22 



E ncyclopafdia^ Lib. XXI. 



censvna cum eornucopis efl; indiciuitl feiicititis : item na- 

 ijis , vitis , & oka adicfta caducec. jE N i g M a : Quid exi- 

 rtimas ia orbe fplciidiinmuin = Refpondit cjuidam , folcm. 

 Atqui folcm non oninos vidcnt, ait altet ■ vidclicct ca:ci. Vir- 

 tus igitur miilro fplendidior folc : quippc quam etiam cxiri vi- 

 dent manifcflilfimi;. Emblcmx in raomcntaneam felicitatem 

 apud Alciatuni : 



Aerenm prnpter creuiffe cucHrhita pinuni 

 D:citui',0> grandilnxari/ijp con.ti. 



Cum ramoi ctmplex* ipfumque e^^reft cacumeUi 

 Sepnflare aliu creduVt arboribin. 



Cu:finu-s , tiiminm hreuu efi hicglcria : ».'.rn te 

 ^ Protimm adueniet , ijui. male perdet hyems. 



INFELICITAS MORALIS. Sentent. Qui 

 Hequitcr vult viucre , nonne tanto mifciior eflc conuincitUr, 

 <]uant6 faciliiis mala eius voluntas implctur ? Auri^ht. de 

 Virgin. Quid mifcrius niifcro , non miferantc fcipfum : flente 

 Didonis mortem , <\\\x ficbat amando iEneam , uon flentc 

 mQrtem fuam,qu3e flebat non amando fc ? Au^uft.lib.i .Confejf. 

 Magna hominum miferia , cum illo non efle , finc quo non 

 poteli:e(l"c.In quocnim eil.pioculdubio (inc illo non elt:& ta- 

 inen fi cius non meminit,eumque non intelligit, neque diligit, 

 cumillo non cd.ld.deTrin. Apud Cliriftianos non qui patitur, 

 fed qui facit contumeliaffl, mifer eft. Hier.inepifi. Ssn.lTroad. 



iJsmo fe (redie miferuM,iicitfit : 



Tollefelicts, remoueto multo 



Viuites auro , remoueio centum 



Rurit qiiifcindatcpuleHtn bohstf. 



lauperi furgent animi iacentes. 



EH mifer nemo nift comparatstf. 

 Prarftans valctudine , virifius , fottuna , acettimis integerrf- 

 mlfquc fcnfibus , etiam fi libet , velocitatcm da , diuitias,ho- 

 nores, inipetia,opes,gloriam : (i fuerit is, qui hic habeat,iniu- 

 ftus, intempcrans.timidus, hebcti ingenio , atquc nu!lo,is ciit 

 profedo tnifertimus. Cic. Tufc Ap o P H t h. Bias eum dc- 

 mum infclicem cflc diditabat, qui infclicitatcm fuam squo 

 animo fcrrcnon pollct L.iiert. Cbilon Lacedxmonius admo- 

 ncbat fcrnndis tebus elato non applaudcndum, nec irridcn- 

 dam. Infelixfclicitaseft, qus^homincin reddit infolcntiorcm» 

 e(Sque non plaufum , fed lachrymas mcietur. Laerf. A d a g. 

 Mifctum c(i pcccarc , mifcrius in peccato petf:ucrare, mifcrri- 

 mum peccatum cxcufare. Mifer eft , qui non poteft eire mifer. 

 E X E M p. Saul , Achitophel , lulianus apoftati , & omnes, 

 qui bonis corpotis & fortun.x abundant.deftituti boiiis animi: 

 quotum hieroglyphicum cfto vpupa, auis diadcma geltans ,& 

 corpoie commendabilis, fed cxctemcncis humanis vefccns. 



Ca 



P V T 



ir. 



tientem : atquc ita caueat , nc fit cymbalum nlunai,qtiod prx- 

 tcr tinnitum nii\il piaeftat :quales fucrunt philoftSphi ; qui 

 quod baibam promillam , pallium & burfamgeftarcnt ( qui 

 eiat habitiis piifcotum philofophorum ) eo ipfo puxabantfc 

 c(Ic philofophos. His piobiiloco fuit obiedum ■ Bi'f,^iC3* 

 palliiimvideo , philofophum wn "video. Quain i£ etiampccca- 

 uitTraiartus Imperator , qui quod ncBiin fuum vbiquc in- 

 fcribi iubeict parictibus , a Conltantiuo M. fuit vocatus Pa- 

 lictaria. Csterum totus homo eft fubieduin virtutis : quii 

 totus homocft (ubieftum felicitatis ,quce oiitur ex virtute. 

