Ethic^ Cap. VIL 



41 



laftitia & 

 iiis vnde 



Tnftitia 

 vniiicrfa- 



ejqiietiimin cxcefta , cum quis putar fc obligari 

 ctiam ad obcdicntiam legum ijiiquaium , quo pciti- 

 nctvotum cxcn: obcdicntia; apud Icfuitas:tum in de- 

 fcdUjCum quisputatfenon obligariadobedientiam 

 lcgum communiuni. Incxccdlietiam opponitur iu- 

 fUria nimia i hoc cll',l.vua,rigida in cxccllu & dcfcftu 

 iniui'i.i,caque, vel dcferens,vcl la:dens:fiue fiat aperta 

 vijfiue occulta fraude &: dolo. 



Re G V L ^- 



I. lujlitia nomen h.wet k iure tantjuam k cAtua efficiente 



C/~ regnla : itn vero k iubendo diEltm f/?. 

 lubcie enim hoiicftum , cft forma iuiis- 



I I. lujiitia vnltterfdii ejl iuflitia confcientUy^ emnem 



vtrttitem infe complenitur. 



Hlnciufliriavniuerfali praeditus dlcicur,quicaret vitio, 

 vcl falccm lioc afFeiftu c(l piaditus.vt oderit vitium , & 

 amet virtutem. Sunt autem cluo ve!ut oculi iuftitia: vniuerfa- 

 lis,firmitasproporui& .-tquabilitas. Quod vetcres innuere 

 voluerunt.quando dixerunt,iuftitiam in zodiaco vita: huma- 

 n.x tanquam virginem pofitam elfe intcr leonem & libram. 

 Firmitaccm indicant illa ditla : Hoc efiirutind iuftim : Eadem 

 «poitet j>eni'are trutind : Reiiami'iizm decet ingredi : CUunm re~ 

 tiitm opartet lenere : Adamulfim Ittpidem , non contra ad lapidem 

 atmtjpm dcret /!/>/!/!V/!»'^.jEquabilitatcm indicant idaiSummwn 

 i.v.f , fnmma iniuria : N"» oportet leges fcribere fii,ngiiine humnno 

 more D^ijfcnf/.vcracnimcft illaSaleuci vox^tcx^/rc/M/.!? Lef 

 bla;(\\ix flciili poceft, lioc eft cum exccptione accipi,fcd fran- 

 ginondebet. Sedhxcregula debctaccipi de legc pofitiua. 

 Nam kx nacur.-c eft regula PolycIeti,Sc libra Ciitolai. 



III. TnjtitiA vniuerftlis nititur illo principio , qttoil 

 Chrifini protuUt,c^ Alex. Seturm tantifecity vt iHud 

 milttibiu in cafirii accini iufferit voce pn«co««;Quod 

 tibi non vis fieri , alteri ne feceris. Item illo : Dilige 

 Deum fupra te , &c proximum iuxta te. 



ABhisenimpendentLex&Propheti. Ec hoc|fatis efle 

 poffit ad vit2 rationes,{i originem iuris fpedcs.Scd quia 

 intelleflus nofter fc habet inftar vcfpertilionis & nyfticora- 

 cis,& voluntas inftar equi efFra:nls , opoitec h\i principia va- 

 iiis regulis & prxceptis iuris canquamcommentariisilluftra- 

 re.Huc pcrtinent illa: Sltiod quifque iuris ftatuit in aLtertim,ipfs 

 eodem vi debet.\izm,?atere iegem quamipfe ttllifti.\x.tm, Alte- 

 ritu animum de tuo metierit. Et denique tria illa, qux ICtisdi- 

 cuntur principia luris : Honrfte-vinere, ^eminem Udere , Suum 

 cuique tribuere.Qv.x fi mente voluemu9,innocent'am tenebi- 

 mus , in qua iuftitia velut in prlmo gradu confiftit. Primus 

 cnim gradus eft,non nocere proximo,fed offi.ciose prpdefle» 



I V. De ittre iudicandiim efi exfaSo, id efl,ex merito 

 catififtite exeo ijnodpertinct ad arcem canfa. 



