Ethica^Cap.VlI. 



43 



dis vio!e- 

 tur iufii- 

 tia ? 



alEciuntur, vt tedc tta<lit Atiflotelcs ii.Le^espofitiiumu. 

 titmin i'uiir , ji iion fiefint Ucip. Mu wiula; , iiiquam , CcnWm Sc 

 in mclius. Si vcio commodc mucari noiipo!imt,cum incom- 

 inodo aliquo fcruand.t lunt ad tcmpus. ii l.tiuri: tiiuine ^ 

 tiitiiraH qi4'<{]uiil iujhim , iihm (jr i.-Jiium, ^ vlc.jftm.hx. in iu- 

 le pofitiuo iquitas cll moderatio iuris, qui illud continctur 

 intra duos canccllos, iuris naturx & ciicumftantiatum. 

 ij. SnniKtiiit i-n cfifumm.i iniutia. Vulgatali;vc cllregula, 

 qux valct de iurc pofitiao tantum : cjuod dicitut luminum 

 duobus modis.vcl vationc cxcellenti,i-,vcl lationc cxccllus & 

 rigoris. Rcj;uia propofita vcra cftdc rigido iure,quod pu- 

 gnat cum prudcntia. c.g. li quis illamlcgcm , Nemofiar.iiat 

 /ncenia ; :lui fi^tnMt , t>iu.!efii:^ii-or : vclit cxtenderc ad eum, 

 qui fcaudit ma:nia vt hoftcm dcpcllat, aut incendium reftiii- 

 "uat. 14. DA'nn-im iviitnt.nium qui altcn i/!fcrt,ficit e: iniu- 

 riani. Et hoc d.imnum dicitur i^iKia, qux proficifcitur ex 

 tnalitii. Alitcr fc habct damnum inuoluntarium ,quod eft 

 I . 'Ati,;^i.<<# , profcdum c.x ignorantia: vt fi venatorinfylua 

 volcusfeiam transligerc, homincm transfigat. 1.' A.nci.^ni-^, 

 quod proficifcitur vel cx pcrturbatione mcntis , vel ex culpa 

 leui.vtii quis incautc tradct bombardam,&:la:dathominem. 

 Hniufmodi damna ciim fiant abfquc dolo & malitia , non 

 polluut appcllaiiiniiiri.E.Intellige hic perturbationcmmen- 

 tii,quxvcl afurorc.vcl a terrorc, nonautema vitioaliquo 

 prolicifcicur,verbi gratia, ficjuis ex inuidia,odio, velebrieta- 

 tc alicjucm intcrhciat. 1 j . Sificinorojiis iiib.-atur a m:igifiratu 

 feij fum occiderc ,f-.icitjiLi ininriam ,fi fareat. Violatenimle- 

 gcm natur.T, Defende t.ipfum. Non igitur hic moramur 

 confuctudinem illam Romanorum fub Neronc , Tiberio , & 

 Domiti.Tno.quafolcbantmitterc tribunumjaut centurionera, 

 (]ui extrcmam neccnitatem dcnuntiaret:vbi (1 quisparcbat,& 

 moncm occupabat, manebant teiiamcnta & iufta tuncris;fin 

 miaus,ccce carccr, C;irnifcx, laqueas,fifcus,Gcmoni.c.Q_iud- 

 quid caim pro hac confuetudlnc dicitur, fpecicm habet , non 

 foliditatem : quia contranaturam eft, fuiipfiuselfe catnili- 

 cen^. 



XVII. Claffes illornm tjui htc prtuarkmtHr, 



fnnt vndecirn. 



