6oz jGacyclopjedise Lib. XiV. 



i 



IX. Radiiv vijitius per duo meAU tranftre potefl fme 

 matifeila &Jenfbili refratHone. 



Videmusenim radium pcipcndicularem per omiiia mcdia. 

 auantamiibet .perfpicuitatc dirterentia,ieaapcncrtare (iMC vlla 

 kaiili rchaftione.vt Alhazeuus ltb.i.c.x.frof.6. cf KifMrm i. 

 O/if.rAxjffr.S.docenr.Drmdc quando vtrum>.]uc mcdium clt cml- 

 dcm tere.fubtiliiatis.radij virmi poft'unt pcnctrarc Imc lcnlibih 

 refraaioiie fui. lca cnim radi) licUarum pcr orbcs & acrcm Hc 

 lidij lnetatum pcr aerem & fubtilinimura confpiciunt tian- 

 fcunt. 



X. Celeberrirna radij diuijio eft in reuitm,rejie- 



xnm,& refra^Hy/i. 



Recl«j eft.qui per folomaerem tranfif.rf/w^.qui reuetbe- 



ratur adani^ulos xquales dcorporcterminato.vti clt fpcculnm; 

 ahas dicitur rcuetberatus:)-e/r.n:'<«j,qui reucrberatur ad angulos 

 inxquales,vcin aqua,vapore,cryftallo. Memineris autcm,radi- 

 um reftum liic aliter fumi,quamfupra,vbidiximus omnanra- 

 dium elTe re£lum:de qua ambiguitate di.xiaius paulo antc ad re- 

 gul. i.Si malis dicliotomiam, fic habc. Radias elt limplex vcl 

 gcmirms. R-tdius fimplex eftvnica reira linca;& fit,cum videns 

 & vifibile in vno eodemquc medio pcrfpicuo cxiftunt. Radnis 

 gem!nus,(en geminatus & compolitus eft,qui duplici conftat li- 

 nea;& fit.cum vcl lux Sc color in alio elt medio quam vifusivcl 

 color &vifusquamlux>velvifus& lux quam color. Eft autem 

 radiusgeminus vel reflexus^vel rcftaftus.Ki;^c.v«jdicitutca.co- 

 ptricus aiMi7iTTfai,id eft,fpcculo;quiareuerberatur a tuperficie 

 terminati corporis,vbi exccllit fpeculum.Sic videmus radios fo- 

 lares a Iuna,aqua,& terra reflcdti catogtricc ,_ & r.adios vifiuos 

 afpecuIo,itcmabaqualimpida, abaeiecrafto faclo velvi fri- 

 oris vehcmentisjvel copiii variorum halituum, & dcnique ab 

 alitu denfo.a quo fit reflcxio radiorum foIariura,vtvidcre cft 

 in crepufculis fero:inis& matutinis. Radius refradus eft , qui 

 pcr aliud medium rairangitur:vt quando videmus nummum in 

 aqua.Dicitur mcfopticus .i medio diuerfo , pcr quod fit diuilio. 

 Eftque reftus, vcl obliquu*. Keci/is eft.qui pcr duplex mcdium 

 tranfit fine manifefta rerVadtione : quando fcil.duo media funt 

 rara & fubtilia, vt quando ftella: radiant pcr ccclum & aercra. 

 Obliquiis cft,qui per duplex tranfitmcdiura cura raanifefta rc- 

 fraftione; quando fcil.altetummediumcft denfius,vt quando 

 per vitrum denfumaliquid videtur. Radius luminofus { inquit 

 l^yomondiis lib.6,r/ieteorolog.]i\'d cIl\ aliud quam lincatelumen a 

 cotpore luminante in longum emicans. Triplex vcro (latui- 

 tur:d:recftus,reflexus, & rctVaaus. Due>Sus elt.qui linca re^ta 

 per .medium.vniufmodi dcniitatis cfFunditur. Rcflexus , qui 

 occurfu opaci in partem oppofitam reucrberatur. Retraftus, 

 t|ui pcr mcdia diuetfa: denfitatis traiicitur. Radius, quem fol 

 per liberum & vniformem aera iaculatur, reiflus eft:qut fpe- 

 culo exccptus,in ccelum vcfilit, reflexus: qui aerem & aquam 

 icrebrar, tcfrattus. Reaus,limplex eft;reflexus.ex partc qua: 

 opacum incidit,& alteraqux in oppofitum rctro abir,concin. 