 Dcindc ciim totus homo fit (irbicftum vitlj , totus quoque 

 ■Virtutis fubieflum ftatui debct ; ita tatiien vt anima principa- 

 tum teneat , corpus anim.T fubfcruiat. Redlcigitur ratio ap- 

 pellatur auriga & domina. Quemadmodum enim Achilies, 

 gladium ftringens in Agamcmnoncm tctrahitur capillitio a 

 Paliade frxno aurco : ita aidentes & cdncitati motus refta ra- 

 tionecohibcntur. Alias corpus, rii(i confideretutvt inftru- 

 mcntum animx rationalis ,nou potcft vocari fubiedlum vit- 

 tutis : vtpote tes bruta. 



1 1. Volmtoi ejifabieElum virtutis moralis proxtmum. 



t>ef»b'ie^o Ethiccs. 



Pr^cepta. 



f^^ VBiECTvk vit?E a6liuT,atquc adecJ Ethi- 

 jg^I| ca; , eft informationis , tradlationis , & opera- 

 tioiiis. 



Subiedum infoimationis eft totale , Vel partiale: 

 Vtrunque eft internum. 



Subieftum totalc eft totus homo. 



Subiedlum partiale eft voIuntas,&facultates mi- 

 fliftn-Ejputa fenfus , appetitus , affeftus ( qui alias di- 

 duntur paftiones & perturbationes animi ) & loco- 

 motiua : quorum dodrina e.t Phyficis hk repetenda. 



Subieftum tradationis eftj bonum morale , extra 

 focietatem aliquam abfolute conlidaatum. 



Subiefftum opcrationis luntDeus,& homo fecun- 

 dum quatuor ordines vitx humanse , quatenus il- 

 li corriguntur & diriguntur per virtures morales. 

 Hoc fubiedum dicitur e.xternunl i eft.que perfonale, 

 Vel realc. 



R E G V L ^. 



*utit65 I. liomo ejl f7ibie5lnm virtutis totale , ^natentu rationis 

 tMperia regttur, & corporu mmiflerto vtitur. 



_ . Irtil»; quippe facit , ne homo homine exuto in fcram 

 V tranfcat, nc (it limilis folio.nc altcri homini fit lupus:fed 

 vt fit fiugi,vt fibi fit amicus,vtaltcri homini fit Dcus.Vno vcr- 

 bo , virtus facit, vt homo ratione anima: & corporis viuat 

 Titam contcmpiaiHiam , adtiuam, & fa^iuam fibinea difleii- 



vfrtutis 

 towlc, 



V 



Subic- 

 Sum rir- 

 cucis pco* 



xiitiuiii. 



VOIuntati fiquidcm competit amor boni & fiiga miji: 

 quemadmoddm intelleftui competit afflrmatio vcri & 

 negatio boni. Duplcx autem cll voluntatis relatio. Nam pri- 

 mo refertur adintrllc(flum,ficutrcginaadrcgem. Et hocmo- 

 do intelleHus regit Votuntatem politice, f^ port.it ■volnmati lucer- 

 «am.vtin Scholis loquuntut:itcmque, 'IttritmnotitiAintntel- 

 UBuparit igrtauinm in ■voUntate. &, Obfcuritns notitii in intelle- 

 ilu parit ignauiam in 'vilnn^ate. QiU) pcttincnt Sc illa : Ignoti 

 nuSacupido : Error inteUeciu^ parit eriortm in^jolnmate.lzemc '»- 

 ttUiHus efi veluti fol , qui liimen funm impertit ■voluntati tan- 

 quam luH/i. Sicutautem ctrorin intellcftu cxiftit ex afErma- 

 tionc falfi & ncgationc vcri : fic crror in voluntate exiftit ex 

 amore mali & fuga boni. Hk tamen memincris , non onviem 

 adtum malum in voluntate pendete ab eriorein intcIleiSu. 

