6o8 Encyclop^di^ Lib. XIX. 



Cxpe videntur oblonga, & fph.T;ta embus fpcftata videtut 

 citculus, Sl conus ante oculos ditede conllitutus apparet tti- 

 angulatis. Iwfol &tclicjur ftellx vidcntut planx. gj«<wf«cft 

 fubitus Ar citcularis motus tci vifibilis. Is cnim tacit.vt quod 

 jfcfV^ti ert , vidcatur rotundura. t. Omnis drcutus maximui 

 ivplanum proiecius,i)<d«turlincit reli»:minores 'vero qua maiori 

 pmt propiore' .eli mitgis i»d Linea< reilas accedunr.qun-vcro funtre- 

 motiores,^ polo propinquiores, eo magis incuruantur.fj- a linea 

 recia rtr«i;<»f.Sicingnomonicis citculi hoiatijnon lineiscir- 

 cularibus fiue cutuis, fed reiftis in plana fuperficie dcpingun- 

 tur. Sicin mappis Geographicis xquator pingitur fpccie li- 

 nex.non circuli. j. Rectitineum veri ■videtttr.ocuto adcentrum 

 fofito. Ratio eft ; quia radij ex omnibus pattibus conlimiliter 

 radiant in oculum. 4. Linea curua eminus vifa ■videtur reda ; 

 r«Hitngulum,polygoniun% (y eirculare:circutare,eliiptieum': turres 

 rotundi, qundrati. 5. B.ott, ^ moU eminits ■vidintur oblongt. : 

 quia fcil.axisvilionis ncqueeft xqualis radio rotaE,ncque pet- 

 pendiculatis plano tota'. 6.?unHit, in re celeriter mota ■videntur 

 feripherii, , linet. circuli : vt in ttocho puerorum videre eft. 

 7. Spltdra eminits vtfa videtur plana:vz ftell*. 8.i'j oculus pro- 

 fiks aceedM,videtur ptus videre,{jy tamen minks vidct.^. tux 

 fer angulatum foramen longius continiiata rotundatur. Lux 

 «nim, qu* tanquam primarium vifibile cxpcrs cft coloris per 

 fe, ligutaturmcdio fpatio, petquod ttanfit. Itafi tranfeat pcr 

 angulatum fotamen , quodlibet luminofi pun^flum ittadiat 

 quodlibet mcdijpunftum. Fit igitut hocipfo, vt radij ftatim 

 in petimetti & angulotum tranfitu , poftque intetfeiViones 

 ipfas'radio tci.tius incidentiappropinquatc incipicntcs.paula- 

 timin totunditatcconglobentut,lumenque longiusconiinua- 

 «um tandcm in otbem'colligant. Alii hac de re lic piiilofo- 

 phantur. Lux totundaeft. Pcrfeftilfima cnim qualitas perfe. 

 ftiinmara hahet riguram , vti cllcircularis. Cuni itaque lux 

 ttanlit per angulatum fotamen,angulatam alTumit tiguiam in 

 fotamine, quam tanquam pcrtgtinuni liabitum eiuit, tenio- 

 tior faifta,longiufquc a fotamine continuata. 



VIII- Opticti loci & jitm habct hxc theoremata. 



I.Qualis tjl fitus radiorum,tatis videtitr fitus vifbitium. Sic 

 coniun>.1a videntur fcparata , li fcpatatisiadiisvidentuti lon- 

 ginqua vidcntut propinqua,(i radiis piopinquis videntur ;an- 

 tica, pofticaidireiVa,obliqua;dextta, iiniftraifublimia^humilia; 

