OptiGesPars.il. Gap. iri. 607 



i":erruprione,indefinentcr Srin momentoitianat.Ita vidernus 

 tetnpore nocturno pcrire iumencorporis foiaris,illique nouuni 

 luccedcre ccmpore matutino.4. Lux foniui illumirjnt obiecium 

 propinquius. Agens enim naturale tanto fortius agit, quanto 

 patienti fuetit propinquius. Itaque opacum ea fui partc copio- 

 <ius & fortius illuminatur, qua radiumperpendicularemexci- 

 pit .Quianempe ea pars luminofo propinquior eft.Breuillima; 

 iiquidem minimique diftantia: cft perpendicularis. Quia tc- 

 liqua; linea: omnes ab eodcm punfto ad planara vel conuc- 

 xam luperficiem edu£lae,fuiit longiores. Scmper itaquc radius 

 perpendicularis fortius illuminat quamobliquus: quod ilie (it 

 fircuior.hic lon^ior. Lumen autem quo longiiis abeftacor- 

 pore lucido.eo Jit debilius.Atque hinc dependet maxima pars 

 prxdiLlionam phyficarum , qua: a coclcftibus corporibus fu- 

 muntur. Tanto cnim maiorem vim habet radius atquc lumen 

 in hanc inferiorem natutam quanto illla funt reftiora, ma- 

 gifque ad perpendiculum vertici noftro immittuntur. Ita folis 

 in apogsEo tadij .id terram emiffi funt altiotcs & reiSiores, 

 idcoqiie fortiores quam in perigso.Idem de rcliquis planetis 

 ludicium.Semper enim bicuioribus radiis maioi virtus a luroi- 

 nofo emanat.5 Lux per fommen angufium incidens.quo longior 

 c-fi,e(r littior.f,. S« /«.1: per foramen angufiuinin locum tenebrofum 

 tncii{»t,repr/ifentabit in obicfla pnpyro albn, quicunque forinfe- 

 cus re('f> affluunf.SeA ita, vt vilibilium fpecies appareant cuer- 

 ^x. 7. R.xdtj nb eodem luminofi puncio longius continutiti, appii- 

 rent paritl!eli:licei non fint tales. Non funt.inquam, talcs:quia, 

 vt eft in elementis Geomctricis, duxredx ab eodem pundo 

 edui!^.T;,nunquam feri polfunt parallelx.Itaqueradij ab codem 

 folit punfto emini.apud terram non funt rcuera paralleli. 8. 

 Corforu luminofi radij funt tuminofi,hoc eft,Iine.r Iucida'.>./.«- 

 minofiim fph.iriciim maiori fui fepnento illuminat punHumlon- 

 pn(jmusplurib'u radiu (y copiofius, quam punciumpropinqnHis 

 minori fegmcnto. ibi enim radij funt foitiores,quia plurcs. 

 :o. Luminofum fphiricum illuminat alterum fpha.ricum tribus 

 fhodis. Nam (i ell: arquale , illuniinat eius dimidium;li minus, 

 illuminat plus dimidio : (i maius, rainus dimidio. Itafol illu- 

 Ihat icrram plus dimidio. i i. Liiminofiim fpincum fphnrici 

 mtnorU ^propinquioriiplus Hluminat.quamremctioris.SiQ pars 

 terix a foie illuminata, pto folis a terri- centro remotione & 

 propiuquiratc iniminuitur & augctur , minor (ole apoga;o, 

 maior pcrigxo : in intcriectis ac mcdiislocis mediocris. n. SJ 

 fpiricum luminofum illuminat fphiricum , extremus longiffi- 

 mufque radiiis a maiori ducius tangitminus.lta (i lineamab ei- 

 trcmitate corporis folaris a&i i^Sit! ad tctramducas,tanget il- 

 la vtrumquc. i 5. Vifibile maius officit minon : vt lux folis oc- 

 cuitat ftellas.Scd temporc cclipfeosfolarisftellxvidcntur ip(b 

 meridicjitemquc cprjralto fpccucernuntur, quiafolis lux ve- 

 licmens illuc noii ingicditur. Sic nodliluca in tenebris luccre 

 videtut , non vero de die. Idem dc lignis putridisiudicium. 

