Echica: Cap. VIII. 



45 



Quot Hiit 

 claires 

 impioru i 



Grxcl <S»tS«'« ac noiiit* «lij^ioiMS ctimen li.uciitcr vimli- 

 catuiu: ii<iiucSoci.ici,Aiiax.-ii;oij; , 5c aliis>iLiibul'daiiiiiui:n- 

 tatum. iJcoHeiodotusiif Caiiibylc aic : Inraiiiuiit i]ui U- 

 ctos litus licridciit. Indicat cnim ratio , extcnuun proti-llio- 

 iicm & cctcmonias proptcr dilciplinam conlcruaiulas cllc. 

 Kxccuius vciocultus linc inccrno Dco nonpiacct. Hinc di- 

 cic ". Milc-ricoidiam volo , noii racriticium : quoil diftum in- 

 teliii^cndum cft in lciiru conipaiato , q d magis volo milcri- 

 corduni.quamracrificium. 111.1 cnim Ucus dclci-^latur pcrlc, 

 iliononnili pcraccidcns.lilciliccc rciflc oircratur.iiic iJc illud 

 vulgacumcll accipicndum : 



Hon vox , feU votiim, non miijica chordiila,ffdcor, 

 Ne» cUmans, fed aman, i cUnsit in anre Dei> 



• IX. Clajfes tllorum , f«/ hiiic virtuti nuntinm 

 remttiunt ,fnnt nouern^ 



j. * Thci ,(cM ingcnia Lucianica i qui Dci exiflenciani 

 X\apertc neganc,non quidcm fempcr.rcd camcn ad teni- 

 pus : non enim clt liomo,qui nclciac cllc Dcum:& licct|mul- 

 ci hoc ncgcnt ore , cordc camcii negarc non pollunt : quia 

 tamctficonlcientia iploium ad tcmpusdormitat, tandcmta- 

 nicn cuigilac, necpcrmictic , vc forniacis f)'llogiriiiis ftatuac 

 nullum ctfc numcn : qualcs tucrunt Caligula, quo nenio vn- 

 quamaudacius ncgauit Dcum, ncmo furcntiiisnegatum ftu- 

 duit contcmncic , &; Lucianus Sophifta pcrniciolus. Hi non 

 verbiSjfcd fuftibus funt refutandi. i.hpicurei; qui negant Dei 

 prouidcntiara, idcoque vcntrcni pro Dco habcnt , quorum 

 porcorum fciaciirimumeftnoftium fcculum.Talesolim tuc- 

 runtSardanapalus,Epicurus,Lucretius,& Nero,qui impcrarc 

 diis concupiuit,ncc quicqu.ini gcncrolius voluit.Talcs ctiam 

 fuic ^''aulus ccrcius Poncilcx Romanus , qui in liminc morcis 

 conftiturus dixic , fe iam cria expcrturum de quibus in vni- 

 uersa v.ca dubitatic:N'um lic Dcus;Num iit intcrnus . & num 

 eninia (it immortalis ? \.[d(.L^ta.triaperti ^ crajjt; qui creatu- 

 ras adorant ,puca folem, animalia, imo&iplum Diabuluin: 

 quo pcrtincnt tthnici qui 500CO. deotuiii, & in iis tieccntos 

 loUcs habuctunt. Talcs olim tuerunc j£gypti],& hodie func 

 multi Indi,Tartari,& multi fepientiionalcs.Talcs ctiam ho- 

 die Uint Magi , liue protiteantur magiain diuinatnccm , liuc 

 operatricciii,TutcaE,& P.ipift^ qui inuocant Sanilos : & dcni- 

 quc illi qui fcfe iadanC femidcos , vcl Dci ciculum afFcflanc, 

 quales fuerunc Hcrodcs Agrippa, Alexander Magnus,qui ita 

 ad macrcm fctipfit : Rcx Alexandcr louis Amaionis iiiius 

 Olympiadi matti falutem. Item : Pfaplion,qui aluit auiculas, 

 illafqucdodas fonare haec vcrba , Magnm Dem eft Ff.ilhon, 

 dimific. Tales func, qui patrum nofttorum nicmoria , icem- 

 que noftra , fc venditatuntpro Chriftis 4. HoLcilatn t^cii iy 

 fnb:ites : vti funt auari,quibus nunimus eft fummura numcn, 

 oran;fque ij qui in rcbus humanis confidunt.atqucitaex re- 

 rumfragilium arundine faciunccolumnam tiducix. ^.Admi- 

 ralores renim hnmnnarum, ijucu anteferuat facri- : vt func Ma- 

 chiaucllift.1; , qui politiam tine cxercicio rcligionis conlillere 

 polTc doccnc: ac religioncm nil nili nomcn inancac vincu- 

 lum politix elFc putant, timilcs Maximmo Imperatori , qui 

 legc (ancica pcimifit, vt quo quifque ritu vcllct, Dcum colc- 

 ret. Itcm poeta:,qui nil nifi ApoUincs crcpant,&: alia Echni- 

 corum numina iiiuocant : & dcniquc Critici iUi qui a Biblio- 

 lum Icdione abhorrenc,qualis fuic Hermolaus Barbarus,qui 

 adSadoIctum fcripfit , fe Icgendo Biblia dedicilVc Latinita- 

 tem : & alius quiamicum dcditum ledioni Bibliorum , his 

 verbis deterruic : Ah corrumpis bonam diclioneiii Ciceronia- 

 nam. Et dcniquc Anglus quidam , qui odas Pindari antetulic 

 Plalmis Dauidis. 6.Hi}miiiei illi , qui ntin ]ti.xm meminerunt Dei: 

