i6 



ENCYCLOPyEDI^ 



LIBER PRIMVS ET 

 V I G E S I M V S, 



TropGnens 

 E T H I C A'M. 



C A P V T P RI M V M. 



De Felicitate morali. 



Pr^cepta. 



.5^ T H I c A eft prudentiade bono mora- 

 W''^^ li o]5nntnAo: abas ditiiHr philofophia 

 morilis , philofophia monim , & rhi- 

 ^,^ loiophia y.!fT' it^oxUu j & int-.tdnm philo- 

 "f^ife^JW lophiaciiiihs. 

 Eftqne generaUs, vel fpeciaUs. 

 Ethica gcneraHs rradit tinem , fubiedbum, & media 

 vitae adliua: in generc. 



Fini? vitiE a6lius,ade6que Ethicae , propofltus , eft 

 fchcitas moraHs. 



Felicitas feu beatitudo moralis eft acflio virtutis 

 moralis. ^^/.w ^;c</-»r fclicitas ciuilis. 



Ea confideratur quantum ad eflcntiam & cminen- 

 tiam fuam. 



Elfcntia felicitatis moralis in co propofita eft,vr ho- 

 mo per h.ibitum virtutis moralis fit vir bonus , ideft, 

 charus Dco, fibi, & bonis. 



Emihenria felicitatis moralis in eo eft, vt adionem 

 virtutis coniitentur trinlicia bona : videlictjt bona ani- 

 mi intellcdtualia , vt tapientia &: cruditio : bona cor- 

 p»ris, vt fanitas , libertas , pulchritudo : & denique 

 bona fortunx feu externa, vt diuitix , honor^ nobi- 

 litas , bona fama. 



R 



E G V L ^. 



Philofo- 

 phij fum» 

 «iia diui- 

 &o. 



I. Philojophi/i pra^icd eft colophvn & mita trtt- 

 ditlonuUberalii, 



PHilofophia eft vniuerfitas libeip.liiim difciplinaium. Eft- 

 quc dogmatica vel oiganica. PhiloCopliia dogmatica eft, 

 tjuxdocetiprasres: vnde etiam lealis & obieftiuadici folet. 