 i4.p'mjfa marorojficit minori : vt vmbra folaris lunari, lunaris 

 vmbr.v Vcncns & louis. (>uatuor enim ifti planeta; vmbram 

 faciunt,ica vt iunaris interdiu non appaieat.neque VJTibra Ve- 

 iicris,(i luna noctu luceat. Vbi vcro luna latuerit, Venus vin- 

 bram iaculatiir. Itcm li trcs ifti planeta: lateaiit , lupitervm- 

 bram facir. Scal.ex.if.i 5. Liixiehemens multa -viflbilia often- 

 dit,qut debilis occi;ltxt:(y,Debilis lux multa ofiendit, qui vehe- 

 mens occuha^ : vt , (criptutas & fculpturas lubtiles lux vche- 

 niensortendit.dcbilis occuItat:contra lux lolis vchemensftel- 

 las occuItat,quas lux lunr dcbllisoftendit. \i. Luxtemperata 

 ex fefe efl 'vifibiiis. Cimi eniin in oculisexiftat gcimana qua:- 

 dam & tcmpcrata lux, ip(isingcneraia, illa protinus amplcxa- 

 tur lucem extcniam libi proportionatam. Lux autera maxima 

 turbat vifum , & debilis non lacedit vifum, quia non potcft 

 educcrc fpccics. ij.fmbra-videtur priuatione primi lucis ,fe- 

 cunda tamen pnfente.e.f^ (i ladius lolis pcr vnicam fcncftram 

 illuminct domum , extra radium videbis vmbrationem loci, 

 hoc ell,priuationcm prinia; lucislblaris, 18. Fofiti m tenebris 

 lidemns ea.quifunt in luce:fed lucc pofiti.non vtdemus ea,qui 

 ftint in tenebris. i 9. Aqua limpidijfima apparet tenebrofa:c\a\3. 

 fcilicct prima fupetficics obumbrat fccundam, fecunda ter- 

 tiain , & dcinccps ad fundum. 10. Si fol,vel candela, irradiet 

 puncla nigellapariitis albi , vmbra vicint parietis apparebit : fi 

 piinHa nigerrimafuerint , videbuntur foramina , vnde tenebn 

 egrediantur : at fi totus paries atra fuliginefit refperfus, tenebrt. 

 perpetut, apparebunt.zi. Si fol radiet per foramen in vitream fc- 

 nefiram vmbroft domus.vmbra ad fenefiram apparebit, licetfit 

 folidalux.qui apparet. 



V. OpticK coloru hitc habft theorenutta. 



i.Colorvitriatur quinque modis, Trimo ratione lucis & vm- 

 bra;. Sic tcmporc cclipiis folaris omnia appaccnt crocca:Iux 

 a vino ardcnti & falc tepra;fcnt:»t facics velutimortuorum , (i 

 alia lux abfucrit : anatum & pauonum colla alio aiquc alio ad 

 luccm (itu mutant colores:illuft:rcs matronxiftatc flabiis ni- 

 gris vcntumfacientcs appatent candidiotcs:pannarij & ferica- 

 lij^primbcxiguicoioris & pretij promunt merccs.poft prctio- 

 fiorisjtandcm pretio(ilUini:quia coloics luculcntioics vcl ob- 



fcuriore* fiunt , confentaneis vel dilfentaneis iuna fe pofiti*. 



Deinde pro varictatc nudij.pcr quod traufit.Sic vidcmus lu- 



cem per feneftias vitreas coloratas (imiliter colorari.r<rf«o 



pro lucis diftantiaiSic albaeminus vifa,videntur mioiis alba 



nigia nigriora. &Hi&to cx oculi debilitate. Sic quibus -.cuij 



fuiit vcterno/i & arquati , omnia videntur elTe lutea:fi humof 



dcnfus &niger medium pupillxoccupat, orania mufcis plcnk 



videntur. 3)uinto ex velocitate motus localis. Sic in mottt 



trochi diuerlbs colores habentis , vnustantuin idemque ap- 



paret color.i. G)uo vifibile longius abefi ab oculis.eomagisnn- 



tiuum fuum colorem occultat. j. Impuritas j^ nimius tnctut 



medij,alium colorem in re vifibili ofiendit quam reuera efi.Ucm 



iudicium e(1:o de quauis alicna qualitate medij. Sic per con- 



fpicilium viiidc omnia vidcntur viridia:& qui pra;tereunt pra- 



ta viridia tcmporcvcrno , videntur &: ip(i virides. 4. Oculi4s 



colore quodam aecidentario inAutus non recfe percipit colore Sic 



qui diu afpexit viride, putat alia quoqueclVe viridia.-fiquidcm 



fpecies viriditatis itafortitcr impreiracft oculis , vt cito non 



poilic cuanefcere. 



VL Vijio magnitiiiinU habet h.u axiomata. 