 vt funt iUiquidicunt,fe aliquid etfciflumdaturos.nec addunc 

 piam illam tormulaiii , Curn Deo ,alias hoc vitiuni dicitur fe- 

 curitas,qua quis line timore irx Dci & iudicij iplius viuit,ficut 

 niaxima pars gcncris humaniviuit in pcrpctuo ftuporc ne^ 

 i^Iigcntc iram &: iudicium Dci :Talis eft CyclopsapudEuri- 

 pidcm qui lic inquit ; 



Nen vll.i ntimina expauefco coclitum , 

 Se { viffimoi •vni Oeorum m.iximo 

 Ventri Denoffero, Oeos igmroc&tero . 

 Iccm illi , qui, ciim tacla hcroica rcccnfcnt , Dcl mcntionem 

 non faciunt. Qjao pcrcincc hiftoria dc Hadriano Papa, qui, 

 cumfaclus cllcc Papa , ipli hoc gratulatorium fuitdecanca- 

 tum : TraiciSum planiauic , Louanium rigauic , Casfar incre- 

 m-ncum d^-dic. Tum quidam non incpcc adfciipfic : Hic 

 Djus nihil fccit. 7. lllufor-s Dei (y operum eitn. Icem difli- 

 niulatorcs bencficiorum & iudiciorum Dei. 8. .-ifoftati; qua- 

 lis fuit lulianus Impeiacor. ^.Snpeiftitionumpatres^^panoni; 

 qui mantiflain craficionuui tanquara caudam vulpinam 

 alluunc cog.-E Chrilli : quiquc crcpant relis^ionem maiorum 

 fuorum, imitaci otaculum Dclphicum, quod confultum.quo 

 pado Deus colendus, rcfpondic, vi'^« -f ^cXi»; , ciuiratis more: 

 vcnim cum diccretur, uiorcs ciuitatum fa;pe mutatos, fubie- 

 cit, Optimiimfeftandum. Quod poftctius refponlum, me- 

 lico laudacur. 



Tom.U:. 



X. Piettu trga Deutn compunitur t/eram ipfim aenitio- 0.'""' ''>■ 

 mm, dtledionem,fiduciam,jl>eTn , timoreTn,hur/,ttitate?n 'f\l^ua',^^ 

 erga Detm, patientiarfi,& perfenerantiam , tuxtttpri- pict»»? 

 murn Decalogi prtceptHTn .- honorem e.xttrnum ingejli- 

 l'ns,iuxta fccundum : inuocationem ,gratiarum aitio- 

 nem, confcjfonem & iujiurandttm , iu.xta ttrtium : ob'- 

 feruationem certi temporti certorHmjHeifio tempore ri- 

 tuum, iu.xia quari nm . 



VEra Dei agnitio cft vcl philofophica & lcgalis, vel Chri- 

 ftiana&EuangcIica. Piiot illaluc attcnditur; quaratio 

 agnofcit,Dcum cllc nientcm vnani,.ctctnam , conditriccm & 

 confctuatricemomnium reium bonarum. HxcnotitiaDci 

 fpIendidiHimis difputationibus a l'Iatonc,Xenophontc,Cicc- 

 rone,Scneca,&aliisilIuftratacft Dehacagit Apollolus Soto. 

 i.Cum hac notitiapugnantifta:ignoratio Uci,crrores Epicu- 

 rcorum & Stoicorum dc Dco,quibus Imgitur Dcus elVe nicns 

 peimixta omnibus mundi corporibus, cicns & agens omnia: 

 itcm Academicorum,Sccpticorum,&(imilium.D;7rcj!/o OeicH 

 ardcns mcendium , quo iiicns & voluntas Dcum complcifti- 

 tur,& illi fe fubiicit,adc6 vt fcruct omniaiplius madata,cunv 

 qu i.dam Ixtitia, acquiefccntc in ipfo.Cum liac pugnat odiuni 

 Dcitremitus&indignatio cordisaductfusiudiciuin[Dci,pr;E- 

 fcrtim in xrumnis ; & Itupor pedoris, non fcnticns ardcntes 

 flammas dileClienis V)c'\.>-iduciii eft,quain Dco Ipcm colloca- 

 inus. Cum ipsapugnant dubitatioiics Epicuico; & Acadcmi- 

 c.i: de Deo & prouidcntia Dci, diliidentia, non acquiefccns iii 

 bonitatc Dei; dcl'peratio,nou tribuens Dco laude veritatis & 

 niilcricordiijVt Cainait:.i/i*('o»fyf iriiquiia.! me.t, quair, ■vt vc~ 

 B(a/«ion/s<^«.jiqf'vbi Auguftinus rede, Men:iru, inquic , Cain: 

 Maior <ft Oei r>7'tcr ccrif.i , .jua> ; Oi.'tni:tm feiCctu.rut). pnjeria. 