I. Vy /fjW/irAr/iiSfw.5;qui vbique vrgent««e/(?>^'<(^i^»,hocefl 

 |[\^ furamum ius , qaod antic]ui putarunt , vt Columclia 

 ait,fummain crucem. 1. [udicesprjicipiiej ; quihus proponatur 

 iIlud:Pr.xcipitatio eftiioucrcaiuftitis. ■^.ludices prcfopoiefu; 

 qui tcfpicium qualitatem excernam perfonae, &l ideo ius fle- 

 dlunt. 4.'iidices ; i^bft^u^'., idclt , doniuori ; quipatiuntur 

 fe coriumpi pecunia , quos facct^ dicunt callere dialeCium 

 Doricam. 5. Papiftt ; qui negant , hxreticis feruandam efle 

 fidem. 6. T/r.znni; fiue fint tales abfque titulo,fiueexercitio. 

 7. txleges; qui nullam fibi legem.pofitam efie volunt.8. ina- 

 bitrifli.; qui, nefcio quam fimulant fandlimoniamin con- 

 traftibus. 9. trfurarij. lo.Fura ; fiac illicrimen iimplicis fur- 

 ti, fiuefacrilegij , fiue peculatus , fiue denique ftellionatus 

 committant. 11. Mercatores qui ftUunc fiii:>?i ; quod pecca- 

 tumvfitate dicitnr Pancarotum, q. d. ItiVicc , Banche rotto, 

 ideft, Bancharupta. 



FLORILEGIVM. 



IVSTITIA VNIVERSALIS. Sentent. De 



juftiti^ obfeiuationc & violatione pleni funt libti Propheta- 



lum.Deiuftitia: elfic.-.cia vide Preu. 14. ^ io.Ha:ceftperfe- 



ftaiuftitia , qna potius potiora,&minus minora diligiraus. 



jlug.de ■v^r.i-elin. Omncs virtutum fpecies vno iuftitix nomi- 



ne cor.iiaifax. liiercii.iidVemetr. Iuftumeft,homines proptcr 



iuftitiam diiigcrc, non autem iuftitiam propterhomincs ne- 



gligcre. Gregor.inrcgi(ir. Ouid.i.mctamorph. 



ViBa iacetfictfu, Q' lirgo ctde inadentes 



, Vlnma caslefium ti rrat yffirxa reliqiiit. 



Budore,modcftia , & iuriitia omnis ciuilis focietas confer- 



Uizm.DtonyfHalic.l.^.luiihia. vniuerfalis cft harmoniatrium 



pricipuavum hominis viiiura , vtvidel. ^w^oyv «; (5j-<)v^iji7,(«V 



obtemperentT!JAo><.£i'i Flit.^.polit.Airf^.iet "/im-miipiiri, SiS^- 



x'.i,iSii, taftifiuninatur.i dcicfrind ,confi(etudine. Jirift.polit.i. 



'^■.Hcf.i-F-^jr.iPfiu -^oM y? , Iiifti:ia fulcrnm eft feu etnchora ciuita- 



!i<. Plat.^.delegih. 0',or '^uirw, «?£< tjJv cuB-^aTruv ^jet , fet ^ir»- 



;.»;'? Tniv. ar,)ffiTui cu-h-fuinii; iide!>T; Ki aiKa,ieiru/Jlu/'iu' et(r croAta» 



yrtir<tei 75 ,f.^ eiiry.iii (f/Aia< «■;»«;» jji : Drfcs metuens , netotum 



^eniu httmanum inttriret , donauit hominibttf pudsrir/i & iufli- 



t:am,vt cjpnt cluitatumornamenta (y vincula, ^ ccnciliatrices 



amicitis. flat.iri PrCsj^o-cM.Nnnqiiam a D E o ncgligitur , qui 



habet propofitum iufcc viuendi , &: qui cupit , quantum polTi- 



bilc eft, D E o fimilis effe.Id. vlt.polit. A p o p h t h.Dc- 



niolihencs eos homines in primis laude dignos pronuntiauit, 



qui nullam antcponcrcnc iulliti.T vtilicatcm. yhauorinut. 



