Ethica^ Cap. I X. 



Huic adJatur cmblema f\i\x rcligioni<;. 

 Il.ejiili rcfidens meretrix piilcherrim^ jidn , 

 Purfureo infig)iem^cUnt honore feflum. 

 Ommbu^ (^ Utices fleno i cra!erepro[inai ; 



jit circumcubitans cLria tuibA lacet. 

 Sic BAhylcnii no:ant , qii.igen-cs illice forma , 

 Bt fiSlafiolidai relligione eapif. 

 I M P I E T A,S. S E N T E N T. Impicras abneganda eft. 

 Tit. i. Impijruiit Dco abominabilcs: Ffalr/y. i. Dcum con- 

 temnunt. PJal. 14. Proximumpcrtlunt. il>id. fcipfos pcnliuit. 

 Ffilm. I. Hinc Comicus, 



Impiis apuJ infcros funt pCTnxparata:. Cic.i. delegihtM. 

 Suaqucmquc fraus.fuum facinus.fuum fcclus,fua audaciade 

 fanitatc ac mcnte Jcturbat. iJemin Pifen. S t m i l 1 t v d. 

 Sctiptura inipios confcrt argcntoadulterino, canibus.porcis, 

 cerxflucnti, flamma:,fiimo,t?a-no, leonibus, lupis, mari fer- 

 uenti,myrica: fl:ctili,palcis,pulucri,luto,fpiDis,rotx, ftipul.-c, 

 terr.-c mahic , zizaniis. A p o r h t h. Bion impictatem dicc- 

 bat malam cife contubernalcm fiducix, q.d. filiam impictatis 

 clle malam confcientiam.I.«ei-^/;'^.6. A d a g i a. Lydi mali, 

 poft jEgypti j, Cares perditifnmi : Mali commatis : Adulteri- 

 nus : Duplcx cappa, id eit, i(anoV ; Cecropiffarc : Viyffis remi- 

 gium : Oppcdcre fulminibus : Diagoras Mclius. E x e m p. 

 Cain , mundusantcdiluuianus,Cbam ,Pliatao, .Sodomitx, 

 Efau i Corc,Dathan,& Abiram; Saul,Goliath, Abfalom,Afa, 

 Scnnacheiib,Rabfaces,Achab,Icroboam , Iczabel , Holofcr- 

 ncs, Herodcs , Antiochus Epiphancsi Mezentius , Cydops; 

 ItiliatiHS Impcrator ,qui religionis Chriftiaux fuit fummus 

 contcmtor. Is contra Pcrfas excrcitum dufturus grandcm 

 ipfis mulclam imporult. Il!i grauius aPaganis tractati , Cx- 

 pius auxilium Impcratotis implorarunt. Sedhoc rcfponfum 

 tiilerunt : jEquum eft vt mala fuflincatis , cuni hoc fitpri- 

 ceptum vcftri Dci. Scdin i(to bcllo accepit vulnus lcthale, 

 ex quo haufit fanguinem,volaque in ca;lumeiacuiatus dixit: 

 Exple iram tuam Galilxe ; Vicifti mc Galilxe. Ncro impera- 

 re diis concupiuit, ncc quicquam genetofius voluit.vt ait Pli- 

 jiius. Pctrus Bcmbus Cardinalis, lefcrente Georgio Fabricio 

 Chcmnizcnfijdixit : Semel lcgisBiblia: quodfiiteium mihi 

 legendaclfcnt, perdcrcm omnem Latinitatem Nimirumqi.ii 

 vitam omnem in ethnicis fcriptis confumunt, ad poftrcmum 

 gentiles euadunt, vtait HemmingiusHuc rcfer illam hifto- 

 riam : Erat proucrbium apud Italos :Paruum eft peccario- 

 lum, non crcdere eflc Deum, Melanchthonhoccxprobrauit 

 cuidam Italo , dicens : Vos Itali, creditis Deum effe in paiie, 

 qucm non crcditis elTe in calo. Omnes ifti ponaiit Cbi ob 

 oculos Muficam damnatorum, quae fic habet : 



K;. Vtinam montes nos obruerent. 



Re. Repleta eaim eft malis anima noftra. 



Mi.' Miferabilesfafti fumus. 



K». Faciem cnim noftram operuit caligo. 



Sol. Sol autem iuftiti.-c nunquam orictur nobis. 



La. Laffatis itaque nobis nulia datur requics. 



C A P V T IX. 



De Temjjerantii. 



PRy€CEPTA. 



^^?i T A cflpietas: probicas cfl vircus refpicicns 

 ^t| homiiiera. 



Eltqiic hmplex , vcl coniunfta. 



Probitas fimplex eft, qus vel ad nos , vel ad alios 

 refertur. 



Probitasadnos relata,eft modcratrix vcl cupidita- 

 tis,velatFedtus. 



Moderatrix cupidiratis eft temperantia , vel vigi- 

 lamia. Tcmperantiacft, quas rcgit voluptates corpo- 

 ris humani : ^uihia opponUur voluptasanimi theoreticay 

 praEiica, Qr poetica : iiemcjue voluptas bejlialis. 



Temperantia verlatur circa voluptatcs corporis 

 internas , vel externas. 



Voluptates internx funt vel nutrimenti , vel Ve- 

 neris. 



Nutrimcntum eft cibus, vcl potus. 



Circa cibum verfatur Abftinentia , qux docet ci- 

 bos {alubres tempeftive & moderate comedere : cir- 

 ca potum Sobrietas,qua: docet falubrCm potum tem- 

 pertive & moderate bibcre. 



