48 



Incyclopa^di^ Lib. X X I. 



An etirie- 

 tas excH- 



fet deli- 



An vora- 

 «icas de- 

 terior e- 



ea!<U. Socictas ad vlreseft, cim plus cibi aittpotus mgcntur 

 quam intirmior ycntticuli vis valeat concoqucrc.Hxc diftin- 

 aio etiam hanc ob caulam tcacnda,ne ftat.m luxuns d.cam 

 fcribamus illis , qui cibo vcl pon. copiol.ore vtuntur.cum & 

 vafa & vircs ipforum ita pofcunt.SicM.lo Crotoniates non 

 ftatim cft vorax d.ccndus.ctf. vna vicc edcnt v.tu!um.4 Tan- 

 tum cibi & potus adhibcndum , vt reficiaiitur v.res , non vt 

 opp'imantur. 5. Ellc oporrcrvt viuas, non v.uetc vt edas. 

 «slHomi.iicibus vtiliir.muscft limplcx. 7. Cib. condi.nen- 

 tum fit famcs , potionis fitis. Eft eni.n ge.rus tormenti fmc 

 liri biberc & f.iie fam c cdcre. Nam mixtura damnofa eft , & 

 alicnas CTcncrat qualitates, & cpuLx percgtina: peregrinos 

 inorbos^pariunt. 8. Loci habcud^ ratioin cibo & potufu- 

 mendo ; ne codcn in locohabcasaulam & caulam. 9. Bona 

 dista cft potior o'nni Hippocratc. H.c quxritur , an illud 

 confilium quormidam mcdicorum pugnct cum pra:ceptis 

 Ethicis •■ quolibct ncmpe mcnfc femel liccre homini fe in- 

 ebriare, adco quide.-n , vt vomicum prouocapdo exputgent 

 veniriculu.Ti ? Refp. Ridiculum eft conf.lium. Etvctoalia 

 vomitoria hic funt adhibcnda. 



I V, Ebriet^ non excHptt ddltium. 



EBrictas eft artualis , vel habitiulis. lUaproprie dicitur 

 ebrietas,h3EC ebriof.tas. Ilia poteftcadcre in bonum vi- 

 rum, vt iu Noachum , & liberat a tanto, fednon atotopec- 

 cato. Hsc cadit duntaxat in .Tialeis & dclidum augct. Hanc 

 enimqui habtt , ait Bcrnhardus, pcccatum non facit , fedcft 

 ipfcpeccatum. 



V. VorticUas non efl deteriortbrietate. 



Vamais enim vulgus exiftimct , titulum votacis clTc 



Q: 



Cafticacis 

 radix & ,' 



Caflicas 

 rara auis. 



Polygt- 

 mia pa- 

 triarcha- 



(UIV. 



infinitum funt inceftx nuptix: vt,ll Adam nuncreuiuircc- 

 rct , coniusrc.n non inueniret. 



turpiorem t.tulo ebriofi ; tamen cbrictas long^ nocen- 

 tior cft voracitatc, quia cft omnium vitioru.n & maximorum 

 morborum coiporis origo. Hinc in libro , qui inicribitur 

 Thcatium Diabolotum^.culcdicicur, quoddiabolus illc,qui 

 ■dicitur ptxfcs & priftcs ebiictaris ( S^ufieMfel ) agmcn & fa- 

 iniliam ducat intcrDiaboIos quia fcilicetpatit ignorationem 

 atque conte.ntum fui p roximi, 5c Dci. 



V I. Caftitatis radix conjiftit in corde , fru&tfi in 

 geftibui , verbis , & fallis. 



ANlmusitaque caftus fi fuerit", reliqua vltro fubfequcn- 

 tur.Hic autem duo in primis funt ncccffaria : primo co- 

 gitandum cftDcum effe mentc.n caftam , & corpus noftnim 

 cfTe templum Spiritus S.quod qui profanar,factiIcgij damna- 

 tur.Deiiideoccaficncsmalae vitandae :qux ipfx funt velpec- 

 cata , vel peccati fomites : vti fiint pifturs obfcoenae, chorei 

 inhoneft.t:,& fimiiia. Opoitct hic vclo caftitatis oculos con- 

 tegere,nc videa.nus HeIenam,nudamDiana.n,Betfebam aut 

 Sufannam. Oportetcera Ylylfis aures obftrucrc , ne audia- 

 mus Circen. 



y II. Caftitas eft virttu rarijfima. 



