628 Encyclopa^di^ Lib X X. 



Elernentx Aitiftces ex PuteMo. 



Compcn- Bnrmoutci leflio , liue Mufatlicni, eft vocis aj fic^na fcripta 



aiuiti Mu- intenlio atque lemKno , pcr intcrualla fua , teinpoie & modo 

 ^''P'"* obfeiuato. 



***"""■ Vox, in tjua funJamentum leoiionis ftatuitutjcft fonus ipfe, 

 quem emittimu5. 



l^ocis differentii funt fcptem.a natura conftituta-,& a fapien- 

 tifTimis quibufijue delinitx. Poft fcpturam enim in cardcm 

 tccuriimus. 



Septcm illis vocibus olim Ecdefia: antiflites mcmoii.T &: 

 ptolationis caut"a fcptcm litetas tribueiunt : A }',,C,D,Z,h',G: 

 & prxtcr lit^ras totidcm vocula* (iue not v tribucnd.T funt: 

 {■t,Re,Mt,¥J,Sol,La, Bi. Pro quibus Dauid Mnnftart m fua In- 

 troduiftione Mufica fubftituit illas, Bo, CV, Di, Gj, Lo, Af/i, iVi; 

 crdem confilio.vt fcil.conne:(io iftarum notarum iiobis exlii- 

 beat integram o(f\auam abfcjue vlla mutationc. 



In his vocibus occutrit intenfio & remlflio. 



Intenjio eft ciufmodi : Vt, Re.Mi, Fa, So!,L.i,Bi,Vt,Ke,Mi,Ta, 

 Sol.LxBi.yt^Re,^ (ic dcinceps. 



Remijfto eft talis.B:, La.Hol, FayMi.Re.Vt^Bi.Lti^SoliTa^Mi.Re, 

 yr,Bi,La,Sc itaulteriiis. 



Inrenfio & remiflio Hnc intctuallotum obferuationc cffc 

 nequit. 



Interiiallnm cft Juarum vocum iundaruni , fiue grauis & 

 acuti foni, diftantia&: propficronusappellatui,cuiu$ pars hc- 

 tniconium eft.Tono intcgro diftant omncs Notx.cxccptisB», 

 Sc Vt, Mi,Si F* : qux d;ftant hcmitonio. 



Has voces conhciunt mclos , quod eft (implei , vtl com- 

 pofitum. 



Melox fimflex eft, in quo voccs exprimuntur in quinque li- 

 jicis, earumque fpatiis. 



Duo funt eius gcncra , dHrum (^ moUe. Vtrumquc eft dif- 

 ccrnenjum cx adic(£to figno. Moduli enim, qui pi.Ttixum ha- 

 bent fl.gcncris mollis funt.qui non habcnt, Juri. Deinde duo 

 hxc genera titc funt vfurpanja : nempe fccundum hcinito- 

 riorum varlationcm Nam (i voces tux bafin in Re rigas,& ad 

 Jm 7mirZi,Re, Mi, Ta, Sol, La,Bi, Kr Re, afcendas(in qua fym- 

 phonia duo heraitonia inucniuntui) incidit prius inter fecun- 

 dam & tcrtiam Notam , alterum intcr icxtam &: fcptimam. 

 Quod fi veto illud ipfum fundamcntum ad quatuor notas at- 

 tollas,Sc indc vocem,So/,X./j,Bi,f^r. Re.Mi. Ta.Sol, alterum gc- 

 nus, dutumvidel.effotmas.inciditque ptius hemitonium intcr 

 tertiam & quartam Notam , poftetiuj intet fcxtatn & fcp- 

 (imam. 



Sequitar le^io harum notarum, q^ir perficitur trium lltc- 

 larum fignis,C,F.G, In cantu duro C inJicat Vt, F Fa, O Sol: in 

 moHi, CSol, F Vt, G Re. 



Melos compofitum cft, in quo voccs onincs ad proportioncs 

 fuas expcnCe iacent,& ad taQtyiss propiic fpcdlac. 



Prtcepta canendl ex C^xrdano. 



Canendi Carianui lib. \6. de fnhrH. proiponir. huiufmodi praecepta 



rixceptacx cancnJi. Facilis , inquit , cft notarumcantus:notas vocamus, 

 C-S(idaoo. yt,Re,Mi,Fat Sol, La : fedproferrc vcrba, difficilius. Idco ciim 

 notas prius difcant pueri , adverbafipc cum Jifficultate non 

 leui tEftnsferoniur. Fitautem h.TC tranflario tribusmojis .PW- 

 mm eft, vtquis diapente, diapafon,d atc(raron,&: ca.-tcias rae- 

 dias confonantias, itcmquc feptimam & nonam &. Iccundam 

 aute difcat, & profcrte voccir.tquc ita lub illa vocum magnitu- 

 dinc tctba ac fyllabas potius pioferat, quod arduum far.c clt, 

 quoniam fexta &tertia dupliccs funt.ncc licct cas ptofcrrc (i- 

 ncimaginationciiotatum,atqucitali altciamptoalteraluppo- 

 fueris, fcniitonio difcordabis a rcliquis vodibus. Secundn^ rno- 

 diis cft,vt mentc concipias quocunquc fpatio ac linea;qu.r vox 

 & quantacfTedcbeat, atque ita fyilabas iub loci voceprofcras. 