 nacur : rcfraaus etiam duas habcc pattcs, qua: in gcniojlum 

 quoddam,& vcluti poplltis flexuram cocunt. Penccrat cnim 

 hic radiubc racdio vno in aliud fed linea paulilpcr deflcxa & 

 excrrante arcao tramite. Non etiam indiffcrens eft, ex vtro 

 jnedio maltcruni deindc pcrueniat. Si ctarioti denfius, vt cx 

 aerc .iquamincret, fraotio verfus radiumperpendicularcm fict: 

 jd cft.radij vndiquc fe addcnfant circa illum.qui omnium mc- 

 dius eft,hicautem , veluti cxtetorum princcps , inclinancibus 

 mutuainflexione non refpondctiquiain partesoppofitasfimul 

 ("quodfierinequitldcberet annucrc. rigidus itaquc & dircaus 

 perfcuerac.Si vero radlus c mcdio denliori in rarius,vc ex aquii 

 in aerem,emicet;frangunturomnes circunftarices.i}crpcndicu- 

 lari,&abcofeauertunc:ideft.radii in medio denfiori aggrcga- 

 ti,& vcluti in fafcein collefti.per rarius cxcenuati difperguntur. 



C A P V T X. 



De Figura Ofticx. 



Pr^cepta- 



5 T£rura Opcicaeftjqux a bafi in mucronem fafti- 

 ^}ol giatur. 

 Eius occurrunt partes,& fpccies. 

 Partes ipfius funt angulus vifionis & axis Opticus. 

 Angulus vifionis clt angulus vercicalis figura: 

 Optic.t; in oculo exiftens. 



Axis Opticus cll: radius tranfiens peromnia cen- 

 tra tunicarum ocnli, ad mcdium gyrationis concaui 

 jKTui, fiipcr quem oculus efl; conipofitus, 

 Specics figura; OptiwX funt qin'iu] ic: 

 I. LineaOp.ica,fi;cundum quam rajiat punflum. 



lI.Triangulum Opcicumifecundiim quod radiac 

 linta rccVa. 



I l 1. Mifta coni fuperficies Opcica ; fccundtim 

 quani radi.it peiipheria. 



1 V. Pyiimis (.>ptica; caquevcl radialisjVel illu- 

 minationis.lUa eft,tccundum quam radi.tni line:Ere- 

 darc vifibili rectilineotlfta eft , lecundum quam ra- 

 diat coipiis luminofum, ita (lil. vt cius vertcx fit 

 punclum corporis luminofi, bafis autem tuperficics 

 corpoiis obiedi vel illuminati. 



V. ConusOpiicus ife^undum quem fit radiatio 

 circuli. 



R E G V L .<€. 



I. FigHra Optica v/itate dicitnr pyramii Optica. 



Sicinquam, d citur : non quod cxade ac perpetuo ad figu- 

 ram pyiamidalcm refcrri poflit.fcd quodjcum nulla aliafiguram 

 maiorem habcat cognacionem , quam cum pyramide. Hinc 

 Alhazenus & Vitello docent , vlfioncm fieri tecundiim pyra- 

 niidem, cuius vertex fit in oculi centro.bafisin vilibili. Et O- 

 ptici vocantpyramidem vifionis, pyramidcm radialem,radio- 

 fam , irradiationis &c. Hoc ctiam lcnfu accipiendum eft illud 

 Euclidis i. hypothcf. Optic. figurara fcil. a radiis oculorum 

 comprchentam, etTc conum , qui verticem habeat in oculo, 

 balin in cxtrcmis rerum vifarum. Alias certumcft figurs O- 

 ptica; non conuenire nomen alicuius figurx Geomecrlcx cx- 

 adte , ncc trianguli, nec pyramidis.^ nec coni:ob infinicam fcil. 

 bafisvarietatcm.Inter m tamcn retincri dcbet vocabalum py- 

 ramidis radiotx- , proptcr fimilitadinem. Ica fi corpus radians 

 fic fpha.'ricum,pyranus ilta vocabiturconus:quoniamabafi cit- 

 culari fartigi.ttunfi vcro fic angulofum.v.g. cubicum, pyramis 

 eric rediiinca.Quid fic pyiamis,vide fupra in Gcometiicis. 