NAmius iacausaeftpofitum,& exrc conftituendani,hoc 

 cft', ex fidi negotiive circunftantiis partibufque bene 

 cognicls. 



V. In qitoHbet homine eflpartim notitia iuris natttralisy 



partim inclinatie ad illud. 



ILIahomocognofcic id quodiuftumeft :hac itnpcllitur ad 

 illud faciendum. Sic quilibet homo noult prima ptincipia, 

 qux fpeftant ipfius officium racione D e i,raclone fui , & ra- 

 t;one proximi. Ratione D e 1 , vnum eft: Deum fupra omnia. 

 dtlige. Ratione fui , tria func : Dtfende teipfttm," onferua-jitxm 

 J>cr Tr.edin lecejfaria , Propaga jpeciem. Ratione ptoximi , duo 

 funt: .V»» Ude alterum,Sai*m caiqtie tribue. 



V I. lui natttr£ omnibiu genttbm efl vnum,fedgradM & 



niedn* impellendi vartat. 



NOn cnim infcvibiturex a:quo in cordibus omnium, fcd 

 m aliis copiofius & efficacius , in aliis minus copios^. 

 Ratio quoque f^penumero aberrat in conclufionibus indc 

 oeduccndis : abcrrac inquam vel per infirraicatcm.ve! per ma- 

 litiam;fiue perignorantiam fimpliccm vel afFedtacam. 



VII. Iuris naturti fimulacrum efl in brutis , iuris 

 gentiHrn non item, 



RAcioprloriseft; quia hoc ius nacurs doccc hominem 

 vcl vceftanimal, vel ytcft animal racionale : &priori 



modo natutadocetbcftias, vtfe dcfcndant. Ratiopofterio- 

 tis eft;quia ius gcntium tefpicit lciuilcm focictatcm. Hinc cx. 

 iutc gcntiumbclia funt introduda.captiuitates, poen.-c malc- 

 ficotum,obligationes,douiiniotum diftindlipncs, iudicia, le- 

 gna,vtbes,magiftratus,conftituti,& nmilia proifus neccflaria 

 & vtiliaadfociecacishumaQX continaacionem & confccua» 

 tioncm. 



VIII. Itu naturt &gentium tfi infe immutabile:iMs 

 ciuiU mutabile, 



Il.Iud enim & iftud cft nocio aeterna , prxfcribens omnibus, 

 fcmpcr & vbique,quld fic rc(f\um,quid fic vcile, quid non,nc 

 hffr/tnei homines mutent quadrata rotundisi 

 Autfaciat Cyelops,aut temfiUut ater 

 Candida de nigrii , (^ de candentibu* atra. 

 Sediusciuilelicficnonin tocum tecedacaiurc communi, 

 fed ab eodem analogice deducacut •. ab codem camen difcre- 

 pac in accomodacione ad parcicularianegocia , acquc ica mu- 

 tacis circumftantiis mutatut & ipfuni. Hinc lex moralis dici- 

 tur efle fimpliciter 2terna,fed lex iudicialis Mofaica diftinfte 

 confideratur,iuxta hanc rcgulam: ^uicquideft iuru communis 

 inlegibui iudicialibtti,id eft iternum: contri, Sluiequid eft iuris 

 particularif, ideft abrogatum. Per ius partlculare intelligitur 

 id,quodgeniumpolltiaeMofaicx refpexic. Mucacoenimfi- 

 ne mucancur & media. 



IX. Iniufiitia vniuerfalis primogenita flia efi iniuria, 



cjua horno ajjicit tumfe , tum alios. 



