Optices Pars I. Cap. X. & X I. 603 



ngulusvi- 

 onisquan- 

 us 



turaoeala vilcre : fedcum Pliyfico-Anatomicis aflcrfndum, 

 Bcr jos opticos in oculis gcminos , in cercbro coirc, & vnum 

 (juafi fcu coinrauncm ncruum efficcrc, qui rcliquos duos ful> 

 fuo quali liabeat imperio : & cum Opticis diccndum, quod in 

 vifione tantiim vnicus axis , &: vnica pyramis viliua occurrat. 

 Vbi autem cft vna tantum pyramis optica,ibi quocjuc vna tan- 

 tdra ima!»o occurrit:quia, vt iamaliquoties di(f\um cft, vifio fit 

 perpytamidcm. Petictiam hinc potcftfolutioiftius quiftio- 

 nis.quam Pliniia Itb.i i.M/^.t^.admirabundus mouet : nempe, 

 Cur in pufiUo oculo^v.g.columbae , tam diftinfle & plenc rc- 

 prxfcntctur imago obieili vifibilis.quam in grandi oculo v.g. 

 bouis ? Nerape in oculo columbae aut paflTeris pyramis Optica 

 omnibus fuis tadiis tara diftin£le repra:fentari poteft,quam in 

 oculo bouis. Oculuieniro,quia rotundus eft.radios iftos vn- 

 diquc admittit : imo quo minor eft ( intelligc fecundum pro- 

 portioneTi) eo tadij vi/iui ariflius coeunt, & pyramidcm acu- 

 tiorem efficiunt. Quo autera pyramis cft acutior,e6 diftinflior 

 «ft vifio : cum virtus vniita fit rortior difpers.i. Vndc patet.cur 

 fuy>i.Xa^Ju.\uoi noQ ita videant acutum : quia fcil. radij in iilis 

 dKTipaatur. Poteft etiam ex his intclligi ratio,cur oculus fit ro- 

 tundus , cur quando naui vcl curru vehimur,vidcantur nobis 

 litora & montes moueri,curdcniquc cbriis omnia fetcvidc- 

 antur gemina. Nam vt oculi poffent pyramidem opticam Sc 

 erdinatius & facilius tn fe repra:fentarc , omncfque ipfitts ra- 

 dios celeri motu melius affcqui, tes item fe maiorcs contueri, 

 multafquc & diuctfas vno afpeftu coraprchendete,oportcbat 

 illos efTc totundos.vc hac tationc figura optica ordinata fic- 

 rct. Etduro cuiruvel naui vchimur,oculus,inquoeft faftigiura 

 pyraraidis vifiua: , cclcriter mouetur : vnde faftigio pyramidis 

 niotu moueri videtur ipfa bafis.adeoque res vifibilis. Et dcni- 

 <juc in ebtiofis vapores nimij rcplcnt &diftcndunt ncruos 

 oculorum.ita vt apex pyraraidis vifiuz dilatetui niinium,ide6- 

 que iudicetur geminus,iuxta illud poetx*: 



Citm bibitur cencha : iamtum vertigint reHum 

 Ambulat , ^ gtminis txurgit menfa lucernis. 



IV, Angtiltu viJtonU injignrci Optica efl paulo tntnor 

 rcElo :Jed acutorum tnaximni eji. 



Vifio omnij requiritangulum. Naraquidquid vidctiir,ptr 

 pyramidem videtur. Itaque quidquid vidctur,fub angulo vi- 

 detur. Angulus autem ille vifionis maxiraus paulo minor eft 

 rccto. Nam maxima figura optica, vertice in centro anguli, 

 eft pcnc rei2angula,fcmidiametro in bafifere arquans axcm. 