 Hic modus melior eft primo;fedcum occurreriut dicfcs & fc- 

 mitonia toniuc ficli.non fatisfacict, .-egtequc profcrcntur.Tcr- 

 tim omnium optimus eft , vt imaginatione & voce quidcm 

 notas & vocum magnitudinemrctincas, linguavcro fyllabam 

 fHbicffam proferas : atque liic vt cft optimus,ita dilficillimus. 

 Igitur tribus modis rurfus iiunc alfequcmur ; ■vellonga confue- 

 tudine, vc fciifiin dimiffa nota,protcras (yllabam in notis.pri- 

 nio longioris mori & vnifonis : Jeindc fenfim afccndcntibus 

 ac Jcfcendentibus, moK in Jiapafon& Jiapcnte& Jiateflanm. 

 Item in confonantis quas vocjnt cajcntias , Jemum in aliis 

 vocifaus,poft aJ notas brcuis moii te ztinsfctis. Altermodut 

 eH, vt in linguam immobilcm retinere con Jifcas, atque ita vo- 

 cem fine notisac fyllabis profcras. Poft fub vna tantum fyllaba 

 fcmper.vt fub A vcl £. Vltiino ad fyllabasprofcrendasacce- 

 das. Hic modus varietatcm cx mojo proferendi fufcipit , vc 

 primus ex tc ipfa feu cantu. Tertius, qui mco iudicio inclior 

 eft,fic alteriasauxilio,qui nous pioferat te fyllabas cancntcrlic 

 enim & tcmporis & vocis magnitudo feruabltur, & tu fcnlim 

 te transferes confuc tudinc ad id quod cft difficillimuni. Erat 

 & aliudin difccndo compcudium, vt finc nianuoptimcquij 



Jifcat. Hol autam contingct, (i difcipulusn docuciis diapafon 

 vnius omncs voccs , nam reliqux oaines eildcm ordinibus 

 iccurruntiatoiie ita mutationcs pro vocatis clauibiis,qu.T fcm- 

 pcrtribus inlocis habentur obfcmitonia. Namclautsmutata 

 tcrnic rationc ita libi comparintur,vt in duas omncs ob limi- 

 lituJincm rcdij^antur , ciiin fcx vidcantur : 'res quidcm vocati 

 3 inolIis,totidcm (inc illo : has fi obferuaueris diligcntcr, in 

 Juastantiim icJuces,non folum mitabili & compenjiofa ra- 

 tione, fcd ctiain admodum facili. 



^H£Jlioties AiufcsL. 



1 , An hodierna mufica fit eadem cum prifca .' Negat hot Pu- 

 tcanus in MufathcQa.hij vcrbis : Hodie in Mnbra tantumpri- 

 (crillius artis canimus aut pfallimus , fuco quodamnon fo- 

 lumdifficilcs , fed languidi ic infuaues. Vbi AfclepiaJes, qui 

 leditiones acccnfas cantu inhibuit > Vbi Damon,qui tcniulcn- 

 tx iuucntutis pctnlantiam modulorum grauitate petdomuit? 

 Vbi Thalcs Crcrenfis , qui organica fuauitate rooibos ac pe- 

 ftilcntiamfugauit? At nofteromnis &can:us & conatus infi- 

 diis quafjam auribus faciat , animum non capiat, Scilicet ia 

 diuinam hanc partem vis quijam diuina valct, qu2 in uoflra 

 fc Mufica hailcnus quaricnon inucnitrin veteri fuit & inao- 

 tuit. Huic (cntcntis Putcani merito adftipulamut : quippe quj 

 cx facta hiftotia nouimus , Dauidem mufica fua fcdafle iiir» 

 quietum Saulis fpiritum. Obiicis , muficam hodieadculmea 

 (uumpeiucnidc. Non abnuo, fi varictatemharmonixfpcftcs: 

 C vero vim & efficaciam confidcrcs, plan^ abnuo. Perfua- 

 fus enim fum in mufica vctetum diuinani & cceieftcm quan- 

 dam vim infuiffc , qui hodie vix, iiifi forte cs^tta otdincm 

 (it cognita. 



