626 EncyclopaedisE Lib. Xa. 



iaipilii 



Vnum eft necclTarium 



ilUtota abexordio perraedium ad finem vfquc rite procedat, 

 ad tcxtus virtutcm aititicioseauditoribus expumendam atque 

 imprimendam. 



T{;____j__^ z-J. A — , -> — -v n- imprimenaam. 



g_li ^3l+5r^^i^i^+^^ ~ — ///. Modoruf» do^rinahif continetw regHlit 



i.^xecltium IugA or^iendum eft in vnki duntaxat Trtadc har- 

 t^nuA. Itacnim rellquac forraa: acfpecies Fugarum facilms 

 apprehendipoffunt.Exempla vide apudprincipts & hciocsiU 

 I06 Muficos praaicos, Orlandura & Marentiumiquorum ille 

 in Motetis , hic in Madrigalibus Melopoeticcn ad tummum 

 perduxitapicem. Horum melopoetatum ptincipum imitato- 

 iC5funtrecentiorcs,quos tanicn fuaetiaromanctbus. 



C A P V T 



IX. 



dulandi ge« 

 nus hodie 

 ^tinvfu! 



J)e Affccitonibus cafJtiletJX hftrmonici, 



Pk.€CEPTA. 



tfjEquunturafFeftiones camileni Muficjrjquibus 

 ^illaafficitur & perficitur. 

 buntque rpateiiales , vel formales, 

 Maccrialisaffeftio cantilena: cft.qus fluitc.x ipfius 

 materia : vti eft ccrtum mo.Uilandi genus. 



Formalis eft.qaoefluit ex forma : 5<: dicitur tti^& 

 leu modus Muficus,qui eft regula, iecundum quam 

 diricimus cuifum cantus. Dicitur aliis nomus & to- 

 nusltinMuficaeftid^quodinPoeficertumcaimi- 



tiis genus. """' * 



Modus Muficus eft fimplex, vel compofitus. 



Simplex eft primarius , vdjrecun.darius.llle au- 

 thentieus ,hicplagiusdicitur. J '>_ 



Primarius eft legitimus , vel fpurilft. 



Lcgitimuseft vel naturalior in fcaladura.vel mol- 

 liorinfcalimolli:&vtcrqueeftttiplextIonicus,Ly- 

 dius,Mixolydius,Dorius,Phi7hius,&ryEolius. 



Spurius , fme nothus &illegitimus eft Hyperio- 

 lius 8c Hypcrphrygius. 



Modus fccundarius fcu pl.igiiis dicitur ctiatn re- 

 inifrus& fubmi(rus:eftque Hypoioniciis , Hypodo- 

 ricus , Hypophrygius, Hypolydius , Hypomixoly- 

 dius , & Hypoafolicus. 



Modus compofitus fjuc connexus eft,qui nafcirur 

 ex fimplicibus. : quandofcil. authentes cum plagio 

 jungicur,vnde7?0T©- 7^<*y0<riit>TiticlQ' dicitur. 



R E G V L /E. 



/. Gems moduUndi mixtnm hadieferme <r/? in vfu. 



Genus modulandi certum efl fccvmdum riuodcantilena fuis 

 melodiis ptogreditur in certS fcali Mutlca. Sicut ijiturfci- 

 la Mufica crt fimpfex.vcl mixra, & illa vetus , Ve! noua : vetus 

 porrovcl Enharmonica; vel Chromarica.vel Diatonica, noua 

 Syntonica; fic etiam genus modulandi-cft fimplcx.vel mixtum 

 fcu compofitinn: & fimplex eft vttos.vel nouum: & Vetus.rur- 

 Aiscrt F.nharmonicum, ehtomaticum vel Diatonicura dici- 

 tvirqucEnharmonifmus, Chromatifmus , & DiatonifmiM: no- 

 Vum efl Syntonicum feu Syntonifmus.Gcnus modulandiinix-i 

 tumf-n.cniDd exi?mplicibus v.iric com-ponitur. llodic cxfim- 

 plicibusEnFiarra6hifrtu5& ChromatifmusffoIitarijTcil.) tton 

 funr in vfu.tum propreT imperfeaioiiem , tum proptcr dim- 

 eurtatcm, fed Diatonifmus Sjfhtonus.fiue Syntonifmus Diato- 

 nus , ita ramcn vt Chromatifmus fipe immifccatut, quandoq; 

 ctiam £nharmonifmus,fi opus fit.iuxta tcxtus vimi?: aiViuflinj. 



