6o6 Encyclopsedi^ Lib. XIX. 



SammJ ge- 

 tieu falU- 

 ciatum op. 

 uca(vun> 



Ciurz fat- 

 lacianim 

 Opticaium 

 quot i 



pofulonum comparatione aut congte<;atione crratur. Quas 

 diuifio cft fati"; fubtilis. Topulatis eft ifta.quie inftituitur luxta 

 fpccies virtbilium , ita quidf m , vt fi-ptem coiiiHtuantur claires 

 fallaciatum Opticatum , hocoidiuc i. FalUcia Optica lucis. 

 t. FillacU Optica vmbri. ;. Faliacia Optica coloiis. Rehqua: 

 quatuot darTcb fallaciarum Opticaium difponentur luxta 

 qiutuot claTTes vif.biliuni pei acctdens, dc .]uibuspartelupe- 

 rioricap.5. 



///. Fallacia Optlca contingit vel circa ejfmiam, 



vel circa accidemia. rev vifibdn , vel 



circa briiiationem. 



tinaefentUm rei vifihilis coijtingit , quando videtut vifi- 

 bileclTc liocvelillud.quod tamen leXeia non c(l. Et haecfal- 

 lacia eft triplex. Contingitenim 1. Circavnmeifale,cumcns 

 aJiquodalteriusvcl genetis.vel fpeciei apparct , quam reuera 

 eft.v.g. cum videtur elVe cotpus animatum.quojcft inanima- 

 tum i cum videcur equus , quod eft afinus.ciim pyrus habctut 

 pro amygdalo. i. Ciica.fingulaie -, cum aliquod videtur hoc 

 indiuiduum.ciim fit aliud.T.g.Petrus.cum fit Paulus. 5.^ Circa 

 vtfumque , cumaliquld videturclTe indluiduum huius Ipeciei, 

 cum (ic alterius.v.g. curaindiuiduum cqui videtur effc indiui- 

 duum afini. Cinaaccidentiarei -vifihilis contingtt multis mtj- 

 disputacircaquantitatcm.figurani, (itum.diftantiam, conti- 

 nuitatcm , fcparationcip, identitatcm & diucvlitatcm.pulchri- 

 tudinem & motum. Circa prijtatio>um : vtputa vmbram,quic- 

 tcru , dcfotmiwcem, 



/ F. JQuiaiiuefHnt caufifallaciarum Opticarum. 



Caufa fallaci.T vifus eft afymmetria , pugnans cum condi- 

 t^iibus eflentialibus vcri vilUs : qux cumlint numero 

 quinque , neceflum cft vc totidcm quoque fint caufx fallacia- 

 rum Opticaium , hocordine. ulnvifibili quinquepojfimt ejje 

 caufA fsilUciarum Opticarum:y:M.W\m\dL diftantia,fiibita illius 

 a fenforio remotio, licus inconucnicns , nimia paruitas , ina;- 

 qualis partium difpofitio.motus veloxvel connnuus , luniinis 

 cura vmbra commixtio. 1. Inradio 'vifiuo quadruplex potefi. 

 elfe cauf^f.illacis. Opttu . nimirum ipfiusrcflcxio.refradio.co- 

 loratio peregrina ,& angulusfeu vertex nimis paruus. 5./» 

 fenfonotriplex effepoteft caufcifallacis.vifM:yidd. motbus ocu-. 

 iaris.coloratio oculi accideiitaiia,& fpiritusviiiui paucitas aut 

 commotio nimia. 4./» mediofitie diaphano caufafallaci/i Op- 

 ticA poteftcffe triplex : nimirumimpuritas ipfius.pluraUtas eiuf- 

 demvel dilcontinuitas, &motusinconueniens. ^.Invidente 

 tnplex poteft effe canfa fallacii Optict : videl. cogitationum 

 di(traftio,inconuenicns notionis anticipat.-E fiue prxconccpt^ 

 ad vifibil» obicftumapp,licatio,& prauum iudicium , fiue illud 

 (it fcnfitiuum,(iueintellcaiuum. Dchis vidc in fcqucntibus. 

 Nam omni vifui,tam fimplici quam compofito accidit verita» 

 & fillacia: quam vtramque in fingulis dcinccpsadnotabimus. 