/ /. Optica figura mutnis hajibus & verticihm innime- 

 rabiLesfunt inter radians & radtatum. 



Vifibilia cnim quxlibct oppofita , inter k^^t mutuo radianc 

 & radiantur, vt artifices loquuntur; fpeciefque cuiuflibecpun- 

 €ti vnius eft in quolibet punclo altcrius. Vnde fit.vt viiibilc 

 alterum fiatjiafis Opticx figurx cuiuflibet punfli { tanquam 

 vcrticis ) altcrius : cumquc iniiumerabilia fint vniufcuiufque 

 vilibilis punda,innumerabiles figuras Opcicas raucuarum ba- 

 iiiim & verncumintcr oppoficavifibiliacrcati necclVeeft. 



///. Infgura Optica oportet accurate confiderare ra- 

 diaturam ; radiiim,mediii?n feu locttm radiatitr<z\corpus, 

 ad (jttod radlus e.vtra octtlum alliditHr\& pmElum,qitod 

 dtcitur radius incidentix. 



K;idiatura e(i multorum radiorum collcaio. Radiits cft li- 

 nea rcfta lucida vcl colorara. Radi.icura itaque fcu radiacio 

 elt caufa, radius eftcaum. Mediumfeulocus radiatur£ cft rae- 

 diura vifioiiis, vt Phyfici vocant, per quod fit radiatura.Cor/>«j, 

 ad cjiiod radius alliditur extra pculum, cft ve! perfpicuum,quod 

 radiura in fc recipir, vti aqua recipit& tranlm ctit radios Ibla- 

 res : vclopacum, quodradios repeli,t, vticerra rcfleait radios 

 folis. VunHnm, quod dicitnr radiits incidcnti&, cft ille radius, 

 qni dircfte fcrcur ad oculum. Etfi cnira cx omnibus vndique 

 partibus vifibile radiet : vnus tamen ab eo fpargicur radius c 

 ccncro iplius , qucm comitantur varij fccundum lineas obli- 

 quas. Talis cft linea fiduci.T,vt appcllacur.cura aliquis per dio- 

 ptram.ad aliquid collineat. Quando radi: ilti obliquicum rc- 

 Q.O ita concurrunt, fit pyramis Optic3,cuius vertcx fiuc fafti- 

 g;um ell in ocnlo, vcl in quouis corporc oppofiro ; bafisliuc 

 parscraflior cft in corpore ladiantc. Scd pro diuerfacorporis 

 radiancis figura,diuctfa ctiam cll pyramis opcicaiquia fcil.ba- 

 fis huius pyramidis imicatut figutam corporis radianris. Sic 

 quando Sol, l.una, & alia corpora glohofa intueraur,pyrarai- 

 dis vifiua; bafiseft rotunda, & dicitur conus:quando afpicimus 

 corpora anguiofa, vtquadrangulum , figura Opticacft pyra- 

 mis rcftilinea. Cxtcriim in tali pyramide Opticaprincipcm 

 locum obcinct radiusiftc, qui Ipargirur cxipio mcdio fiue 

 ccntro corporis radiantis.qui radius princcps \ocaturin Opci- 

 ca.axis pyramidis radiofk, kim axis Opticus,axis pyramidis radi- 

 alis, axisfigurx Opric/i, axis radialis,axis pyramidts 'vfiialis,axis 

 pyramidis ■vifionis, ax''s vfionis, ^axis ■vifualis. Ec luc radius 

 tranfitpcr omnia ccntra oculorum , acque ita pcr diametrum 

 oculorum. Diainetcr cnim ifta elt rctta conncdens ceritra 

 oculorum : & Euclidi voc.itur ^r -/j^ ¥ ouf^^mi, dijlantia 

 oculorum, Ccu intcrllitium.Hinc pcti potcft lacio.curcum gc- 

 mini fint ocuIi,non camcn geraina,(cd. vnica cannim cuiufque 

 vifibilis imago rcpr.-Elcntetur iu oculis.c.g. cum ad^lcio folcm, 

 non duo folcs, (cdvnus canciim in oculis rcpr.x-(i.ntatur.Non 

 hic cum loh.BabprinaPorradiccnduin cft,homincm vnc tan 



^um 



Piguia o- 

 ptica qiu- 

 ii&i 



Opticxfi- 

 guiseinfi. 

 iiiix. 



In Figurj 

 Opiica 

 qti(-r conli^ 

 decanda i 



