6 I % 



Encyclopa^dic-e Lib. XI V. 



f: .imhoc eft Zoimfiu j. tom. hifi. f t Gnc proifusadmirabi- 

 lc elt, ciuod opc huius Ipeculi quvlibct termc maicvia , c\Mn- 

 tumuis dur.i, in cincrcsvedip.i poicll. Viilc loh^nnemDse m 

 prAfat.inonadii hierothfh er rheor.'.\.ii!<[iicm..\tq..K h.x-c cft 

 Catopu-ica. cuius nohiliorcs quiftioncs luni ■. Cur in plauis 

 fpcculi-, Rrmepavcs im.igines vidcantut, w tumidis vcvo & 

 2lobolisomiiiadf?L^iora, contri in coucauis ayftiora : C')r 

 i.cua cum dcxtvis *pcrniutentur. Qoando im.igo coJem Ipc- 

 culo fc cum recondat pcnitus , tuni foras cxcaf.Ciir caua fpc- 

 cula, ficxaducrfimifoli rctineantuv , appolitum fomite.n ac- 

 cendant : Cur in vno fpeculo imaj^ines vnius rcl phi.res ap- 

 pareant : Cur fpccuium in ccrto loco poffcura nihll imagi- 

 nec , alioVfum tranllatum facia: imagincs'Si redum fpecu- 

 !um fpedles , cur imago tua ivat huiufniodi , vt caput deor- 

 fumvidcatur, pedesfucfum: Cur fpecula qu.rdam fa!fa'limi- 

 lititudme fccdam rcddant faciem,& lacertos fupra humanam 

 magnitudincm alfurgcntes : Cur quxdam fpccula contuen- 

 ti pturimas fui oifcranc imagines, &: fxpc cas fattantes : Cur 

 dcniqueinc|uibufdam fpeculis vidcamus volantem noflram 

 imaginem : Cur qu.xdam fpecula nobis cxhibcantea, qu.ein 

 vicinis gctuntur locis ? Hx& fimiles qu.-elciones facile foKii 

 poflunt'exiisqu.-c haftenus dicT:a funt. Coronidis loco noca 

 diuilionem quandam fpeculorum, quam h.abct Robcrtas^ Flnd 

 tr.rd.i.f.irt.^.lib. 4. & quidamreflexionis ac refvadionis ex- 

 perimcnta. Diuifio talis eft. Speculum eft tcgularc,vel ex re- 

 gularibus conflatiu-n. Regulare eft planum vel difforme , Sc 

 hoc cft I. Conucxum,quod repr.-cfentac vera mincrcm, quara 

 eft. 5. & 4. Pyvamidalc acquc coUimnale.-qux duo res oblon- 

 gas apparere faciunt. y. Sph.cricura , quod rcs latiotes leddit, 

 quimfuut. Eucltdes tamen in Catopcricis tria facic fpeculo- 

 rum gcnera: vidclicec plana, qux func vnius gcncris, fcddi- 

 ucifx formsc ; conuexa,& concaua.qux fianc in fpcciera pyra- 

 midis .columnx, auc fphxrx. Expcrimcnta hxcfunto. i. Si 

 coniicias nummum in vas , Sc indc retvoccdas tamdiu vt non 

 amplius vidcas iftum nummum , tanderaqlic Impercs vt vas 

 Jilud aqua limpida vepleatur,procinus apparcbit iftius numrni 

 im.igo. VideEuclidcmin Opcicis. 1. Si duofpccula planadc 

 coHocencmsvt vnum fuper aliud onhogonalicev erigacur .in 

 fuperiovi fpeculo appavcbuni rcrum imagincs vci func, fcd in 

 inferiori vecro reprxfcntabuntur. j. Si fpeculum conciuum 

 collocetur in pyxide , ita vt conucxit.is Cn vcrfusfundum , vi- 

 dcbis idolum extra pyxidcmexcenfura. Opovtet autem benc- 

 ficio avgenti viui pkimbum ab ifto fpecuio fcpatavc , nigrum- 

 que pantium fpeculo fupponere. 