Vifio fim- 

 plex ell ii- 



leaiJ 



C A P V T 



III. 



Ve Fifione Jimplici. 



PRj^CEPTA. 



Bgg Vpereftvifio fimplex, &compofita. 



^^ Vifio fimplex eft , qux fit dircdc per folum 



incidentiasradium. 



Eftque diftindta.vel confula. Ula dicitur vifio per 

 diligcntem iniuitionem : ifta per fimplicem af- 

 pedura. 



Vifio diftinfta eft , qu.ivifibilc videtur difiimfle 

 pef axem feu ladiiun perpendicularcm. 



Vifioconfuraeft,qua vifibile totum fimul vidctur 

 indiftindbein inftanti. 



Vtraque cft vera vd falfa : idque per finguli vifi- 

 bilium gencra. 



R E G V I. .€. 



/. Vifiofimple.x e(i direBaxompofta indireBa. 



Hxc funt fynonyma : Vifus fimplex & compofitus , Vi(io 

 fimplex & compofita , Radiatura (Implex & gcminata, Vido 

 rcdla & indiicfta , Vifio reaa & angulata. Vifio feu rajiatura 

 /implcx & rcfta elT , quando tadij fic defcruntur ad oculum.vt 

 in mcdio non flcdlantut aut fiangaiuur. Vifio indircfta & ge- 



minara cft, quando radius non manet vnicus.fcd geminatur. 

 VQcijtitr etiam vifio angulata , qui radius hic efiicit ang;fulum 

 cbliquum ledilineum ^Tamctfi cnim omnis vifip fic pcr an- 

 gulum incidentiE , fi Ipeftes punftum fiue locum incidentia:: 

 in fimplici tamen vifione radius finc omni angulari inflexionc 

 fcrtur permcdium. Hic obfcrua.trcs conftituLpartes Opricc 

 Ipccialis i puta Opticam vifionis fimplicis, Catopnicam fcu 

 ffecularem, & Mcfopticam ; quia nempc vlfio compofita 

 cIl «../«CTTfiti vcl ^»ini«TiKi!. Latinc diccs Opticam fimp!!- 

 ccm , rcrtcxiuam , & tcfraftiuam. 



/ /. Vifonis fimplicis natura contlne- 

 tur loii theorematii. 



I. Vfio fimplex fiue rcclatuncfit , ciim ocultn , tnx.is' color 

 fttnt ;» mcdio eiufd^'»; gcne<-is : ncmpc vel in afrc tantum,vel 

 in aqui tantiim. Nani fi diuciTa fint mcdia, ladij flexuram& 

 finiiodtatcm quandam patiuntur. 1. hi vifionc fimplici vnnin 

 medtiim eudem modo debet efje affeltum : ita fcilicct vt omni ex 

 partc llt a:que purum. Si Cnim v.g. ai^r circaoculum tuum fit 

 purus.circa vifibilcimpurus& vaporoliis , iain velutiduo ha- 

 bcs mcdia. Hincquando mane intucmur folcm orientem, 

 ille vidcturmaior quam terapore mcridlano", quiavarijvapo- 

 res aiircmoccupant. 3, Vifiofimplex eft cmniuin acciiratiffima. 

 In eafiquidcni omnes radl] funt rcili. Radius autcm redliis 

 fpeciem fiue imagincm reixnelius & fortiiis defcrt tiu.-im fi- 

 nuoius fiuc angulatus. Hlnc reifliiis vidcmus baculum & 

 nitmmum in aerc quam in aqua. Ibi enim eft vifio fimplcx, 

 Jiic compo(:ta, 4.7« vifiionc fimpUci videtur res ipfa , ^ non 

 ima^orci.vt in compofitta. Vidctur quidem obieftum per ima- 

 ginem , fcd non vidctur imago rci repra:fentata , qucmadmo- 

 dum imago hominis vidctur in fpeculo. ^ . In vifionc [implici 

 rcs vidtttir in fno loco. Contrarium eft in vifione geininata. Si 

 enim thalcrui coniicitur in vas plenum aqua limpida , thalc- 

 rus illc viJcbltur aicior quam reuera cft. Nempe fuprafun- 

 dum .ippartbit.ciim fic in ipfo fundo.Sic in vaporofo acfre raa- 

 tutino (bl videtur terra: proximus. 6. Vifiofimplex eft dinBior 

 alterittrooculo cl.li:fo,qtiamvtroque aperto : contra vero diftan~. 