 Eftquc theoretica , vel praftica Philofophia theoretica docet 

 cognitionem vcri , ncc vltcrius diiigituc ad aliquara adio- 

 iicm. Partes ipfiuspiincipes lunt numeto cics ; Metaphylia, 

 Phyfica, & Mathematica.Philofophiapraiftica docet adtionera 

 boni , adeoque non fcicntiam , fcd confcientiam habet pro fi- 

 ne. Partes ipfms principes itidem funt tres ■■ Ethica , OEcono- 

 mica , Politica. Philofophia organicacll, quxdocetelFec^io- 

 nem inlhumentorum libcralium : ahas dircdiua. Partes ipfius 

 piincipesetiamfunttre»; Gr.immatica, Rhetorica, Logica.Ex 

 his philofophiam theesscsam , prafticam , & poeticam tribus 

 Gratiis : nouem parteef cincipes totidem Mufis non ineptl 



Philofo- 

 phia pra- 



aliquis comparauerit. Rurfus philefophia theoreiiciex Stoi- 

 coiuin mentc confcrri potelt cum horco : praftica cum ccclo, 

 c]uod hortum foecuudat : poetica cum maceric huius hotti. Et 

 cum Philone lud.eo iib. de jgrirulmni philolophia vniuerfa 

 comparari potclt horto , in quo theoretics diloplin.e arbo- 

 rum habeinc ratioucm, pradicx truCluum, proptcr quosfunt 

 arborci, poccica; fcpis & maccria:, qux arborcs c5c fiuftus con- 

 feruat. Ex quibus omnibus colligere cft ,quanta fic philofo- 

 phii praiSic.-E praeltantia Ha:c nimirum bcncficQ luo radio 

 vcgetat agium philofophix theoreticx. Hic cft finis & mcta flicxpre- 

 eiud:tionislibcralis. Hxc facit , vt ftudia humanitatis fplen- ftaniia- 

 doiein 5c vitam accipiaut a (tudiis pictatis. Vnde non imme- 

 rico Plato, princeps ille Acadcmis.pronuntiauit conftantiam, 

 iidcm , finccritatcm veram efle philofophiam. Ec Ariftotelcs, 

 princf ps Peiipaci , philofophiam pradicam vocauit principem 

 & architedonicam reliquarum difcipiinarum. Et Sencca, 

 piiiiceps Stox , dixit : Facere docct philofophia , non dicere. 

 Qojd ? Phiiofophiapradicamaximam cum lacrolan^TlaTheo- 

 logia habet atfiniiacem, ita vt Mclanchthon, philomclailla 

 Gcrmanix noftroe , non pr<ECer rcm dixerit : Ethica doilrirtaefi 

 fidcigogi^t feudeduciio.iii Chrifiui'i. Kimirumpjiilofophiapra- 

 <3ica tota eft occu^ata in ftudio virtucis. "Virturis, inquam: 

 finc qua liomo cft animal a.t<ir.u-mr^ y^ uyiarKlgt ,frcleritrijfi~ 

 7ttuni /+. imirnniilimitnu Atque ob hanc fingulaccm prsEdan- 

 tiam Ethica dicitur philofophia pcr excellcntiam. Quicunque 

 igitur in philofophia theoretica immoriuntur.nequicquam 

 lolicitl de philofophii praflica, ij tanquam inutilcs plantx ex 

 humani gencris viridano extirpari dcbent. Variarum fiquidem 

 rcrum fcicntia fuie cultura morum Si honeftatis nihil eft aliud 

 quam gladius egregius in manu hominis furiofi. Etquemad- 

 modum homo rcpletus vino impetum in alios facit,e6fquc 

 la:dit : irahomo dodus philofophiam theorecicam , & negli- 

 gcns pradticam , omne ius honellaris violac Qua; cum ita 

 fint, Socraticum nobis optcmus ingenium. Quid vero Socra- 

 tcs? Ille philotophiam e cceIo in terrajneuocairedicicur : hoc 

 eft , meteorologico philofophandi genere abrogato,ethologi- 

 ciim, vtita dicam, inttoduxit : dilfimilis iftis, qui , vtgrauiter 

 annotac PluurcLtis in Moral in philofophiac ftuJio.ceuper 

 metamorphofin quandam , velut aues fadi conferunt fc ad 

 natura: contcmplationem : vel tanquam catclli ad lixas & 

 morfus quyftiuncularum & fophifmatum. Diffimilis etiam 

 iis, qni cceleftia corpora intuentur , & negligunt quxantepe- 

 des func ; quod xgerrime fctcbac Diogenes Cynicus : qui ipfc 

 diirerentemde rcbus cceleftibus hocmodo exagitabat : Quan- 

 do de cceIo venifti ; Concludamus itaquc hoc de philofophijc 

 praiftica: dignitate atque vtilitate , & dicamus cum philologo: 

 Metim ejl audire iocralem de mcrihu', <juam Hippocratem de hu- 

 morihue difiiKtxntero : idqne in primis hoc noftro tempore , de 

 quoillud PUmiTrm. reftiililnc-proh dolor vfurpari poteft: 

 Noui ego hoc feculum , moribus quibus fii : malus bonum 

 maliim efle vult , vc fic fui fimilis : curbant , mifcent mores 

 mali : rapax,auarus , inuidus , facrnm profanum , publicum 

 priuatum habent. Qnafi herba irrigua fuccreuerunt vberri- 

 m^ : neque quicquam hic vile nunc eft , nifi mores mali : eo- 

 rum licet iam melTem metere maximam. Pnftat igitur hoc 

 mundi feculo difcere philofophiam prafticam , quam Theorc- 

 ticam. Prailica enim confetc fpkndidiflimum titulum viri 



t>oni. 