ra.-liuf incidentia: rcfringitur. g«i»«o occurrit perpcndicu- 

 lum refvaitionis.quoieft rcdx pcr punftum refvaftionis 

 pevpcndicuiaris refraaio. §lHinto fe ollcvt dngulus duplex, 

 vnus vcfvaifionis.ijHcr refiailus.Angulus vefraaioniseft an- 

 gulus coraprchcnfus accntinuato incidenri.c radio & vadio 

 rcfraftionis. Angulus rcfradus cftangulus minov, compve- 

 hcnfus-iradio vcfracrionis & perpcndicularis. Itaque angu- 

 lus vefraftionis & refracfus non elt linc angulo incidentix:&: 

 angulus incidcnti.xin vtroque nicdio libi eft xqualis : rctra- 

 ftloniseftminor in raediodcndore , maior in raviore: rctva- 

 ftus libi ferapcv^t-rt .xqualis. Hinc patet , quod vilio rcfva(!^a 

 raaxirae licaugiilata: (juippe cvibus conftans angulis,videli- 

 cet incidenti.c,cuvuatuvi,& evettionis, 



/ /. RefraEllut conditlones feti reejttijita hk conti- 

 ncHtur re&ulis, 



\ . KefraB.ittum efi radiis inddentihm feruium , firtit re- 

 flcxiutim intpentinn/. Hinc Optici : Rcfrafliuum.ainquiunr, 

 eft craiiflucidura. i. RcfraciiuirM foteft ef['e varium : fcilicet 

 planum vel obliquum ; & hoc conucxuni vel concauum : & 

 vtrumque vel denfius & ctafrius, vel rarius & tcnuius. 3. Re- 

 fraciiuum qtivdiibet eft reflc::iunm. Nempe nonqua refradi- 

 uum ( ita cnim rcflcxiuumvudiis ell imperuium , refvartiuum 

 autcm eft rad is pevuium ) fcd qua ipfi aliquid fubftevni po- 

 tcft, vt tiat veflcxiuum : itevH quacenus aliter atque alitetdif- 

 pOnitur,vt f^at vtflcxiuum , vri in cryftallo , gemrois,aqua, va- 

 pore rofcido , & aere dcnl^o viderc cft : quxomnia& refvan- 

 Sendi & vefleclendivimhabent, 



Jll. RefraBionli Ji^npUcis veritas & ftUacia 

 Optica hiic efi. 



I. Vtfa per dnplex mcditim videntar mniora. Sic demer- ' 

 fain aquamvidcntur maiova: & poma pcr vitvum appavent 

 maiora & fotmoliova. Sic Iiter.x minut.x & obfcurx pcc vi- 

 ttcani phialam aqu.i picnam maioves appavent. Quo pcrti- 

 nct illud Sf:\-»:cx:&iudiinid xidetiirper hnmorem, longe am- 

 flttti 'vcro eft. Litcvx qiioquc pcv confpicillum vif;e appavent 

 maiores. Qnanto autom denfius eft niedium, tanto maiiis 

 appaiet viiibilc. Sic foni & voces in huraidiori loco prola- 

 tx gvatiovcs f unc auvibus. Eam ob caufnm lol vidctuv ma- 

 ior , curamancpcv vapoves videtuv, fcd in metidie minor. 



C A P V T V. 

 De Vifione vefmclL 



PRj€CEPTA. 



In rffra- 

 ftioiic (im- 

 plici i]uot 



r-'/^ Ifio ixfracfla cft vifio compofita in diuerfum 

 ^^^ medium:rt//^^i"adiatura rcfrada. 



Rcfradbio efl: fimplex,vel mifta. 



Sunplex eft,qax fit nbfqne reflcxione comirantc: 

 vt quando aiinulus vidctur in aqua. 



Refradio mifta eft.qux comitcm habet reflcxio- 

 nem:&: dicitur rcfrattio in miftuta. 



Miftio illa reflexionis & refraftionis cft naturalis. 

 vclartificialis- 



Naturalis eft in iridetum folari,tum lunari. 



Artificialis fit duobus modis : fi ncmpc pcr vi- 

 trnm in rpcculiim incrofpiciamu» aut folem in Ipc- 

 culo aqflxiramcrfo cernamus. 



R E G V L .(C. 



■I 



7. In refraclioncfimflici oportet i^iuncjae adnatare, 



Trincipio fe offevt mediura , idquc gcminum. Mtfoptica 

 quippe radiaturafcu refraftio fempev fit in duobusmcdii<; n- 

 ntac: & dcndtate diftctentibus ; ita vt vcl duo lint media di- 

 ftinifta, puta qL-t & aqua,vel vnum covpusdiucvfimodc dilpo- 

 fitum, vt quando acv circa nos cft clavus, fupra nosnubilolus. 