Hlnc Auguftinus ait : Intet omnia ccrtamina Clxiftiano- 

 rumdutiora funt prxlia caftitatis. Nam ibi continua 

 pugna & rariot viftoria. Et Hieronymus : Quacunque vir- 

 tute polleas, quibufcunque opetibus nitcas , fi cingulo calh- 

 tatis careas, omnia pet terramttahes. 



VIII. Polygamia Patriarcharnm non eft excufanda. 



QViafuit contra naturam. Non itaque vel defendcndum, 

 ,vcl imitandum eft eotumjfaiflum. Tametfienim Deus 

 tolerauit in iishoc vitium : non tamen probauit. 



I X. Cain non eft dicendtu incefluofhs , etftfuam 

 fororem duxit vxorem. 



NOnenimnoftra&illiuscaufacftpar,ncc cadem. Nam 

 Deus , qui poterat Caino aliam vxorem cteare , neque 

 tamen produxit, quodammodo rclaxauit illam legem,quam 

 poftea.fanxit. 



De gradi- 



bus con- 



fanguini- 



tacis ne 



audianciir 



Canoni- 



ftz. 



X I. De gradibfu confangttinitatis Princeps vel 

 Ecclefta non poteft dilpenfare. 



Cradus 

 conUn- 

 giiinjtatis 

 indilpcn- 

 Vm cnim hxc lex Dei fit fundata in ratione sterna, ho- (ibilts. 



V^mines illam rclaxare nondebent. Itaque Claudius Im 

 pcrator non recte fecit, qui nou modo duxit ncptcm , fed 

 ctiam edido, vt id licetet, propofuit. Itaquc & Papa errat,qui 

 contra ius diuinumjnaturale,& ciuile difpenfat in caufis ma- 

 trimonialibus. 



XII. /» voluptatibm externis honefta iucunditas, 

 amoenitas , cr vtilitas qmrenda eft. 



In vola- 

 pcacibus 

 extcrnis 

 quid fpe- 



HVcpertinet tcmpcrantia circa piifluras , muficam voca- aandum? 

 lem & inftrumcntalem, fomnum tempcftiuum , lufus 

 modcratos & libcrales , veftitum conucnicntem qui non fic 

 fupra ftatum, circahabitationem commodam , & fupellcdli^ 

 lemncccirariam. 



X. Degradibtu , ^nibm conunittatttr incefttti , non 

 fmt audiendi Canoniftd. 



CAnoniftxdicuntcxtendivfquc ad fcptimum cognatio- 

 nis gradum,fed hxc conftitutio cft plane burfalis,v t vo- 

 cant, id cft.ad quxftum curi.-e Romanx comparaca. Quanto 

 enim maior eft & latior prohibitio,tant6 difpenfatio df fre- 

 quentior & luctofior. Sed nos inceftum defini.nus & ad eum 

 vfque confanguinitatis gradumextendi.nus.quem Deus ipfe 

 defcripfit teuit.x%. 6" ic Hic notetutillud : Intct eas per- 

 fonasqu.-E inpatcntum liberorumve numero ceufentur , in 



Intempe- 



ran«i«rc- 

 ^nu qua- 



u ? 



XIII. Jntemperantia regrtam has habet 



quatHor prouincias. 



