26 



Encydopsdix Lib. XXI. 



Quotu 

 plex fic 

 nicdiiiin 

 a[)uii ph 



dere v 1 cetaihmus feculi ; qurvt inclarefcanc , cum Htioltiato 

 tcmpJum Diaua: inceiidei.c conautui'. 



virtutis 1 1. -f^irtutii forma tfl mediocritof, 



Joriiiii 



(\usi > yf Ediocritasnon fine causadicituraurea Etmodtesom- 

 Xv J.niuiii rcrum pr^dicatiir vtiliiiiitius. Virius enmi coniiftic 

 in incdiocrirarc, feu in ir.cdio. Vnde poeta : 



l-iriM efi medtum, riiedio tuiijjiniiu ibU '. 



Occupnt extremiim fcahies,ex-'renia relinqtte. 

 Huc refcrri pollct xnigma : Dimidiumplm (■o/o-Nam totum 

 not.uc potclt exticmitaccm, dimidium a:qualitatcm Siquideni 

 C|ui dimidiocontentus cft ,is in mcdio confiilit : contraquif- 

 quii ad totum vfquc progrcditur, is ad cxtreinum pcrucniat 

 oportet. K.eifleigiturHc(iodus: 



Porro virtus cll: mcdium negationis , non participationis: 



Jatitudinis, non indiuifibilitatis feu pundi : pcifon;e, non rci: 



Geonictricum , non Aiithmeticuin ; ac proinde non cll veluti 



centruni, vt exirtimarunt Stoici , fed admittit ma<;is & minus; 



& inxqualitcr diitat ab cxtremis, ica vt incerduiii cxcelfus, in- 



terdum deteflus propius accedat ad vivtutcm. Sic proditur 



doflrinade tribus niedictatibus , (cu tribus fpecicbus propor- 



tionuin. Primo efl: proportio Aritlrmetica , cum tribus auc 



pluribus teniiinis pofitis , negleifta propoitionuni (iniilitudi- 



loiuphos? nc, fola cuftoditur .xqualitasdiffcreiiciarum : vt j.y.y.j.diffe- 



runt iqualibus numeris, vidcHcet binario. Ha:c ccqualitas di- 



citur medlum Aritlimccicum , quod xquallbus numcris ater- 



minis diftat. Mcdiuin igitur tempetantii non fumitur ex 



Aricbmctica proportione : vt, non tantum bibat imbecillis 



adolclcens , quancum robuftus milcs. Dcinde eft proporcio 



Gcomccrica, cum pofitis ctibus aucpluiibus ccrminis , ucgle- 



(5la iiumerorum diffcrcncia, cantum culodicur proportionum 



/imilirudo : vt 1. 4. 10 10. Sicnt fe hab;;nt 1 ad 4, ita lo.adio: 



& vicilfim. Hic eft vtrobique dupla proportio. Hxc analogia 



tribuit idoneis conucnicntia. Sicut fe habet Manus ad prx- 



liandum : fic fc liabct Ciceio ad dicendum. Tertia fpecics eft 



proportio Harmonicafcu Mufica,cum pofitis tribns tcrminis, 



ncglcftis ipforum diffcrenciis & proportionibus,qucmadmo- 



dum maximus terminus ad minimum comparatur,fic diffcren- 



tia maximi &medij comparatut addiffercntiam mcdi) & mi- 



nimi: vt j.4. 6. Scx adtria fuatduplum : itadno ad vnitatem 



hincduplrim. Sxpe in vica his confidcracionibus vci ncceffe 



eft. Sic ficti non pocclt , vc finguli in cribucis denc pcnfiones 



scquales numeris , quae nominacur xqualicas proporcionis 



Arichmccica; lcd fumenda cft fimilicudo proporcionum , vc 



plus pendac diuesquam panper. lca cirm Paulus z. CoW»;/;. 8. 



iubcc facere concributioncm ex xqualicate, non vuic vcsqua- 



libus numeris, fcii proportione Arichmecica, vidua paupercu- 



la & diucs Tobias conferanc , fcd incclligic proporcioncm 



Geomecricam , vel ctiam Harmonicam : vt proportionc Har- 



mouica j. 4. 6. cum Tobiasliabcns 6.dat i. mcdi^s babcns 4. 