I. %i ai vifibilc propius accedas , videbitur augeri. i.Si vifi- 

 bile augeatur,videbitur propius accedere. Sic (blis 3U(fta magni- 

 tudo maiorcm eius diametrum nobis exhibct. Hinc quidam 

 volunc concludcic, aftrologos recenclorcs errare, quando do- 

 ccnt,(oIcin nunc tcmporis c(fe propiorem terris , quam olim. 

 J. JF.quales magnitudines ins.qiialiter difiantes.videnturimqua- 

 liter. Ec hoc dicitur iudicium diftantii-. 4. Vifibile videtur 

 proportionaliter angulo vifionis:xc\\.\z\\ fcil. angulo videturvi(t- 

 bife i-quaIe,maiorc maius, minorcrainus. Et hoc dicitur Op- 

 ticis iudiciumangularc. 5. JEqualium videtur propinquiut 

 ^ w.»;«j,^r«-f/«j.quia vidctur maiorc angulo. 6. Lux ignea 

 noHu mMor apparet;itcmquc intcrdiu e Itco vmbrofo ^ tenebrofo. 

 j.NoHe fublucida ey crepufcido videtur vifibile maius. Sic ciim 

 radius aij arboris vcrf,cc pcr hominiscaput radiat,homo vidc- 

 tur x-qualis arliori. Sic lupi arboribus xquales in Polonia vi(i. 

 a.AIagnitudo perpcndiciilarisvidetur fuis ttrminis. Sic lineavi- 

 dctur pnnctum,("upci(icies Iinea,corpus fupcrficies. 9. JEquali 

 angulo vifa videntur squalia. Vt liic lineas B C & E D,(i vi- 

 dcantur ab oculo a:quidiftare , videbuntur xquales:quia linea 

 A B & AD , item A C & AE . videbuntur congruere 

 ncque line* quatuor ellc,fcd du.r. 



Optki mi- 



gnitudinit. 



E C * 



lO.Sr duo nipbilia iquidifiantia videantur,ia apparebit maius, 

 quod videtur rad''o perpcn diculitri;minus , qttod obliquo. Ratio 

 eitiquianiaiore angulo vidctur, quod videtur radio perpendi- 

 culari , tantoqucniinus apparet , quodvidccur radio obliquo, 

 quanto maior etit obliquatio. Angulus cnim fit minor. 

 11. §luidam nobis minora apparcnt quam rcucr.% funt, partim ob 

 nimiam rci viftbilis difiantiam , partim ob nimiam radij vifiui 

 acuminationcm. Quo ctenim corpus vifibilc longius diftatab 

 oculis noftris,so magis radius viliuus in acutum dcfinit, & fic 

 per illum niinus quam tcueracft,apparcr. Hincquirdam ftel- 

 la: dxx a nobis plaui- non vidcntuv , vt illx.qu.r integra tcrra» 

 (cmidiaincrto , hoc cft,»<o milliaiibus, ab(uin:quxdam vcro 

 itaparux nobis apparcnt, vt punfta eflc vidcantui. Et fol.qui 

 centics (cxagies (cxicsm.iioicll tcrv.i,nobis videiur e(le bipc- 

 daiis magnitudinis. 11. §!jiAdamnohis maiora apparcnt, quam 

 reuera funt.partim ob mLdium dupltx, partim ob radijvifiui re- 

 fraHionem, IntcIIigc racdium duplcx in.Tqualitcr difpofitum 

 fccundum cvairitlcm vcl fubtilitatcm, dcniitatcm vcl rarita- 

 tcm : itcmquc rcfraftioncmmanifcftam.Hinc Optici dorcnt, 

 rci per radium refraftum vifx quantitatcni certam nunquanj 

 comprehcndi. Sic nummus fub aqu.ipcllucida vifuv apparec 

 maior:&: fol tcmpote matutino apparct maioc folito ptoptcr 

 vapoies dcnfioresin acie confiftcntcs:&: coIumna,pr.xfcrtim 

 candida, in aquiscollocata,maior vidctui fccundum eampar- 

 tcm,qua tegitur aquis,quam qua cxtra aquas eminct. 



Vl I. Vijio jigHYA fe<]uentein hahet veritatem & hal- °f''" ^- 

 lncinationem. 



I . Vipbile in aliafigura polefi apparere , quam reutnt ejl.ob 

 quatucr caufas. Vrima e(I tcfradlio manifclta ladij vifiui.Sic 

 remus in aquavidctur curuus, Secundacd niinia dirt^antia rei 

 vifibilisab oculis.Sic cutualongc di(Tita,vi<icntur rc<fl.i 7irfr4 

 cft diuctfitasCtus tani in vifibili.i^uara in vidcnrc.Sic lotunda 



Ecc 4 fcpr 



