52- 



EncyclopsEcIia; Lib. XXI. 



F.bri?tatis 



iionie- 

 gium. 



freni cffc iliftar ait, ne aliis rcbds diftrahaiitur. Tametfi enim 

 jfl:i-a.l veram Eiaditionem ( id eft, Viitutem }non luntne- 

 celtati.-ci func tamcn admocium commoda:. Sunt enim ill:.x 

 in rccundo fcpco , tancjuam veia: Eruditioni vicina:. Sspe 

 tamen muUi ex primo fepto ab incontindntiacaEterifqueyi- 

 tiis in tertium fcpcum ad vcram cruditionem pcrueniunt.ciam 

 fcflacorcsdifciplinarum in fecundo fepto exdudantur. Hi 

 cnimfxpe lefcircprotitentui- qus nefciunt. Qua opinione 

 dum imbuti funt , fcnioies cos cllc neccHe cft ad vetam Eru- 

 ditioucm cxpctcndam.fiuare nihilo cxteris hi meliores funt, 

 nifi cum ipliscciam Poeiiicenciafeconiunxerit,perfuasiimquc 

 habuerint , non vcra , fcd Falfl nominis Eruditionc fc efTc 

 prxditos. Atque h:cc e(l tabula Ccbetis : cuiusbrcuiflima 

 fumnu h.rc cli : Vniuerla hominum vita diuiditor in tria 

 fepta.In p; imo icpto cft vulgus:in lecundo Philolophi thco- 

 retici ; qiiorum dodlrina Cebeti dicitur •4/4L/i^3r«f<J'H« , ni(i di- 

 rif^iturad viitutjra : in tcrrio funtphilofophipradici; quo- 

 rum propria cll ■eajiti». 



EBRlETAS SiNTENT. Ebrictas iram Dei prouo- 

 c,n,!: f.'. ^ ■ loet .1 .mcmcm alicnac, Prou.%^. Efa. iS. libidinem 

 iiifl,unmat,Pr(i«. lo. <--ph^f ^. verf.\%. vbi«cr<7i« dicitur eiTe in 

 vino. Eadem corpus cncruat , Vroa. ii. fubftantiam dilVipat, 

 Pro.7. 1 j. paccm turbat, "ron : o. & i j. fecretum manifeftat, 

 fr^u 5 I. Ebrictas cft blandusd.tmon , dulce venenum,fuaue 

 pcccatum quamqui habct,feip(um non habct ; quam qui fa- 

 cit,pcccatuni non facit,fcd totus cft peccatum. Augstjl. infer. 

 Ebiioilis ciim abtorbet vinuiTi,abforbetur a yino. /rf. /<&. de 

 pmiit. Noifad vnius horae ebrietatem nudauit femora fua, 

 qua: pet fexcentos annos conrexerat. Hi^rcn. epift. ad Ocenn. 

 Ebriecas ia laico crimcn eft , in faccrdote facrilegium Petr. 