 Pugnat iccm cum tiducia iftaprxlumtiofcu confidenria , qua 

 quis confidit propiiis viribus.vt propiia fapientui •. ucm fidu- 

 cia humanotuni prxlidiorum:quibus vtcndum,noa nitedum: 

 Fiducianamque 111 Dcum non cxcludit mcdia , (cd inCludit, 

 & dcniquc idololatria, cuius ipecies luncquacuor.Prima eft, 

 fingcrc aliquid clVc Deum , & coleie tanquam D.:uui , quod 

 noueftDcus: quomodo proinifcuum vulgus apud cchnicos 

 coluic ftacuas tanquam numina. Scribunt autcra limulachro- 

 luiii culcum a filio Bcli, Nino , traxilVc originem , qui patris 

 mortuiimagincm leceritlndc Lyr.iirt Sf^^.i^.c.fciibit cxtitif- 

 fc nomina Bcl, Baal, Beclzebub. Ita Chalda:i & Perfx igneni 

 tinxcrut cllc dcum: & gentiles varia numinafunt commenti, 

 vc Iouem,PaIladcni, latts, numina inquam tiicics mille, qus 

 d.itinxerunc in dcos maiorum & iiiinorum gentium.Dcnique 

 rcsillas,a quibusallquam vtilitatcm capicbant, locoDei ha- 

 bueiunt;vt fcles,ciconias,libcrtatem,viCloiiam,fid£m,&c. Et 

 AugulVinus ex Varrone rcfcrt.antiquos Romanos plus qua.n 

 170. annis line fimuIachrisDcum coluiire. Mcliorcs tamen 

 cthnicorura abhorrucrunt ab illo idolotum cuItu.Nam vete- 

 rcs Gcrmaninon limuIachris,non teiiiplls,aut aliis habitacu- 

 lis diis tuiscultum exhibucrc:qu6d asdiculis includi, autpa- 

 rictlbus cohibcii non pollent , coclcftium coiporum magni- 

 tudine pcrfpcdVa.Nccin vllaiii huinani oris Ipecicm alVimila- 

 bant: figuris l"ub humanum vifum -cadencibus clfigiari nec 

 po!Ve,ncc fas clVc rati. Itaque lucos & nemota confccrabant» 

 racit.demor.'j,rt:i. Et Xerxes in Grxciam traiiciens cii excr- 

 citu , Magis auihoribus , omniadcovum Grxcia: tenipla in- 

 flammauit , quod nullum in locum dcorum numen mcludi 

 polVcc.Romani quoquc per multos annos nullam dcorum ef* 

 ligicm habucrunt: quiadocuerat Numa.Dcum c(]e nicnteni 

 puram,miniiiie genitamaut vilui fubiedam,qua:ve humana 

 indulU-i.iexpriniipolVit,vt cftapudC;'f.i.(^£/f/''i.ita vt neque 

 ■oAxfcS, neque ^xslci coli pofVic. Secunda idololatri.x fpecies 

 cft , honorem Deo dcbitum rcbus quibufcunquc , qux non 

 funt Deus,cribuere.Sic auavus cft idololatta ' ph. 5 item inuo- 

 catio Sanftorum.Tcrtia fpccies cft alligare Deum adres,quaS 

 ille non pra:fcripfit:vc ad ltacuas,ad monafteria;in hoc vel iU 

 loIoco,vcRomaE,Loreci,CompofteIIa:. Qti^atco, eligere cul- 

 tus,& iis confidcrc : puca Mi(Vam,ieiunia, ceremonias varias. 

 Hic nobis fuccurrat illud Ambrofij : Signaculum noffrum in 

 corde & fronte. In cordc.vt feraper diligamus Deum:in fron- 

 te,vt femper confiteamur,vt ita luceat eius imago & in con- 

 fclVione,in verbis,& operibus , vt fi fieripolVet, coca cius fpe- 

 cies exprimacur in nobis. Spe> eft,qua cxpeiftamus auxilium a 

 Deodilacum.Ciim hac pugnat defpcratio.vt in Saule,& pra:- 

 ■fumtio,qualiserat in Sennacheribo: dequatcifte vfurpaueris 

 illud Ariftotclisiquiinteirogatus,Quide(Vct fpcs, refpondit, 

 Somnium vigilaniis.Et hic^eft illa fpes, quam Hctiodus fin- 

 gitinpyxide Pandorx folam remanfifVe. Timor Dei cH , qao 

 mctuimus offcnfionem Dei tanquam patris clcmcntifrimi : & 

 ideo dicitut timor filialis,vc difcernacuv a feruili,quo aliquis 

 fiigic Deum , ciim cimor filialis faciac nos fugctc ad Deum. 

 Cum hac pugnac fccuvicas, qua fic,vc maxima genevis huraa- 

 ni pars fic fine cura & cimore Dei : iccm fuperfticio trepidans 

 timore , vbi non eft timor , qualis eft hypocritaruin , qui dic 



E Yenc 