 Ica li in campo patenti citcumcirca videas , vifio vfquequaquc 

 porreftaerit eitculus,cums centrura eft oculus (vndc oculus 

 jn Aftronomicij habetur pro mundi centro) pcripheria hori- 

 lon vifus,diamctri vcro izQ.x interfcifta: crura anguli maximi 

 vifionis,qui fcrmc comprehcnditqaadtantcm horizontis. Di- 

 co fcrme : quta certa vifio , vt fcenographi doccnt,fit,quando 

 vifus codem e loco vno intuitu aliquanto minus quadrantc 

 pcriphcrii iliius compIeftitur,cuiuscentrumeft ocuIus.Alio- 

 quin a peripheria, qusmaioreft quadrante , radij cxtra cen- 

 trum vifus concurrentes arapliorem quidcm recflo comprc- 

 hcndunt angulum , fcd vifionem minus cettam reddunt: Ma« 

 ximaitaque figura optica.vertice in centro oculi, cft pene re- 

 (!>angula,id cft,graduum 90. Hic vifionis angulus potcftgra- 

 dibtis minui vfque adminimum, quo nempe diuifo , nulla 

 vifio fit amplius. Atque hic caufa eft , quod cornieulari feu 

 contnilM an^ulo nil polfit vidcri, Vifio cnim fit radiis & lincis 

 rci^is. Angulus verc) corniculaiis conftat linea re<fla& obii- 

 qu'i,idc6quc fubeo nihil cernitut. Hincctiam patet,in vlfibili 

 requiri notabilem magnirudincm, vt vidcriqucat. Sic millc- 

 fima milij pars non cadit fub afpcclum,fepatata a millio : fcd 

 coniunftacumco, videtur. Hinc denique conftat , vifionem 

 pcrfcAam Scti radiis pcrpcndicularibiis ad oculi fupcrficiem, 

 rt ita figara,fitus,color,&ordo rei vifibilis rirepercipianturab 

 oculo. Radiis cuimobliquis fpccics indifcriminatim & imbc- 

 cilliter, prout radius eft vcl magis,vel minus obliquus,appre- 

 lirnditur;fedradiis rcftisfpccics vifibili plane fimilis cernitur. 

 Rciflc igitut Optici : Perpendicularii.mqumnt, raiiius nA oculi 

 fuperfiriem liotentifimiti efl,(y> effictcijpmm ad vifbilem fpeciem 

 difpofite ordinatcque glacinli rcprifentddum\obli(jui s omnibut ad 

 tdcm {kperficici oculi pHnHnminJlexts.-vifibUemcjue fpectem debi- 

 Um^imbecillem glaciali{C\c vocant pupillam) offerentibus. Ex 

 his radiis perpcndiculanbus tota vifibilis fpccics conflata in 

 opticam figuram ad oculi fupetficiem trigitur atquc claudi- 

 tur , pofthabitisobliquis radiit.qui vcl intcr perpendicularcs 

 inteiici-li opticaquc figuia comprchcnfiad vifioncm nonniliil 

 confcrunt,velipfospcrpcndiculatcsintctfccant,cxtia(jucfigu- 

 ram opticara adfciunt fpccicm inoidinatam. 



Tom. II. 



C A P V T XI. 



De Cnufn vifionis propincfua. 



PRitCBPTA. 



Aufa efficicns propinqua vifionis reftar.qus eft 

 radij vifiui in ociilo reccpii diiudicatio. 

 Hanc cauHim adiuuant fcxcondiiones. i.Magni- 

 tudo conucnicns rei vifibilis. i.Diftantia propottio- 

 nali« inter vifibile & fefoi ium. ^.Collocaiio vifibilis 

 antc fenforium. 4. Interpolltio medij intcr vifibilc 

 & fcnforium.5. llluminatio medij. 6. Naturalisap- 

 titudo & difpofitio fenforij. 



R E e V L /C. 