1. S^iiomcdo Mufica incrementum fumferit ? Mufica JciJni- 

 tuf plurium ficdifparium fonorum apta concoidia. Qul qui- 

 dcm foniin aitis piimotdio, &: ludibus aJhucniuficx fcculis, 

 fuete pauciotcs. Vnde Ccnforinusfymphoniam ita dcfinit:E/? 

 autem,in<]^iii, {ymphonia duarum vocum dtfpariutn inter fe iun. 

 ciarumiiuUis concentus. Duarum itaque vocum vcluti pri-fi- 

 dio noraen dignitatcmquc fuam mufica tutata eft : moi fines 

 vltcrius ctiam protulit , & trium, quatuor, pluriumque fono- 

 lum pocita. De tribus fonis itaCenforinus in fragmento:Or- 

 ganiim quondmntres habiitt intenfiones, grauem, i^ediam , (y> 

 acutam. Inde Mufn. quoquc tres olim ijiimati : HyfatcMefe.Ne^ 

 te.Nunc in amption' numerofoni eonfiderantur.Tinm ctiam fo- 

 notum mcminit Ciccro in oratore : Vocis , i iC]<S\imutationes 

 tottdcmfunt , quot animorum, qui maxime 'voce commouentur. 

 Mira efi cmmquidam vis njocis, cuius qiitdem e tribus omnibus 

 fonis, inflexo, acuro, fygraui, tanta fit ^ tam fuauis "varieta: 

 perfcciain cantibuf, Sunt Sc alii' vocum diffcrentl.T , quas Ifi- 

 dorus lib. ii.orig. enumerat : vt funt,voccs fuaucs , pcifpi- 

 cu.T, fubtilcs, pingucs,acuta:,Jut.e,afpcia;,c.ec.T,viunolatT &c. 

 Iraquc e (ingulis olim Mufica conftiticpoft e Juobus, tura 

 c tribus , & quatuof fonis. Vltta ctiam ctclcentc xuo 

 vcntum. 



h §li,'Mam fit gerieralijftma mtifict partitio.^Qxioi fiz thco- 

 rctica & pracf ica. Mufica rhcorctica fonos inuclligat, S: cum 

 lac onc quajani ddponit ad conccntuni. Ec h.TC gencris no- 

 minc Jonata Mufica appellaci . ; iJ pcrtcquatur ca , qur 

 vttiquc niufica: pradicvfunt communia. Mufica pradica fo- 

 nos ccrta rationc torm.itos cxprimit : ijque vocc vcl affa, id 

 c(t mera.vcl arte tafta /luc pcr inltrumcnta cxptLfTa.Illa dici- 

 ixnhiirmonica, [\xc org.wtca. Huc pcrtinct illud Catonis apud 

 Nonium Macrcel)um:A/<7oi alterum i» canttbtif cft bipartitum, 

 "vniim quod c''l in ajja -voce > alteriitn, quod vorarur organicum. 

 Vox aflai Icm cit quod toIa,liue ivicra.vijclicet linc cantu ti- 

 biarum. Otv.to nominis ert,qu6J nobi", iii promptu lcmpcr, 

 & a natura alFr. Ca^tcriim mulica practica aiio etiam fciifu 

 dicitur, qu.x- docct rationcm conHcienJi mclojiam , vt in 

 methojo paulo ante finiuimus. Qi^ia: qujdciu anihiguitas 

 notanda cft. 



4. 1'tramuftcafic prior, harmontca an org.i7iica l 'H^xrmonx- 

 ca cftprior antiquitatc , Jig;nitatc , &: potcftatc. Antiquttate: 

 quiafontis, qui aborc,clt n.icuralis.qui ab iiiftrnmcntis,arti- 

 ficialis. lam vcro natura cft prior arcc. Itaquc & efFciflu» na- 

 tuix. Hac dc tc Lucfctius lib.5. 



At liquidas anium •voces imiiarier ore 



Ante fuit multo. — 



Inde minuttitint dulceis didicere qucrelas, 

 Ttbiaquas fundit digitis ptdfata cancntum, 



Deindc pta-ftaKjuoquc dignitate. Nam organicaTonum edit 

 duntaxat : harmonica pr.rterdulcfdincin vocis fyllabas etiam 

 format& dearciculat.lraquc licut animara iiianimatacxccllunt: 

 itaviucntium voecs inlhumcnta. Qjjod dcniquc zApoteJintem 

 ittinet , nihil humanavoce ad allicicndum biandius.ad oble- 

 dandum cfficacius,ad inoucn Jum tortius. 



^. Quinam fint requtfita -vocis bumaiii. in mtifi ca i Tlt^hei 

 efTe vno vcrbo/)cr/i'i:fiJ. Pcr/frf.-t autenrioA-.KiJoio cxprimcn- 

 tc, <yJ »ha,fiiauis,iy olafa. Alia.vt m fibiimi fuffici(it:clara,i.'t 



aiire.y 