C«ttilTtma 

 «»nius r>'- 

 (tUa quxl 



A 



J J. Modus MtiJicHS efi certiffirna cantHs regnta. 



Modus Muficus eft, iuitaquem cantiicna harmonica con- 

 ftringitur.abfq; hoc ampla admodum & vaga futura. Modus 

 •itaq; continet melodiam certis Triados harmonicx iimitibus 

 & /eluti catceribus in 0'ftauac fcu ws dMTwm ambitu.na vt 



i.NuUumcantHmvel moderari , vel modulari pofumus , nifi 

 frtus co^nolcamusipfiifstonum.Tonus autcm cognotciturex fi- 

 ne, iuita tegulam : In finc vidctur.euius fit toni. Finis auteni 

 cantilcn.Tiudicaturcx modo Mufico , qui ob id quibufdam 

 dicitur tonus. Pro diuerfitate illa tonotum diuetfx quoqifunt 

 mclodi.»:. Nani vt tonus alius cft in rf,alius in re: Cc & melo. 

 d\x. Hic tamen mcmineris, tonum fcu modum qudnlibet 

 pofle non tantiim ex fine, fcd ctiam c principio & medio feu 

 diuifionecognofci;itcmcx faltu fuo. 1. Modus Muficus eft 0- 

 d*ua,per vocem ajfincm medi,%ta. Alias dcfinitur fpecies diapa- 

 fon exdiatefTaron & diapente conflata. j. Modus fimplex efi.in 

 quo vnn tantttm dominatur Trias harmonica cum fua oliaua ofr 

 textum fy- afecium fimpticiorem.^.Modi in vniuerfitm funt fex, 

 quemadmodumfcx funt voces; vt, re , mi,fa,foI,la, Prfcis crant 

 modi duntaxat quatuor,rt7epiiii,^tu7T50-,7f (xi^.TtSte^JJ •• qui- 

 bus hodie refpondetu quatupr voces finales, re,mifa,fol,Qui' 

 tuor hofce modos Grxci vocarunt avfU^ , Latmi heriles ^ 

 <:/;iOTi)/(>j.Habent enim cactcris maiorcm.vt ita dicam, authori- 

 tatem afccndendi. Latini vcrocuiutlibet toni afcenfum & de- 

 fccnfum penitius intuiti.cuilibetmodo fubiugalem conftitue- 

 runt, & hos quatuor vocarunt •raX«v/sr< , hemfubiugales.ftrui- 

 les./yfimiles. Atq; hi roagis defcendunt,quam prioies.Hinco- 

 €to emerferunt modisquibus oranis cantilena^siT «{«» ^&int 

 rcgerctur.Scd recentiores accuratifTime intuiti varietatem to- 

 no^rum, conftituerunt duodccim tonos lcgitiraos,fex videl.au- 

 t^icntas,& plagios totidcm.Sicut enim fcx funt \occs,vt.re,mi, 

 fal.fol,U:C\c etiam fex authent35,& totidera plagii.qui peregri- 

 nis gentium nominibus vulgo appellantur:illarura,dico, gen- 

 tium. quibus vulgo placebant. His duodecim tonis legitimis 

 adduntui- duo illegitirai. ,niibus omnibus accedere pofTuiu 

 varij modi mixti. 5. Modus authentes eft primarius,plagius fe- 

 cund.iri!is,^hic ab illonon differt, nififubie^ione,\ndc dicitut 

 x-zrcTfirof , remiirus & fubmlffus, quia mediario oiftaua: har- 

 monica.qu.-i; competit pnmario,rnutatur in Arithraeticam, in- 

 Jierfionc Quart.T infra Qulntam cura triadc. 6. Ve pnftantia 

 ej" effic.ici.imodorum Mujicorum,diuerf£ funt opiniones.Cafui i» 