 tiarci meUks pcrcipitur vtroque oculo aperto , quam alterutro 

 r//i«/(i.Ratio prioriscltiquia hocnjodolinea fiduciarmelius rcci- 

 pitur in oculum,& radij rcllqui , qui pocerant difturbare iftain 

 iineam.fegrcgantur^qu.f caufaeft, quod fclopetatij colliman- 

 tcs ad fcopum,vnum oculum claudant. Ratio poftetioris eft, 

 quia hoc modo radij omncs mclius deferuntur ad ncruum 

 opticum. Hinc li quis vellt pcrcipcrc,quam procul diftet tur- 

 ris allqua,vtrumque oculum aperlt. 7. &uidquid videtur , fiib 

 anpilo videtur. 8. ^ioH fitb maiori angulo videtur,mai!t4 appa- 

 retquameft:qHod fuh nHnori,mint<4 apparet quamefl. 9. JEqua- 

 lium vi(lbilium,quod a propiori intcruallo vidctur.fub maiori an- 

 gulo vidctur : quod a rcmotiori interuallovideturjd cernitur fub 

 minon a/tgulo. i q. Si ad vifibilcpropiiis accedatur.videhitur au- 

 geri:fivifibtlc augeatur , vtdebitur propius accedere. Ica fi viator 

 appropinquetvrbl,quopropiiis ad vrbcm accclfcrit , comaior 

 ip!i videbitur. 1 i.Inplanitte vifio reiiafe protendit ad ^.circiter 

 millianx Germ.exalto ic.circiter : Icil. confuse. In planitie, 

 inquam , non extenditfe vltra 4.milliaria Gcrm: quia, vt do- 

 ccnt Geometra:, tcrraincra quatuormllliariaairurgit in altitu- 

 dinem talem,qux inccrcipiac radios vifiuos. 



///. Vifonis diflinEiAproprietates funt feptem. 



I. Ficri intcmpore, fcd minimo. 1. Flcripcr parres. j.Fieti 

 perdifcurfum fyllogifticum , auc aliquld fimllc fyllogifmo. 

 4.Comprchcndcre formam vKibilis. 5. Duobustermc ftadiis 

 tetminau. Vbi obferua , inilliarc Gcrm.contlncre 31 ftadia. 

 6.Genera!c priiis perciperc,quam fpccialc. 7. Antca vifaquam 

 nunquam vifa priiis comprchcndcrc. Hic obfcrua regulam: 

 Quo r.ijij funt rcmotiores ab axe pcrpendiculari , eo niinus 

 ccrtacft vlfio. Dc vilione confufa nota, quod prius compre- 

 hcndat vifibile,quam vifibilis fpecicm,fiatque in inftanti. 



//''. Optica lucis & v?nhrA hahet hxc theoremata. 



l,tux congregata eft fortior difperfa. Itaque idera lumen 

 fortiiis illuminat fpatium conclufum patuum,quam magnum. 

 Slc idcm fonusodorque in loco conclu("o & minori fottiores 

 funt.quam in aere libcriore. Ita in concauo luminolo luminis 

 vis elt maxima circa centrum ; quia ab omni pundo corporis 

 lucidiradij perpendicularcs,qui ca:tcrisfunclUuftriores&for- 

 tiorcs.in centroconfluunt.& fic luxcftmagiscongregata.i.Lw- 

 mennonimpedttumpermedium ei proportione refpondens diftim- 

 diturpunHo teporis. Oranium fpecictum vifibiliu proprium eft. 

 diffundi in raomcnto : maximc tamcn prlmarij vifibilis , vldcl. 

 luminis. ^.Luminofacaeleftia nouis luminibuf radiifque lucis re- 

 centibut indcfinenter radiant. Tametfi enim lux corporum cce- 

 leftiumfcmpermaneteadcm:Iumentamcn,quodfpargunt,non 

 manet femperidcm , fed ab iis perpetuitatc quadam, finc vlla 



inter- 