 Itaquc non tantura cft refraaio, quando v.gv.nuramus vidc- 

 tuvin aqua : fedetiam quando ftcllas Linuemur per acra cir- 

 ca nos clarum , fupva nos nubilum. Deindc occurrit vadius 

 mcfopticiis ifquc vel re<ftus,vclobliquus. IIlc incidit in com- 

 munem mcdioium terminuni (iue in tupcrficicm, hicin vno 

 mcdio eftredus, in aitcro obliquus. Itaque tefraftio, fcii, vt 

 ali| loquuntur , fractio,cllifte a rcrtitudine difceffus, faciens 

 an"ulum vctvactioms. Teriio cft punitum rjfractionis, quo 



Rcfiaclial 

 condiiie. 

 nes. 



i.Rei pcrratiios r 



■ctracios % 



i(A ccrtn qiiantitas nunqiid deprehen-- 



di porcft. Nam quia quidquid vidciuv , pti rad.iini vidctur 

 & vevo vadius hic cvefcit , neccfk quoque eft- vt cvcfcat ima- 

 go vei vifx. Sic fi thalcrnm coniicias in Equam . dimidio ma- 

 jov videbitur quam teueva eft. 3. Rcs per r,:dios rcfractos yi- 

 fa cxtra (liiWi loctitn apfaret_ : id eft pvopiovvel rcnvotior, 

 quam vcucva cft. 4. Vifa in duohiif d'iierjts mediis ifidcnttir 

 fracla. Hic incidit quxftic,An ftcll.x videantnrpcvrctTailio- 

 ncra? Rcfp. minimc. Tamctfi cnim varia hic funt media,vi- 

 dclicec ccelum, ignisc!ementatis,& aiir : tamen quia ignis & 

 cffilum funt fubciliora airre , iion faciunc dno diuerfa ah illo 

 mejia. Diuevfa enim media func , ciim vnum eft fubti!ius,al- 

 tcvum craflius. 5. Ima^o in medio denfiore ■videtnr propmc]/::or 

 ily mnior, in rarioreremotior ^ minor.lza fi pifcibus videantuv 

 homines, apparcbunc remociorcs & minorcs : quod livero 

 hominibuspifccs appareant, ifli propinquiores & maiores 

 vidcbuntur. 6. Refraciio mterdum Iticcm jj> r olcrCn', atquein- 

 f/iper e.xpeftam rci imaginem reddit. Sic a fole & luna in ter- 

 dum repra-fentantur colores in nubibus ,interdum ipfa folis 

 & lunx imago. 7. Corpora rec7a oblo7iga p er fraciionem vtden- 

 tnr citrtia. llatio eft ; quia talis cft imago , quales (imt radi j. 

 Radij autcm funt incuru.-iti. Hinc fi bacuium , quantumuis 

 iccftum , intingas in aquam , curuus apparebit. 8. Creptrfctt- 

 Itim cft refraliio q/udam. Refva£tio , inquani , luminis coclc- 

 ftis,puta folis infva horizontem.vcrfantis ; quod iumen a va- 

 pore circatcvvnm vevfante ad noftvum vifiira vcfrangitur. 

 Atquc h.xc caufa cft , quod Vitello & alij Optici hoc in loco 

 doccntde cvepufculo matutino & vefpcrtino. De quantitatc 

 crcpulculorum fupra in Comput* egiraus. 9. l'er radios 

 fracios potcft aliqitidvideri , quod non poteft per reflexos. Sic.v. 

 gr. ftclla aliqua poteft videri antciTuam oriatuv , pcr vadios 

 fcilicet vefraitos. Quo pevtinet exemplum de nummo in 

 vas aliquod coniefto , qnod fub finem capitis antcced. 

 recitauimus. ic. Nulla 'vifionisfpecies obnoxia eft plnrihiis 

 hallucinationiim gcneribits , qttam refracia. Inpruiils auccm 

 tia hic funt liallucinationnm gencva , videlicet quantita- 

 tis , & fitus. 



/ V- eJJ^i^ura reflexionis & refraElionis ma.vi- 

 ?ne admiranda cernitttr 

 in iride. 



Hac de re oMctuentur lAx rcgulx & qusftiooes. Regular, 



inquam, 