Traianus Imperatoradco ftudiofus fuit iuftitia:,vt aliqnando 



cnicm ictidlumpra:fc..T:o vrbisin confpetftn omnium dcderit 



&dixerit:Capc ferrum hoc,&: fi quidonrea^ Imperium gef- 



fcro, pro mc : fiii alitcr , contra me lioc vtere. V»V*//j. Callifi. 

 li: .j.ecci.hift. cap. 13. Alphonfus Arragonum tex,cos Princi- 

 pcs quiiuftitiam noncolcrcnt, pcrfiinilesfibi vidcriaiebat 

 qui morbo cadercnt covaKxzW.Panorrnit .de rcbtu geliK .■iljhon~ 

 fi. K D K G i A. Trutinaiuftius : Iuftitiaiuftiot:Orphica vita. 

 Eadcm pcnlari trutinr.Ne moueto lincam: Ex a:quo paitirc: 

 ^Equalitas non parit bcllum Rhadamantheum iudicium. S i- 

 M 1 L I T V D. luftitii confcrtur cum bilance,cum fundamen- 

 to & anchora , cum muro ciuitatis , cum rcgula fcu amufli. 

 E X E M P L. Noe, Dauid, Salomon ; Traianus, Alcxander Sc- 

 ucrus, Conftancinus Magnus. Hieroclyph. i. TcUusi 

 qus cum fit iuitilfima.iuftitlx fimulachium perhibetur.x.Eu- 

 phrates fluuius ; qui ob fcECunditatcm eft fymbolum iuftitijc, 

 virtutis vtiliifima:.3.0culus ; quia iuftitia infpicit rcm ipfam. 

 4. Tcrnarius ; numerus faccr, & numcrus proporcionis mira- 

 bilis. 5. Virgo;quiaiuftitiaeftcalta. 6.Staiu5Emagiftratuum 

 Thcbanorum ; qujc fcdcntcs finc manibus , oculis claufis cf- 

 fingebantur. ^.Libra feu bilanx. Hucetiam rctukrimhic- 

 roglyphicainnocentix:puta oucro,pil'ccm,& gcftum abluen- 

 darum manuum. Pettinct huc picflura lulUtirc apud 1'inda- 

 riim. Matei Themis , iuftitix & lcgum dca , tres habct filias. 

 Prima eft Eunomia , bonnrum lcgum conftitutio ; fecunda 

 Dicc,id ell^uftitia : tertia Irenc, id cft, pax. Refcv ctiam huc 

 illum dialogifmum : 



Qua: dea J luftitia. At cur toruo lumine fpcdas ? 

 NefciafumfieBi , rec moueorpretio. 



Vnde genus '. Caelo. Qui te genucrc parcntcs ? 

 Mi tnodui eftgenitor , ciarafides genitrix. 



Aurium apcrta cibi cur altcra , & altera claufa eft ? 

 r?;j pate: iufiu , aitern furda maivs. 



Cur glaJium tua dexcra gerit, cur liua bilanccm f 

 Pcnderat hnc caufas ,fercn:i: ill.i reos, 



Cur fola inccdis ? fi^uja copia rara brnorfim efi. 

 H.XC ri-fertint pauca fieaii.i ['.lOritios. 



Paupcr cur cultu ? Semteriiifii^imiti ejfe 

 ■Sitii cufit , iwmenf.-is ncmo par.-ibii opes, 

 f InTvSTII lA ET INIVRIA. Sehtent. 

 Devs auerfaturoiTineminiuftitiam, D;7/r.i5.r-/«i!. j.ioo.In- 

 iuftitia vuiuerfa:iuftiti3eoppofita,non eft pars vitij , ftd vni- 

 uerfum vitium. irifi.^.-^thii.cap.i.Leahss & iniuftitia tyran- 

 iiica funt, & aliena a libcris hominibus vitia- Vlu-arch. in Al- 

 f/i^.Violentiam infcrrc, alicnifque pa;ci,iniuftitiaeft. P.Dia- 

 fOT./»/«/?<>2'/rK(;.Nonqu6dipfe nihil iniu'te facias^iuftuseris 

 proptcrea; fi cos, qui ab aiiis iniuriam patiuntur,vbi tibi po- 

 tcftas erit , non itefendas. Prcrcj-.di. iello Perf iih. 1. Quinon 

 repellit a focio iniariam,fi poteft, tam eft in vilio , quam ille 

 quiinfcrt. Ambrcf.de (jfic. Iuuenal.Satyr.3. 



