598 



Encyclopajdi^ Lib. XIX. 



literales numero t c i. hunc in modiim.Sub albo funt*aqucus, 

 vitrcus , niueus, laacus , tandidus, marmorcus, papaueratus 

 cbumeus, iigcntf us, gyfatus, ceiuflatus, & xiff«i«, qualis cft 

 hirci candidi. Sunt itaque in hk Familia x i i i colores. Sub 

 «T^rofuntater.fufcus.Huidus.^cinereus.piccus.parannius.inun- 

 nus.caliginofus.brunus.In hac itaque tamilia funt ix colores, 

 Sahfimo funt mellinus, palearis, melinus.pallidus, lurcus.gal- 

 bancus, buxeus,cittius,croceus, iftctus, aurcus, rutus, fuluusi 

 fuafus, Hifpanus, Mutinenlis, impluuiatus, incus, muftelinus, 

 rilbiginofus.fertugineus, pullus, roanus, tanatus, rcgius, leo- 

 natus, ceteus , tcrmus. Habemus hic colores x x i x. Rukr, 

 habct comitcs , aut fuccclTorcs, rubidum, rubicundum', ruti- 

 lum, rufcum, fanguincura, rofeum, giluum, fpadiccm.igncum, 

 flarameum, puniceum, vinofum, baiauftinum, xerampeiinum, 

 purpureura.dibaphum, & hcluum. Sunt hic coloresx v i i i. 

 Cir«/f«<fub fc habet cineieum, plumbeum, glaucum,cxfium, 

 glaulanura, filatura,Indicum,Vcnctum, grifcum,lcucophaniin, 

 b'iauura,turchinum, Perfum. Hic funt colores x i v. Ad -viri- 

 </ew«reducunturfcftucinus, xrugo, hcibaccus, ti^^.a^oi, ■jrtiihtu 

 pralinus, luridus Sunt hic vi 1 1. Vidc Scaligerum exerc.515. 

 fe(fl.ii.&feqq.vbi fea.S.conftituit quatuor prlmarios colores 

 fecundum numerum elementorum : itancmpe, vtalbusfit in 

 ficcoicuius fuble£tum piimum fit tcrra. Id quod cx cineribus. 

 &faxis,& atenisigniexuliisdicit palam effe.Viridisin humi- 

 do crartb ;cuius inatticem videmus aquam. Ctaflefcens enim 

 viridefcit. Cxruleusin humido tenui, qui rit in aere,vt vidctur 

 miuifello. Flauus in calido. Igncm namquc condenfatum 

 ilatim tequitur ftauedo. (.^uidam in principibus coloribusfe- 

 ptcmhabent : album, flauum, rubrum, purpurcura, viridem, 

 c«ruleum,& nigrura. Ad hos rcllquos rcfcruiu.ii: cx hi^alios 

 omncs coiiflant. Horum lcntentiam fccimus noftram, lubfti- 

 ruto fenario in locum fcptenarij. 



vifiSilt pei 



acciden$ 



^ualci 



JJuot fin» 

 cljlTej viG- 

 biliiim pcr 

 sccidens } 



C A P V T V. 



D£ Vifibdi per accidefts. 



Pr^cepta. 



I Vcufque fuit vifibile pcr fc : reftat vifibile per 

 i accidens , quod mcdiaic radiat , id elt , videtur 

 per lucem & colorem. 



lUud diuiditur in quatuor clafTes. 



Inprima claire funt vifibili* per accidens , qux 

 funt in praedicamento quantitatis j vt magnitudo, 

 niimerus,continuitas,rcparatio,diftantia,fitus. 



In fecunda daife func vifibilia pe» accidens , qua; 

 funt in categoria qualitatis ; vt figura,identiras,(lub 

 quaxqualiias &fimilitudo )diuerfitas (fubqua inae- 

 qualitas & diffimilitudo) afpci itas & IjEuitas , raritas 

 & denfit:is,pulchvitudo,diaplianitas. 



In tcttiaclafre funt vifibiliaperaccidens,qu.-E pcr- 

 tinent ad praedicamentum adionis & paffionis : vt 

 niotus: 



In quarta clafic funt vifibilia , qux habeiu raiio- 

 rem priuationis ; vt vmbra,obfcuritas,quies,defor- 

 miias. 



R E G v L ,,€. 



/. Vijibile per accidens pluribw fenfibus percipl 

 potefl qukm vtfu. 



Lux& color folo vifu petclpi poffunt:vnde vlfibilia propria 

 dicuncur. Reliqua vi.bilia pluribus fenfibus pcrcipi pollunt, 

 «. g. magnitudo, figuia, &funilianon vifu tantum , ledaliis 

 etiam fenlibus abfquc vifu fentiuntur. Sic figura in luce, vifu; 

 in tenebris, vcl ctiam oculis claufis , taftu percipitur: inagni- 

 tudo & numcrus taiftu & vifu s motus & quics, omnibus,prae- 

 .^crquam guftatu. 



JI,Vifibilitperaecidensvel adtres,vel ad<juatHor 

 clajfes commode reduci pojfunt. 