dat i.itafiunt ;.In Demociatiaqu;rritur xqualitaspvoporcio- 



iic Atithmecica: vcparitcradconfulatummicci debencPaulus 



./Erailius , antecellcns genere , & virtutc , & Terentius Varro 



lanius. In Ariftocratia quxritur xqualiws proporcione Geo- 



mecrica, vt conuenicntiatribuantut idoncis : vt,PauIus /Emi- 



]ius fit duclorcxcrcitus, Varro laniuscurct culinam. I:r ixiyio- 



Xtct quxiitur xqualitas proportione Harnionica , vt ncc genc- 



je, hec virtute, ncc diuitiis fint .xqnalcs, Critias,Thcramenes, 



Hippomachu; : fcd ficut fc habct fupcrbus Critias ad infimum 



opprcfium , fic eft confonantia mcdi j contra infimum. In Ec- 



clcfia fit proportio Gcometrica ingubcrnatione : quiagt;bcr- 



natio Ecclcfix debet cffe fimilis Ariltocratix. Sed refpc<ftu 



Dei, cum Ecclefia colligitur ex diffimilibus,Dauide,Manaffe, 



& lofepho, fit confonantia proportione Harmonica. Dcus re- 



cipit latronem pendentem in crucc, recipit ManaffciTi , Daui- 



dem &: lofcphura xqualiter,qui tamen funt dillimilc.';. Videiis 



hicAeie C^njidcariones mhicof Melnnchlhortii p.iido i^nteohi- 



tumrefetitas. Cum igicur in doctrina virtutummentio fit mc- 



dictatis, obferuanduni cft, de qua nic;dictatc dicatur : vt, tein- 



perantixmcdium fumitur propoitione Ceomctrica.Pluscom- 



pdacvobuftusagricola & faber , in quo laboribuscorporisca- 



lor fit fovrior, & plus fanguinis & fpirituuin exhalat,(5iinelius 



peicoqui &tvansformavipoteft cibus, quamfenex, in quoco- 



(ftioeftlanguidior, & corpus immundum. In mutuo medietas 



cft, csqualitas daci & accepti , fumta proportionc Arithmetica. 



Sicnimnon fcruavetur fummaxqualitas ,vna pars cxhaurite- 



tur , vt fit , ciim vfurx crefcunc. Ifocrates igitur bene inquit: 



MuItiVm erant homines in voce xqualicacis , cum vbique 



afqualicacem Arithineticam fieri poftulant Et ?Uta ait lib.6.de 



legib. duas effc xqualitates, quarum alteram appetit vulgus,vt 



omnes habeant numc!») xqualia ; altetam , qux conuenientia 



iribuit idoncis; quam. lalutarem dicit cffehumano generi ; vc 



fi Cicero ficoracov , lulius CxfarbcUator. Hucpevcinecapo- 



logus. Socij evancdiffimiles in venatione,leo,equus, afinus,& 



vulpcs : ciimquc sjvandem taurum ccpiffent, iubetleoafinum 



parriri prxdani. Hicftolidusfecatin<juatuorpar£cs scgiialesi 



& fingulis fociis Arithmeiica proportiotie fiiigulas attclbait 

 partcs. Ibi leo iratus dilaniat afinum, negans fcruari xqualita- 

 tem, quia plus oxtetis labutauerit. lubcc igicur equumfaccie 

 diltribucionem. Equus vukcffe xquiorcommoncl-actuscrro- 

 ie afini,& proporcione Geometrica duas parces leoni attribuic, 

 reliquasdtias fibi& vulpeculx dat. Rurfus iratus lco ,Nunii 

 im]uit, ignoraSjUon folum propter laborem, fed etiam ptopcer 

 regiam dignitatemmihiplus debcri ! Huicquoque minitaus» 

 iubct vulpcm facere diuilioncm. Hxc partesoinnes accumu- 

 Jans leoni o.ffcrt , & dicvc , fibi cotain dcbcri prxdam. Huitts 

 iudicium probat lco , interrogans , vnde tanta fic hxc ipfius 

 fapientia ! Refpondet vulpes, monfttans afinum crueutum: 

 Hunc , inquit , habeo doclorem , cui caput ornatuin eft ril- 

 bro pilco. Sictyranni fine dilcrimine , deletis omnibus pro- 

 portionibus, rapiuut qu.x volunt. Ad cxtremum h^c quxritur> 

 Quomodo hzc duo Ethicotum effata cOufiftere polliat : Vir- 

 tus ert medium propovtionis Gcometricx:&, lullitia Jiftri- 

 butiua feruat proportioncm Geometricam , commutatiua 

 Arithmcticam! Refp. Omnis viitus eft pofica iumedio , noa 

 fii'}i'i,io; , f»rticipaliouu , fcd a^tvijjais , negntionif. ; & quidcui ia 

 iTiedio rationis,non rei. Mcdium rationis, alias pcrfonx , pei- 

 lonale, Geometricum,proportionis & coraparationis Georac- 

 tricx cft , quod vni cxtremorum cft vicinius, ab altero remo- 

 tius : vt 6. intcr 4.& 9. Medium rei,paritatis , realc, Arithmc- 

 ticum, & proportionis Arithmeticx, xqualicer diftac ab vcco- 

 que extremorum, vc j inter 6 & ii. Virtus quxlibct eft me- 

 dium Geometricum : quia non xquali prorfus interuallo «li- 

 ftat afuis extremis , icdcum vno maiorem habet cognatio- 

 nem , quam cum alrcro ; vt ad ptodigalitatcm potiiis , quam. 