I . I,' St term Gw/cwMWiquam Plautus vocat Comedoniam & 

 r^Pcrcdiam : vbi funthomines vulturii,qus aues triduo 

 prius prxdiuinant.quo die efuri fint.Atque in hac regionc fa- 

 turitas efl viti chaiybdis & carcetmolertiir.mus. Voracitas 

 quippedeterior cbrietate. z.Craj>uLia;(\\.ix Plautodicitur Per- 

 bibelia,vbi corruptorcs vinigrxcancur , gcrma.iicantur, fla- 

 gellant ftomachum & cerebrum,3c celebrant Cyclopica co.i- 

 uiuia, inquibus vnuscnecataltcrum. j. Virginiit , velpotiiis 

 Sodoma 5: Gomorrha; vbi regnant ftuprum,fornicatio,poIy- 

 gamia , concubiaatus , inccftus iuris gcntium & ciuilis, quo- 

 rura ille pcrpctiatur incer afcendcntcs & dcfcendcntes,hic iu- 

 tercolIatcrale5,adultcrium& quafi-adulccrium,raptus,&So- 

 domia.fiue peccatum obbrutcfccns & portentofum. 4. Moro» 

 nta; vbi rcgnat Epimcnides femifomnis,& Diogenes cum fuo 

 doIio.Eft autc.n Moroniailla .nnltiplcx, vidclicet Rifia.Va- 

 riana feu mobilis,Moronia FeIix,Pia,Faiua,Afpera,5cc. 



XIV. Temperantia do^rin£ ordine prior eft ^e tem- 



' , - . , ' pcrantia 



^uam fortitudo. prius do- 



cendum 



INterprctes Ariftotclis , &nominatim Acciaolus ac Petrus quam de 

 Martyr, contendunt prius de fortitudinc tradandumefTe, fortitudi- 

 quam dc temperantia: quod fortitudo vcrfetui ciica res ar- "** 

 duas,& fit fplcndidior quam temperantia,qu6dque vis irafci- 

 bilis propius ad rationem accedat,quam concupifcibilis. Ve- 

 rum hx rationes militant pro dig.iitatis,non vero naturx or- 

 dine. Eft autem tepetantiaprioi naturx ordine ■■ quia cupidi- 

 tas nutiitionis & generationis natura prior efl,quam atfeilus. 



Tcmpe- 

 raciz ob- 

 ieftum 

 principa- 



X V. Temperantia magis verfatur circa voluptates, 

 quam circa tegritudines. 



NAmquia magis procliues fumus ad voluptates corpo- lius. 

 ris,quamad sgiitudincs.tcmperantix potiffimum inu- 

 nuseflrcgcie volupcates, & concupifcentiam, hydiamillam 

 multorum capitum, configere. 



XVI. Iritemperantia,^U£ committitur taSlu,magi6 eft 

 noxia , qukm ilia, quA committitur guftu. 



INtemperantia taflus cernitur in Venere:guftus in cfculen 

 tis&potulentis.IIiaeftpcrniciofior qua.n hxciquiatotum gisnox 

 coipus dcbilitat,& animam planc atfligit,tcirxquc affigit. 



Intempe- 

 rancia , 

 quz com- 



mitcitur 

 taiSii.ma- 



XVII. E-vtremum temperantia, in exceffn , videlicet in- 



temperamia, magis cuipandum eft^qnkm extremwn 



ipJiM in defeBu, videlicet ftupor. 



RAcio cft in promtu:quia intemperantia cft magis volun- 

 taria quam ft upoi. Rigoris iftius excmplum eft Dioge- 

 nes Cynicus,quipro domicilio vtcbatur doliode palofufpcn- 

 fo,& paneexcauatopro catino,crudis hcibis& aqua fimplici 

 vidlitabat. Diogcnes iltc vulgocanis diccbatur. Cum autcm 

 multafintcanum gcncra,vidclicet vcnatorij,aucupator;i,cu- 

 fiodes ouiu.n & xdium,& qui in dcliciis habentur; & quidam 

 percontaretur.qualis ipfe efTet^Efuriens melitxus.dixi c, fatur 

 moloirus ; quod cibi appetens blandiietur , fatui moid£ret. 

 Itc.n Michael Venus, de qno tale extat carm en r 

 Stla l^enm tentopoterat fuccurrere morbo : 

 Quamfe poUueret maluit ille mori. 

 Sed in ea nunc incidimus tempora , de quibus Mantuanus 



ira canit : 



Amhi 



Extrem» 

 tcnipe- 

 ranti3C. 