Cttrandtifninprimis , ne magnainitiria fiat 

 Frrtibtn cr miferif. Et paulo poft : 

 §luodmodo propofui , non efi fenientii! , verum 

 Credite me vobii fotilim recitare SihyUi. 



Qui non defendit,aut obfiftit iniuria: , fi poteft , tam eft in 

 vitio,quam fi parentcs.aut amicos,aut patriam deferat.OV.j. 

 cjjVcIniuriainiuft^ irrogata , infamiaeiusquifecit. Senedtt 

 eplft. A p o P H T H. Plato fummam cfle iniuftitiam aiebaf, 

 vcUc videri iuftus,fi fisiniuftus.Scci./t^i-ai.S.Socratesomnium 

 morborum turpiflimum dicebat efle 'imaCtma.m.^itcb.ferm.^i. 

 ^gyptiorum reges hanc legem feruabant, vt iuvamento ob- 

 ftringercnt iudices, vtrege ipfo iniuftam flagitante fenten- 

 tiam, ei morem non gerercnt. Fliirarch. Antigonusfcribebat 

 ciuitatibus,fi quid iniuftum & legibus contrarium per epifto- 

 lam mandaturus eflet , ne parercnt , fed ipfum ignovationc 

 lapfum cenfcrenc-/i^.Socrates frequentet dlcere folebat,peius 

 eflciniuriam facere,quam pati.B''«//»'fc. i.cap.4. Ariftointer- 

 rogatus , quid igrc fcnefceret , refpondit , Gracia & Iniuria. 

 X.«eV/./ik5.f(»/'.i . Solon intenogatus,qui fieri pofletjVt quani 

 minimum iniutiarum exifteret inter homines ? Si,inquit, qui 

 afFefli non funt iniuria , xque dolcant atque hi quiafFedi 

 funt. Quifquis enim violat lcges,non vnum ciuem.fed totam 

 IxditRemp. S i m l L l t. Iniuftitia vniusrfalisconfertipo- 

 teft cum pandora , cum apopicxia , cum gangrxna & cancro. 

 Sicu t enim illi motbi totum corpus afficiunt:ita iniuftitia vni- 

 uerfalis totam Remp.E x e m p. Lyfander,culpantibus ipfum, 

 quod mulra per dolum agendo,indignum Hcrculc fe gereret, 

 dixit : Vbi leonina pellis non fufficit,ci aflucnda eft vuipina. 

 Tltitarch.inapoph. Quibus verbis germana iniuftitiae vniuer- 

 falisindoles fignificatur : quippc qua: nihil cft aliud , quarn 

 maIitia&ingeniofa& armata. Hucpertinet tyrannis ,puta 

 Phalaridis, Icroboami, Aftyagis, Netonis, &c. item iniuftitia 

 Pharifaica. Huius loci eft non infaceta hiftoriade rufticoSc 

 prastore. Cilm taurus pra:toris taurum ruftici interemiflet, 

 homo callidus prstorem adit,eiufque tautum a fuo t.-iuro in- 

 teiemtum efl"e indicat. Qusrit quid iuris? Tum prdEtor:Satis- 

 faciasmihi,inquit, oportet. Ibirufticus : Da veniani,inquit, 

 lingualapfusfum: nonmeus tuum,fed tuus meumoccidit. 

 Tu'm pritor perfrida frontc:Alia.inquit,res eft:ego tibi nihii 

 dcbco : non tu tuum malum scquo animo feras ? H : e R o- 

 c i y p y . Iniuriam nemini inferendatn efte docet hierogly- 



phicuia 