 Politicislib. S. c.^.fic ait: Muficaeft varia & multiplex.Alia e- 

 nun eft humilis & remifTa, qa.-e Lydia;aliaveheracns & incita- 

 ta,qui Phrygia; alia mediocris & media.qua: Dorica noraiiia- 

 tur. Ztpaulipoft. Grauis illa & diuina Mufica, oraculis plena, 

 Doria nominata, animum ad ftudium fapicnti.-K & yeri picta- 

 tis trahit. hac olim in fynagogis ethnici.hac nunc in Ecclel^is 

 Chrirtianivtuntur. Efteniin in e.iqu.-cdam cxleftis harmonix 

 imitatio.qua vcluti dulci & falutari medicina anirai morbi cu- 

 rantur. diffipantur vitia , minuuntur curi. ros gratix diuinx 

 fenfim& pedetcntim inftlllatur.Erin j^»e capitis ait,c\\ioA Mu- 

 fka Doticaad virtut"S & atflatum dminumfpedet, hominefqi 

 in ecfhtin animi,& niundi obliuionem rapiat,nde6 quidcm vt 

 d.Emoncsfugct,quod probat exemplo SiuWs.Lippins in [ynoffi^ 

 Mufica fic ait : Omnium naturalitrimus & primus in hodierna 

 Mufka (coniraquam pleriqi veteres & recentiores auiumant; 

 cil louicus, cum fuo tccundario Hypoionico. ^cdnos vidca- 

 mus fu^gulorum raodorum natuiam infpecic. -j.Naturamo- 

 dorum authentarum hu eft. Authentcs clauera finalem habet 

 ininfimadi.-ipentc,& diuiditur harmonice. Diciturautem di- 

 uifio harmonica, cum oftaua habet quintam infraquavtara 

 hoc modo. Principio 7o»i<r«j occutrit,qui Luciano dicitur y>»- 

 i?t/=o'r,iucundus, Apulciolafciuus, Hoiic ii frcqucntiirimo efl 

 vfu. Dccurrit intcr C & c , diuiditur in G. finitur in c. In molli 

 decuttit intcr F & f,iiui<litur i(j,c,&,finiturin F.Aptitrimuselt 

 lambicis& Trochaicis. Vidc Pfal. 5. & 42- apud LobuuaflcT 

 rum. Dciode Voriu4 decurrit inter D magnum & d paruum , 

 diuifus in'aidcfinensin D. Lcuatus, fcu i>VQ?n{umol.li, dcciir- 

 rit intet G & g.diuiditui; ind.fiHiitur in g.VHlc Pfal.S.Lobuual- 

 fcci Luciaiio dicitur trt«¥of,gr^?<M . ApulciQ.bellicofus. Ad he- 

 roicam catmcn raodulandum eft aptiirimus. Habet enim mi- 

 raiaoura aUctitate grauitatem,P/jn.i;/'«jdecurnt inter E & e, 

 dmifus in mi, quod cft in b. dcfiBcns in E In cantu molli dc- 

 currit intcr a & aa. diuidiiur in e, finitur m aa. Lucianus vocat 

 Uioi Apalcius leligiofum. Habet enim feucram mdignantis 

 •mfultationtm,v.ndc mok,\, dicit.ur. Eft impetuofus.bclhcis te- 

 bus accommodatus, item iambicus.tragicus , diftrahens ac ra- 

 picns animnm,cnmnue quafi cxtr.-., fe ponens.vt a.t Artftot. 8, 

 Poitt c.K.^Piaic i.detufttt. Excmplum eft Pfalmo ^i.Lob- 

 uuaflTcti. iyrf'«J decurrit inter F & f. diuilus in c.finitus in F. 

 Incantumollidecurrit intetb&bb. diuifus ui t, finitus m bb. 

 Eadutus,minay,& iiilaris : vtvidcrc cft Pfal.^.Lobuuafl. Pla- 

 to z d'd. d» R^p.Lydiain & lonicam harmoniam vt tcmulcn- 

 tarn improbat. Durus eft hiomodus, & tecundum Apu cmm 

 minai, fccundura Lucianum /J«;y^^ q. infanus. M'xolydtut 

 dccurrit inter G & gg, diuiditur in d, & hnitur »1 g. In canm 



Quid 

 nendun 

 modis I 

 ficis ' 



