cft,quo vmbra often- 

 ait inuentionem fpccuiorum. 



Magiftcrium Gnomonicum cft , quo vmbra pc- 

 perit arccm conficicndi fciathcrica , qux ars dicitur 

 Gnomonica,& infri intcr mechanicas explicatur. 



Ddd 



V^iaytJt 