Fc.ip.itctici fenfilia communia quinquc reccnfent, magni- 

 tudinem fcil. figuiara, motum, quictem, numerum.Sed Optici 

 numerant vifibilia,a<- pioindc quoque fcnfibilia.commuma vi. 

 ginti. Ea rcduci poflunt ad ttcs clalfcs:ita fcil.vt fub magnitu- 

 dine co(jtincanturodo,vidcl. figura, corporcitas, pulchritudo, 

 dcformitas, lxuitas,afpcritas,coniimilitudo,dii»crfitas ; lub lo- 

 co fcptcm, vidcl. diftautia (cu rcmotio,litus,continuitas, fepa-J> 

 ratio fcu diuilio, nwnctuSjHiotus, ^uics;fub luce dcnique tan- 



quam principe vifibili teliqua quatuor^ putadiaphanifas, dcn- 

 fitas,vnibta,.obfcuritas. Si tamcn malis,potes fequi ordincm 

 quatuot claliium in pra:ccpiis conftitutum. 



///. Jn vifibilibus per accidens vna cum abfira£le opor- 

 tet accipere concretum. 



Sicut enim vifibilia per fc funt lux & lucidum.color & colo- 

 ratum : fic vifibilia pcr accidens funt magnitudo & magnum, 

 nuuicms & uumcr.ibilc , figura& figuratum, diftantiaSc di- 

 ftans.motus & mobile,& fic deinceps. 



C A P V T VI. 



Ve Caufa ejficiente principt^vifionii 



Pr^cepta. 



Atisdefubicdo vifus:iamde caufaipfias effici- 

 ! cnte,caquc tum remoca,tum propinqua. 

 Caufa vifionis efiiciens remota eftprinceps vei 

 organica. 



Caufa priiiceps cft partim anima fenticns, pattiiii 

 facuhas videadi. 



R E G V L iC. 



/. Anima imelUEliua nonfacit ad ejfe vifionis^ 

 fed ad bene ejfe. 



Ratiopriotis cftiquiabeftiae etiam vident.Ratio poftetioris 

 eit-,quia ficut in reliquis fcnfibus.ita quoque in vifu anima in- 

 tellccHua confcrt aiiquidad gradum fiuecminentiam vifionis. 

 Ciim cnim immediata lcu pioxlma vifionis caufa fit ladij vi- 

 fiui in oculorcccpti diiudicatio.neceflrum eft vt vifio litperfe- 

 ^tioi.quae pcrfeftiori diiudicatione perficitur. Conftat autcm, 

 in hominc pcrteftiorcm cfle diiudicationera,quam in brutis. 



//. FacultM videndt naruraliteJtvel 

 prima, velfecunda. 



Ptima eft,qus fluitab anima fcnfitiua.Secunda.qua: pendet 

 a tcrnpcramento,atque adeo difpofitioncmatcriac. 



Cautio de 



Villb:libu 

 pev acDf. 

 dcii!. 



Aniinain- 

 tellraiua 

 num faciat 

 ad vifio- 

 nen^ r 



Faculcas vU 

 dcndi du- 

 pleK, 



A P V T 



VII. 



De Orgnno vifm interno. 



P R, iE C E P T A. 



Aufa vifus organica eft intcrna.vel cxterna. 

 Interna eft oculus,ncruus,& fpiritusopticus. 



Oculus ert icnforium vilus , conltans certis hu- 

 moribns & tunicis. 



Neruus opticus eftcanalismollis a ccrebroanre. 

 riorc tranficns , Ipiritumque animalem ad oculum 

 dcfert ns. 



Spiritus opticus cft fpiritus animalls , qui fpecics 

 vifibiles ab hamorc cryftallino excipit , & ad ccrc- 

 brum defeit. 



R E G V I. /€. 



/. Tres tantum fHni humores, ex quihus 

 eculus efl compofitm. 



Primu! cftaqueus.Crxcis l^lttt^ii:, quodfittcnuis 3c pe!- 

 lucidus inftaraqux: Actio albugineus,qu6d fit inftar albuini- 

 nis oui. Situs eft in antcriore oculi hcmifphxrio humoremque 

 cryftailinum humedat,ne ab cxterno acie cxficcetur:& fplcn- 

 dotcm externum nonnihil infringit , nc fubito luminis & xe- 

 rum obicftarum occurfu aces videndi impcdiatur.Cauct etiam, 

 ne fpiritus viforij confertim effluant & dilfipcntur. Dcniquc 

 antcriorem cryftallini medictatcir. ambit, vt rcium vifibilium 

 imagines colligat. Secundm eft cryftallinus, K^mu.tttihii, fie 

 diftus a cryftallo : non quod illam referat duritic,fcd lucc & 

 claritate. Eft enim omnium puriflimus & lucidiflimus. Aetio 

 dicitur ^«n^sf^^t , lcnticulitris : quia habet figuram non totam 

 globofam.fcd lentis fpccie in anteriore parte comprcir.;ni. Di- 

 cituretiamhumor glacialis, & fimplicitcr glacialis. Sirus cft 



fcie 



Qiiot fillt 

 humoicsiS 

 oculo S 