 Nam vidcmus multos fcire ea,qua: funt rcfta & honij(la,ncqiic 

 tanicn illa facere. VndeSeruator Luc.t .duplo verbetatumiri 

 dicit feruum iftum , qui cognouit voliMitatem dominifuiSS 

 non fecit. Sape igitutdatur in voluntatca^s inalus,qui non 

 pendet ab crioie intclleiftus.fed a libercacs voluntacis,qu« po- 

 teft agere vel nonagcrc , acccptan^cl repudiare id , quod ab 

 intcUeiflu monftiatur. Deinde voluntasrcfcrtur ad infcriorcs 

 facultatcs, iifquc impcrat:& appetltui quidcm impcrac regimi- 

 rc politico fcu ciuili , locorootiua: autcm regimine defpotico 

 fcu herili. Cjctciiim vt intcUcftus iraperat voluntati regimine 

 poIicico:fic viciflim volantas imperat intcUeitui itidcm politi- 

 cc. Sic v. g. intcllefttts occupatui circa cognitionem Dci , qiia- 

 excitatds mouet monetque voluntatem, vt Deum amet.Vclun* 

 tas didto audiens amat Dcum,& amando ftimulat intcllciJtum, 

 vtimpcnliuscognofcat DeumHoc loco tcncatutelcgansifta 

 comparatio :Homo viuuceprxditus efl velutauguftale , cu- 

 iuscancellaiiaelt cerebrum , thalamuscor , organa fenfuuni 

 fcncftra: ii ianus, rcliqua mcmbra conclauia.omnia & fingi*- 

 la piduiis vittutum ornata. Atque ita quiuis homo virtu- 

 tc prxditus , etiam ethnicus , placet Deo : non quidem ra» 

 tionc perfonae , fcd tatione habitus & aftus boni.Hicnon ab Quomo» 

 re fucrit tcnerc diftinftioncm intcr adiones renatoium & do afiio- 

 non-rc-natorum, Extctn.ie acTiones in lofcpho abftinente ^ nes rcn^- 

 c«niugc heii , & in Peleo abftincnte ab Admeticoniuge ,& ^^^ ^^^ 

 in Belicrophontc abftinente a PtKti coniuge , & Hippolyto natorum 

 abftinente a Phasdra noucrca , func fimiles. Sic Dauid nonin- dilfciaiii? 

 terficit Saulcm ciim pofTct , Achillcs parcit Agamemnoni: 

 quac fafta cxtcrna funt fimilia. SedinlofepboScDauide eft 

 aliquid, quod ipfos Dco commcndat. Quod vt cuidentet 

 cognofci poflit , rcm totam a capitc arceflcmus. Suptemse ira 

 homine potcntix funt intclleftus , qui accipit notitias , & eft 

 inceicbio ; & voluntas , quzimpcrat aliquid neruis& mufcu- 

 lis,& eft in coidc. Sic Achillcs , ctiamfiirafcitur Agamcmno- 

 ni , tamen fra:nat manus , ne eum interficiant. ScxtusTar- 

 quinius fcit adulterium turpe cfTe , & fccuturas poenas;imperat 

 nihilominusexteinismembris, vt fcelus perpctient. Qjuan- 

 quam igitui dcptauata natura cft; tamen libertas rcgeadi lo- 

 comotiuam eft reliqua : quia Deus fic condidit neiuo3& mu- 

 fculos, vt cogitationecicri pollint. Et h.T;c nciuorum & mu- 

 fculorum natura manet reliqua, ctiamin ncm-renatis : quia 

 Deus vult intelligi difcrimen inter agens liberum & non libe- 

 rum,vt fciamus ipfum efTe agens libctrimum. Vuk ctiatn 

 in hac politica focietate homines obtempcrare honcftis lcgi- 

 bus. Hicteneatur commonefu^ftio dc cauGs ,quare difcipli- 

 nam prxftare necciTc fit. Ptiroa caufa eft mandatum Dei : fc- 

 cunda, vt micigentui pociix : tertia , vt conferuetur focictas 

 humana , quse durate non poflet , fi liccret vitam , corpora, 

 & les alioium raperc. Quarta caufa cft , vt fi: pa:dagr>gia in 

 Chtiftum :quia certiirimum eft, eos qui negligunt difcipli- 

 nam exteinam , non<ne renatos , ncc regi a Spiritu fanAo.Ac 

 diligenter obferuanJaeftappellatio psedagogi. Naral^^x non 

 eft tyrannus, vt aic Hippias apud riatons»; <iuia tyrannu» 



non 