 ad auaritiam accedic liberalicas. Dcinde eftmedium compa- 

 latione noftvi, quod ad nos collatum neque deficit, ncque ex- 

 fuperat ; cjuomodo cacibiportio,qa2E Socrati pro cius tempc- 

 tamento conuenit , dicitur niedium tcfpciftu illius. Ateuira 

 quia non ojnnibuseadcm temperamenti & caioris ad conco- 

 quendum vis eft , fxpe id, quod vnius collatione medium Jra- 

 bctur, refpcda alcerius deficic auc excedit. Hxc vera funt de 

 iulticia diftri,butiua & commutatiua. Vtraque eft medium 

 Gcomecricum , & medium lacicudinis , in quo dancur gradus- 

 Scd in eo efl dilciimen,qu6d iufticia difttibutiua in cxercitio, 

 vt ita dicam,Gcomctricam fcruat proportionem ; vt alium Jo- 

 cura ctibuic magiftratui, alium ciui : commutatiua Arithmeti- 

 cam , vt in mutuo. Hancdodlvinam pvopovtionum cotvupe- 

 runt Anabaptiftx & alij , qui volunt effc xqualitatem pecu- 

 nix & mulievura. Et Stoici non obfetuavuut diltindionem 

 medij, quod aliud fit latitudinis, aliud centri, q6od confillit ia 

 indiuilibili. Nequc enim ftatim peccat , quinon fejnper cen- 

 tvum, vt ita dicam , mcdij moralis feruat. Hoc cnim medium 

 hahcc latitudinem, ita vt nunc perfcftiori , nutic imperfeiftiori 

 modo attingi polfit. Quarc illud tvitum , ^eclo non datiir re~ 

 ^/'«,duntaxat locumhabet in Mathematicls,non veioin mo- 

 ralibus. Sic aifliocius, qui ex affcdtu mifericordix pecuniaiu 

 erogat egenti,redl:acn:,vtpote confentancatc(ft.xrationi:a<flio 

 vevo illius , qui ex intenfiori mifericordix affedlu vberiorcm 

 pccuniam largitut , rectior cft & excellentior , tum quia plus, 

 tum quia vchementiori affcftu confcrt. Itaque reiftum non 

 tanttira opponitur obliquo , fed etiam rcfto , tanquam maius 

 minori. Falfa igitur func axiomata ifta Povticus : yirttnao» 

 fufcipit ma^ ti ^ tmnti!, fed in gradit excellenti confifiit : JHemo efi 

 'virtuteprs.ditus,n!Jihabeat fnmrmimgrtidiim. 



III. fiV/ft» morcilii placet Deoperfe , ejuatenm efl reEii- 



tndo:fcd dijflicet illi per accidens, ^uatenw efl in 



perfina non iuftificata per ChriHum. 



PLacet Deo, fednon adfalutcm; iuxta illud : Virtus fifit in 

 vafc puvo,i»oceft,hominc iuftificato , placet Deo ad lalu- 

 tcm. Alias virtus moialis difplicct Deo , non quidem per fe. 

 fed per accidcns,quatenuseftin valc impuro, hoc eft,perfona. 

 non iurtificata. Quo fenfu accipicndum eft illud vulgare: 

 "Ethnicoriirn virtiites fnerunt jplcndida peccata. Manet enim ii- 

 hul Apoftoli : Sinefuie impoffbile efi Deo placere. Quid igitur? 

 Num ideonondebcmus operam dare virtutiniovali, quianon 

 potellnos pevducetead falutem ? Minimevero. Eftenim gra- 

 dus adft licitjcem moralem,&,fi fidcs accedat, etiam adfelici- 

 tatcm fupernaturalem.Prxcereavirtusmoralis facitad mino- 

 tcmdamnationcin, vtScipioni & Catonimelius eftquamSar- 

 danapalo & Epicuto. 



I V. Virtui verfatitr circa ardua. 



Virtai 

 moralu 

 vt Deo 



pUceit? 



HInct/?V/!«diiftaeft vel a viro : quia ,tefteCicerone,no- 

 men virtutis olim fuit folius fortitudinis : vel a vi , quia 

 eft visqu.edamaninii.DifScillimum cft igitur illam amplefii: 

 oportet taracn lianc vantam difficuUatcm fupetave , quiaradi- 

 ccs quidem amavx funt,fvu(flus autem longe longcque dulcif- 

 fimi, quod innuit pocta, fic canens : 



&tiifquit tipes, ■vndafqtie timet, fpindfqfie rofeti : 

 Hen mel, noitfifcei, nonferet ilie rofiu. 



Naoi 



Vittsa. 

 occupa- 

 tuT cifcs 

 ai<liu. 