SElpfum voluncatc pcrcurbaca : vc cum Alcxander Magnus 

 ebriecace feipfum inceremic , & ica quoque raorcuis infer- 

 tur iniuiia;vel voIcnces,vc cum cyrannus e medio coUicmar- 

 tyrcs.Hic cencndafunc illa axiomaci. 1. Nemo fand ^ integra 

 msntepndittM -vult aut ficit pbi iniuriamformaliter,fedmate~ 

 rialiter : id eft,nemo vulc auc facic fibi iniuriam fub racionc 

 iniurix , licec id , quod faclc voluncace non refta , habeat ra- 

 cioncm iniuriae. Intelledus enim inluriam non concipit for- 

 maliter fub ratione iniurix , fed fub tatione boni apparentis 

 & pcrfonati.i. Volentifit inturia ,fi ■velens non intetligat rem 

 no.xiam , -vel 'velit iniuriam aitn fine. Ibi funt infances & 

 furiofi .hicraarcyres : nimirumfiqulseo finc veIic,vcglo- 

 riaDEi illuftrecur. Nam fi quis alio fine vclic , v.g.vcpla- 

 ceac fuperioribus , ipfi non fic inluria : quo percinenc ciniflo- 

 nes aulici.quinon abfimilcsfunc populis in laponia. Sienim 

 lex ipforum alicui dicac, Abi.vencrem fcinde tibi,ptotinus di- 

 flo eft audiens. 



X. Qit} agit contra iits natura,faluit vinculum hummi- 



tatls i & proindeferm efi & Cyclops. 



POntifex igiturRomanus'cycIopicoaufu liberorum luo- 

 bedienciam animat , armac , & probat aducrfus parences, 

 quandoillosinmonaftcria feccdcre poflTe pronunciac inuicis 

 parcncibus. 



X I. Qui agit centra iuigentium , tollit vinculum focie- 

 tans;& proinde crudelis eft turbatorque pacii, 



CRudcIls igicur fuic Sigifraundus Imperator, quando non 

 feruauic fidcm datam lohanni Huffo. 



XII. Qui agit contra impoftiuum, iam promulgatum 

 &fincitum,committitcrimen contemta maiefiatis, 



REqulricutautemhic promulgatio , vt quillbet fciac le- 

 gem poficiuam : Ec fan£lio,vc quilibec venerecurlcgem. 

 Cxcerum in regula habecur concemcs maieftatis, non autem 

 lacfx;quia hoc eft aliquid grauius. 



XIII. ^ejuitas nonpugnat cum iure , fed tfi ^ruietti 

 txceptio ,pertinens ad ipts pofitiaum , tan<^uatn 



appendix ipftts, 



ABfquc hac aequitate fi fueiit, locum habebit illud Comi- 

 ci:Summum ius, fumma iniutia. Sic e.g.Lex pofitiua ve- 

 tat ,|mosnia lcandi, & fcandentem iubet morte muldari. S£ 

 veto ciuis afccndat.vt iaducendum cxtinguat,vel hoftem de- 

 pellac ,iudiciserithancaddere excepcionem legi ifti : Nifi 

 falus publica concrarium impetec. lus ftriftum vocacur 

 «xQ/itohy^tt : aquicas i5o«x««. 



XIV. Iiis natura & gentium efi fipra hominem 



^uemcuncjue : ius pofitiuum httmanum efi 



infra &fupra hominem. 



INfra , quaccnus homo tanquam legiflacor illud deducitc 

 iure nacursE vel geucium , & illud incerprecacur acque ac- 

 commodac. Eft fuprahominem,quaccnus illumobligac. In 

 tantum vero obligat , in quantura confentic cum iure nacurse 



An iii« 

 nacurale 

 fit immu- 

 tabilc ? 



Iniurli) 

 vnde 

 oriacur? 



Qui Cyi 

 clops i 



Agere 

 cotra ius 

 gencium. 



lus pofi- 

 ciuum, 

 quamgra.. 

 ue? 



>Eq«ita» 

 quid f 



lus natu- 

 tx, gen- 

 tiu,S: po- 

 ^tiuu vti 

 fe habeac 

 ad homi-; 

 nem? 