 f]ux fcil. talibus radiis videntut. i. Difiuncta propter difian- 

 tiamjvtdentur eoniuncia.S]c hotizon videtur peripherix tertx 

 coniun(fku! : Sc duo montesqui inter fc longe diliundli funt, 

 cminus confpeftividenturconiundi. Ratio huius eft inobfet- 

 uatio, vt loquantut : quia fcil. intcruallum inter ics difiunAas 

 intetieftum,non poteftanobis obfetuari. yVifibile in atio to- 

 to, quam reuera eft, apparet.vel propter refiexionem,vel propter 

 refraciionem radtj. Priorls exemplum eft fol , qui quandoquc 

 vidctur fupra hotizontem cxiftcte, ciim adhuc fit infta hori- 

 Zontem:quia nimitum tadi) folares incidunt in nubemfpcculi 

 ad inftar dirpofitam, &ab illatefle>.tuntur ad oculos videntis, 

 atquc itarcprxfentant imagincm foIis.Pofterioiis exemplum 

 clt nummus in aqux fundo pofitus. Rcx enim per refradlos 

 radios vifa extia locum fuum apparet , quia imago icfiaifta 

 nunquam occutrit oculis in loco rci vifx, fed femper extia lo- 

 cum ipfius.^. $ius.dam propiiis , quidam remotiiis dtfiare vi- 

 dentur, quum reiierafunt, quatutrr de caufis. Prima cll fitus in 

 vilibili diucrfitas. Quod cnim altiote loco ell lituni, propiiis 

 apparct, quam quod in humiliotc. Seeunda eft coloium diuci- 

 (itas. Quxenim habentcoloiem claiiotem, eaappaientpio- 

 piaquioia i qux vero habcnt coloiem obfcuiioiem , ea appa. 

 tent tjmotiora. Tertta eft lefta-ftio ladij vidui. Nam quod vi- 

 detur pet ladium tefraiflum, piopinquius apparct quam reue- 

 ra eft , vt patet in numtno qui iacct in fundo aqux limpidx. 

 ^arta eft mcdij diuetfa difpolitio fecundum taritatem Si 

 dcnlitatem. Sic imago in medio rarioie videtui icmotior , in 

 dcnliore propinquior. 5. t^tfa pluribus interpofitis tonginquior» 

 videntur. Sic ex plurimis interpofitis vfque ad horizontem, & 

 nullis ad metidianum, diftantia folisin horizontevidctur ma- 

 ior, quam in mcridiano , ciim (it eadcm. 6. Obliqua valtte di- 

 ftantia videntur recia.j.Obliqua vifio dibtlitat fpeciem.^i.Dex- 

 tra longinquiora,,videmur ftnifira:^ humilia tonginquiora vi- 

 dentur fublimia. . 9. Parallela emintts vifa videntur concttrrere. 

 Sint parallclx ab,gd, oculus e, & reftis parallelis inter- 

 feccntur b d, h x. , k t. Radij in pundla feftionum' pro- 

 pinquiota , maioribus angulis radiabunt.in fonginquiora mi- 

 notibus.^ Itaque tanto minotes eiunt eonneftcntes , & paial- 

 icla adtoquafi concutrerevidcbuntur. 



/ X Optica nnmerihiscorttinetHrtheorematis. 



1. Numerut videtur fer difcrttionem vifibilium. 1. Vtfibile, 

 fimptex fiue vnum numero quandoque apparet multiptex feu ge- 

 minum, quatuor ob caufas. Prima eft fitus in viiibili variatio & 

 muutio. Si cnim litus'vclocitct v::rict,fit vt vifibile quandoquc 

 geniinum appaieat.Sic fallacia mi;itaiis ad initia f^luaium fu- 

 bito cgiclTu & icgii.flu c p:iucis militibus multos reprifentat. 

 Itavnus comctaob diuciiumipfms oitumvulgo videturge- 

 minus, fi piimuni lit vcfpcitinus , deinde matutinus. Secunda 

 eft reflcxio radiorum vifmorum a diuetfis fpeculis.iut diucrlts 

 fpcculi partibus.Sic fol quandoqueapparet duplex vel triplex, 

 quando radij ipfms incidunt in nubcs diuerfas cxaduerfolitas 

 tanquam in fpccula naturalia, & ab iis xqualitet ad nos refle- 

 ftuntur:nonfecus ac in aqua placida imago folis ob radiorum 

 reflexionemexprimividctur. Sic fpcculo quocunque fub'aqua 

 foli expofita figuia folis duplicata appaiet. Tcrtia eft fpiricus 

 vifiui in oculo inquictndo;quxfacit,v[radius vifiuus huc illuc 

 impulfus rcprxfentet multiplexobicftum. Hinc ebriis & fu- 

 riofis quandoque omnia vidcntuidupla. ^iuinta eft diaerfitas 

 fitusradiorum vifiuorum, perquos vjfibile videtur.Sic vifibil* 

 fimplcxvidctut gcminum, fi vidcatuialtcrooculodiredc, aU 

 tcro obliqucjvel comprcflb altctooculo. 