/. Vijio ejl receptio/pcciei vijibilit in oculnm- 



Atiftotclcs, princcps Peripati,&principes Opticorum Al- 

 hazcnus & Vitcllo docent , vifioncm fieri x«T u<i^jjii . feu 

 Kof M-nftntu/'iuitluQ' >^ •«<&t^ir . quod Latini dicunt «>»(■«/- 

 ftue. Euclides, Stoici , Ptolcma:us, & Galenusputant,vifionem 

 fieri K«T <iMnnf{zsluj.;iK^vQiSc\i 't»xvC">ftt"ff't*^t "a vr radij ab 

 oculis emittantur ad obieda. Pyrhagoras denique & Plato 

 putant ReriKttTKa-uii/mii4at,percorraaiationem,'ni vt ladij par- 

 tim emlttantur , partim rccipiantur. Hi crgo complcduntur 

 ift-nlaCn & iKfvQi , quam Pythagoras vocauit al-mviiUaCt', 

 mutuam reflexionem. Ex his tribus fcntentiis fola prima vera 

 eft : quippe principiis Phyficis & Opticis confcntanea. Nam, 

 Phyfaci docent,fenfionemcxtcinam non pofle ficri cxtra fcn- 

 foiium , & fcnforium oportere altcrari i fenfibili , & analo- 

 giam fuadcrc , vt quemadmodura reliqui fenfationes fiunt, 

 ita ctiam vifio.Q^6pertinctilludPhilonis:«/«9-ii»7«-«T«iB<9-t- 

 «II \'ty*laf. Dcindc Optici tradunt , oculum efle fpeculuni na- 

 turale,cuius natuia eft recipere fpecies;& vifibile excellcns Ix- 

 dere vifum,vt in fplcndore folis viderc eft,& pyramidcra Op- 

 ticam habere fuum verticcm inoculo 1 & tationcm plurimo- 

 rura (poftifBfim , qux circavifumcontingunt, hoc idcm fua- 

 dcre,& impoftibilc cflc.vt radij cx oculo diffiindantur per ae- 

 rcmvfque adftellas fixas ; & vifionemefle receptionemiraa- 

 ginisvera:,repr.i:feBtantis fuum vifibilc,quod fieri non poffet, 

 fi radij vifiui emittercntur cx oculo , quia illi fempcr eodcm 

 modo fe habent,& deniquefpecies pcr anguftura foramenin 

 locum obfcurum incidentcs in oppofit.i chartaaibarept.rfeB- 

 tari.Sedpatronifecundiopinionisobiiciunt.oculosdiuturno 

 vifu dcbilitari,& mulictemmenftruofam inficere fpcculum, & 

 bafilifcum oculis fuis intcrficcre hominem , & quofdam ho- 

 mincs vifu fafcinarc alios , & felcs aliafquc beftias de noifle 

 ctiamvlderc. Dcindc aiunt.magn'tudincs, figuras, & diftan- 

 tias non poflc tranfmitterc fpccics. fuas per anguftum illudpu- 

 pilla: foramen:& rcm quamlibct vidcri in luo loco,non autem 

 in alienOjVt eft ocuIus;& contraria non pofTc eflc fimul in ocu- 

 lo tanquam in vno fubieclo , puta album & nigrum , magnum 

 &paruum: & vnam numero accidcns , puta vnum radium, 

 nonpoflc rccipi in multorumhominum oculis. Ucnique.in- 

 quiunt.omne lucidum, imo omne coipus radiat : ergo & ocf. 

 lus: &cumaliqnidaccuratc vidcre voiumus , folcmus oculr» 

 coar.flarc,palpebiafque comprimcre. Atquc hanc ob caufam 

 confpicilia adhibcntur, *t r.^dij vifiui cx oculis egrcfil confor- 

 tcntur. Atque h.r funt tres claflcs arguraentotum.quibus illi 

 fuam opinioncm ftabiliunt. Ad piim.xclafli'; ar;.;umcnt3 \\xc 

 fummatim tcneantur. i.Oculi debilitantur non proptcr ni- 

 miam radiorum vifiuorura emifl"ioncm,fcd piopter rpirituum 

 animalium confumptioncm. i.Mulier mcnftiuola inricit Ipc- 

 culum , bafilifcus interficit hominem , & liomincs malcfici 

 aUos fafcinant malignis lialitibus cx oculis egrcdicntibus. j. 

 Fcles & alia animalia emittunt ndios ex oculis,quatcnus oculi 

 funt partim corpora vifibilia,partim pcculiari ccmpcranicnto 

 funt pr.rditi. Nihil tamcn vidcnt, nifi a rc vifibili radij yifiui 

 in ochIos defcrantur. Ad fecundr claflvs atgumcnta fic rcfpon- 

 demus. i. Ocuiusfatiscapax eft ad infinitas rcrum etiani ma- 

 ximarumfpccics iccipicndum. Non vilibilc rccipiturin ocu- 

 lum.fcdfpcciescius. 1. Vifio pcrficiturin fenfotio, iia tamcn 

 vt vifibilciudicetur cfll- fuo in loco. )..Specics rcromcontia- 

 riaium,put.i nigti & albi.icifli & curui.nonfunt intcr fc con- 

 trarix. 4. Resvna cadcniquc non pcr vpum radiuni imultif 

 videtur , fcd pci diucifos. Ad tcniam claflcm (ic iclpondc- 

 mus. i.Sanc oculus tadiat , fcdqui corpus cft. Et nid tadia- 

 rct.vidcri non poflVt. i.Oculosco.udarous, vt radif eo nie- . 

 liusia oculo finc difpcifionc rccipiantur. Coalpicilla iuuant 



£ c c t oculo» 



AnTifiofat 

 •mifliu^ ) 