Abftinentix in cxcenU opponitur voracitas,in de- 

 Tom.lu. 



47 



fcdu ieiunium nimium. SobrietascxCcfluscftcbric- 

 rasidefcdlus , nimia ii potu abftinentia. Huc pcrtincr 

 abftinentia noxia Scuerianorum & Encratitarum,qui 

 vinum non bibebant , illud Diabolicum clVc caufati. 

 Item ludxorum modernorum , Ercmitarum, & Mo- 

 nachorum;qui a ccrtis ciborum generibus abftincnt. 



Circa voluptatcm Vcneris occupatur caftitas:qux 

 dicitur continentia : caque cxlebs , qus vitat omnes 

 vagas & caninaslibidiiKs cxtra coniugium -, qus eft 

 virginaliSjVt Iofcphi:& vidualis, cuius vcftigiumap- 

 paretinturture:tumconiugalis feu maritalis, qux in 

 coniugio feruat ordinem a Dco inftitutum. 



Ei in exceftii opponicur fa:uitia in naturam no- 

 ftram : in defedu fimulatio caftitatis , qualis eft cleri 

 Romani : & omnis libidoieu impuritas,cuiiis fpecies 

 funt, I . Fornicatio , qux eft fcortacio cum mcretrice. 

 i. Concubinatus,qucm Papa probac. j.Adultcrium, 

 quod proprie eft lcortacio cum alcerius coniuge. 

 4. Sruprum , quod eft fcorcacio cura virgine. j. In- 

 ccftus,quieft fcorcacio cum conlanguinea , vel affine 

 in gradibus lege diuina velciuili vccica. Lcge dico di- 

 uina velciuili", quia in prohibicionibus macrimonio- 

 rum non moramur ius Canonicum feu Poncihcium. 

 Hoc vicium mulcis magnacibus hodie pro lulu eft, 

 quorum mulci imicancur Caligulam,qui cum omni- 

 bus (ororibus ftupri confuecudinem fccic , vc Succo- 

 nius refert.Et Papa hic difpenfare folet contra ius di- 

 uinum & humanum. 6. Mollities,cum quis non ha- 

 bcc honorcm fuo corpori, fcd per fcipfura voluntarie 

 poIIuitur.7.Lenocinium,cum quis feruit alienis libi- 

 dinibus , fiue proftitucndo vxorem , filiam fororem 

 aliamve e familia (ua,fiueconquirendo,& adducen- 

 do fcorta lucri fauorifque rurpilHma causa. 8. Sodo- 

 mia,quae diciturpeccatum mutum,quod-ItaIi&: Hi- 

 fpani non habcnt pro peccato , adco quidcm, vt lo- 

 hannes Ca!a Archicpifcopus publico fcripto hoc 

 peccatum cclebrarit. 9. Beftialitas, fcortatio hominis 

 cum beltia: dc quaeft lex Exod.iz v.i^. 



Volupcacesexccrna: funt circa fomnum , munda- 

 tioncm corporis , rccrcationem corpotis , veftitum, 

 domura, & (upellcd:ilem domefticam : quas omnes 

 temperantia fic regit, vt fmt moderatiE. 



R E G V L ^. 



I. Temperantla eji obfldrix virtutnm in animis msirii, ^^^[^^x^ 

 mater fanitMti-, & dnlcijfirnajine^lutis ntitricula. ' gium. 



SAnitatisdicotum corpotis tnm animx. Conferuat enim 

 bonam valetudinem & pulchritudinem corporis , tuetur 

 vitningenij & acumen iudicij , fouct prudentiam & fapicn- 

 tiam,& in ptimis reddit hominem aptum adculrum diuinum. 

 Itaque 6 homo fic viuas, vtfittr.ens fanain corpore fano. 



1 1. TemperantiitJlriEie ac Jpecialiter Jumtx 

 duoJmtaBw. 



DOcet enim voluptates abfcnces tempeftive ic moderat^ 

 appetere , & praefentibus rcmperate ac moderate vti, 

 frui:atquc ita facit, vel ne fint voluptates , vel fi fiiit , vt finc 

 honeftx &. vtiles.Facit icaque vt homo nec fit Diogencs.nec 

 Epicurus. Atquc fic fttifte accipitur hoc vocabulum. Nam & 

 late fumitur , vt cum Cicero qninto de finibus ait : Tempe- 

 lantiaeftmoderatrix omnium commocionuiu. 



II I. /» cibo df potti oportet adhibere deleHum perjonit, 

 obiedi, loci, temporis , iuxta hoi regttlas. 



1. /^Onfideranda cibiquatitas & qualitas.i.Salucariafua- 

 V^uibus prsfcrenda, non contra : faluraria autem funt, 

 quae valetudinem firmant,famam & rem familiarem tuentur, 

 & hominem expeditum reddunt ad excrcicium virtutum. 

 j.Confiderarequilibet debet tum vafa , tum viresfuas.vt vi- 

 tecvtramque facietatem,tum illam quxeft ad vaU,tum illam 

 qux eft ad vires. Satietas ad vafa eft , ciim plus cibi aut potus 

 ingeritur,quam capacitas ventriculi comodc continere pofllc. 

 Hic cogitctur illud Stne.cx:Turpe eji fuiftomachi menfuram non 

 noJfe;Sc iftud PluarcKv.Cihionerofimulrarumdgritudinum funt 



E 1 fatiji. 



Tfperan- 



duo. 



In cibo 8f 

 potu quo- 

 modo de- 

 lefius nA- 



hibSdus ? 