X. Opttca motHS bahent htc theoremata. 



i.MoiiM videtttrex comprebenfione vipbilit diuerfoloco moti: 

 fiue totummobilcmoucatut , vt cum homo arabulat, fiuepar- 

 tcs.vt in niotu ciiculari videre eft. 1. Motus dijferentia compre- 

 henditur e differentia loit (y temporis.EA enim motus pro dif- 

 feientia loci leiflus vclobIiquus,fuifum vel deoifum,d««tor- 

 fum vel finiftioifiim ; pio differentia temporis,taidior vel ve- 

 locior. i.§luies comprehcndttur,citm vifibite quiefctt eodem leeo, 

 fenfili tempore. 4. Vmbra vidctur moueri ad motum corporit. 

 5. §lu.tdam moueri nobis videntur, qutreuera quiefcunt,tribus 

 de caufis. Prima huius apparcntix caufa cft motus ipfius vi. 

 dentis,& qux hunc fequitui , fubitus rei vifibilis aut pattiura 

 eiusab oculoremotio. Sic in curruvel naui fedcntibus & ob- 

 liquc intuentibus atboics & litora videntur moueri : qutaipfi 

 mouentur , fuoquc motu locali ab ipfis rccedunt. Vnde fit, vt 

 illa ctiam vifibilia paulatim, aut tota, aut fecundiim partes ab 

 oculis remoucantur. Secunda eft motus medij. Sic vifibile, 

 quod vidctui pcr acrcm aut aquam a vcnto agit.itam moucti 

 videtur, etiamllquicfcat. Tertta eft motus fpiritus optici fcu 

 animalis in oculo. Sic cbiiis omnia videmur in gyium moueri 

 ob motum circularcm fpitiwls animalis excitaturo ab haliti- 

 bus calidis in capitc congrcgatis & concitatis. '■ ta farpms fe con- 

 uertcnti omnia moucti vidtntur.i?.gi«,«i^«»J quicfccre nohisvi- 

 dentur, qud reutra mouintur,trihus de caufis. Frima huius ap- 

 parcntix caufa cft nimia dillantia lei vifibilis. Sicfol,qui vno 

 fcrupulo horx couficlt fpatium 4541 milliarium Gcrmanico- 

 rum , (lue lcucarum Gallicatum 9084 , videtur primo intuiti» 

 Hitc.Secunda eft motus nimis vclox vcl tatdus rci vifibilis.Sic 

 trochus vclocitcr in orbcm motus vidcturquicfcete. Et ftellat 

 fixxobmotus fuitarditatcm videntui quiefccre. Hinc Optici: 

 Velociter in orbem motum videtur quiefcere : ScTardiits motum, 

 videtur quiefcere. Tertiaefi debilitas luminis in medio. H.rc 

 enimfacit, vt mota ftaic,fcu quiefcerc videantur. Hue perti- 

 net illud Opticum : Luce debiti, quieta zidcntur moueri, mota 

 quiefcere. Sic quieta arbor vicina nemori piimo coniuncflavi- 

 detuiideindecumaccedis,tcmota,atque itaad acccdcntcm vi- 

 detut acccdcre. Contii modicc motum animal videtur qui- 

 efceie. 7. Dtfiantia intempcrata facit proportionem motuum vi- 

 deri. Sic viatoi vidcnslunam ante fe diutiiis putat fccum pro- 

 portionali motuprogrcdiiciim proportio hicnulla fit. 8. Tar- 

 diits motum intcr velocifiimi mota videtur jy iffum vetocijfim} 

 atiorfum moueri:yi luna internubcs vtlocifnrae motas videtur 

 & ipfa velocifnme aliorfum nioucri, 



XI. Optica Uuitatis & afperitatis hahent 

 ht,c theoremata. 



I. Ltuitas ex Aquabiti planatie, afferitas ex iniquabili fitu, 

 itemque ex vmbru eminenttum partium in humiliores proieclis 

 apprehenditur. 1 . Afpera quandoque apparent tduia,^ rara denfa. 

 Huius apparentix feu hallucinationis caufx funt quinque. 

 irirtM e& tdttui diflantia vifibilis ab oculis videntis. Sic ca- 



pilli 



raeti. 



Optiu.sie-| 



tU|t. 



Opiica Iz| 

 vitaiis 8c 

 affctitatisJ 