 RnH.in ferm. Ebriecas macer iitium , furoris genitrix,pctulan- 

 tia; magiftra;hanc qui liabqt, homo non elt : h.rc enim elt ra- 

 bics voiuncaria.inuicacus hoftisiHeccbra honeftatis,& pudo- 

 ris iiiiari.a. Jbid. Vbi regnac cbriecas, racio exulat , incelleiftus 

 obtundicur, confilia deuiauc , iudicia (ubuercuncur. Ihid Ma- 

 gnum hoc vicium cll vino : Pedss capcac priraura , luftator 

 dolofus eft. l'/a?<'. !« Pfeu^iol. Sapicncis viri fupermcnUm ce- 

 lebre diifium eft.Prima , inquit , cratcra ad ficim perrinet ; fe- 

 cunda ad hilaritatcm , tcrtia ad volupcaceui ; quarta ad infa- 

 niam , Apnlel. ^. Florid. Defcriptioncm cbrietatis cx Scneca 

 hanc habe.Orane vitiuin cbriccas includit & dctcgit : obftan- 

 tem malis conatibus vcrecundiam remouet:vbi poiTcdit ani- 

 mumniraiavis vini,quidquldraali latebat cmcigit. Non fa- 

 citebrietas vitia,fed protrahit,cum libidinofus ne cubiculutu 

 quidem expciflat , fed cupiditatibus , quantum petierint, per- 

 miccic : cunc impudicus morbum profitetur & publicat : tunc 

 petulans non linguam,nonmanum continet:crefcit infoien- 

 ti fuperbia , crudclitas fiuo , malignitas liuido : adiice iftam 

 ignorationem fui, dubia& paruracxplanata verba, incertos 

 oculos, gradum errantem, vettiginem capitis, tcifli ipfa mo- 

 bilia,veluci aliquo cucbine circumagencc tocam domum : fto- 

 machi tormcnta , cum cfFcruefcit meruin , ac vifcera ipfadi- 

 llcndic Tunc tamcn vtcunque tolerabileeft , dum illi vis fua 

 eft. Qmd cumfomnovitacur ,& qua: ebtiecas fuic,crudicas 

 fadaeft ? Sed & cogita , quas cladcs ediderit ebiietas ? Hocc 

 acerrimas gentes bellicoiiiriraafque hollibus tradidit : haec 

 miiltorum annorum pcrtinaci bcllo defcnfa , inania pacefcic: 

 hxc concumacilTimos & iugum rccufances in allenum cgit 

 arbitrium, ha:c inuidas aciesdomuit. Alcxandrum toticine- 

 ra,cot prxlia,toc hyeraes,per quas vifta tempotura locorum- 

 que diflicultatc tranfierat , tot flamina ex ignoto cadentia, 

 tot maria tutum adraiferunt,intemperantia hibendi perdidit. 

 Dicergo quare fapiens nondcbeat ebrius fierijlta Ser^eca.Ge- 

 nus tormenti eft, fine f.ame edcre , & finc fiti bibere. yines 

 A p o p H T H. Pittacus lcgem tulit , vt qui per temulentiam 

 fceleris aliquid commififTent.dupIo pleftercntur Lx'er.'.So\o- 

 nis lex erat:Princeps, fi deprehendatur cbrius , morte mulfte- 

 tur. Id. Pythagoras ebrlctatem diccrefolebat infaniiE medi- 

 tationem, S/o^./rrOT.i 8. Democtitiis , Pro fanitate, inquiebat, 

 votadiis homines offerunt.infcij penes fe illameiTc : vtpote 

 quam libidinibuj amittunt. Stoh. Anachar(is dixit , aliquem' 

 leddi abftemium , fi turpes ebrioforum mores intucacur.Mul- 

 ti func heroes.quiiadant fc non incbriari. SedrSTs *i ■^/xmv^ 

 TreitT, aicAriftotelcs , hoccft , & mulu4 hoc poteji.V\Acdis\io- 

 mines , qui culpam conferuut in vinum. Sedrefte Plautus 

 Truc. Non placct : in mutum culpain confert,quod nequid 

 loqui. Namvinum, fifahularipoflst, fe dcfcnderct. Quia 

 Claudius Tiberius Ncro tyro adhuc in cafttis auidius bibebat 

 vinum,militati ioco didus eft Caldius feu Calidus Biberius 

 }Ai[o.Bri/f.(,.apoph. WirTeuifhcnfrejfenvndfmffer, vns arm, 

 vnd kranch, vndin die Hell. McUnchth. Corruptores vini funt 

 qiiibus mos ingentia vafa corripcre , velut ad oftentationem 

 virium, ac plenc infundcte, vt llatim euomant , lurfiiCque 

 hauriant , idque iterum , tertiumque , tanquamad perdenda 

 vina geniti , & tanquam illa cfFundi non poflint, nifi per hu- 

 manumcorpus. PHn.!ib.\A,.cap.it. Qu^j nationes voluntbi- 

 bere (iquam vinacam,aqus addunc vinunrqu.x vinum aqua- 

 tum , vino fbperinfundunt aquam : qua: viuo aquam non af- 



fundunt, bibunt vinum puium putum, nifi prius fit a vinaric» 

 irrigatum ; id vocant baptizare,vt vinum fit Chriftianum. At, 

 qui ita baptizant vinum , feipfos exb.ipcizanc. Ludouic.viues. 

 S I M I L i T v D. Ebrittas eft quafi puteus inferni ; eft dulce 

 vencnum:crt blandus da:mon. Exempla. No'e',Nabal, 

 Holofernus , Balthafar , Ennius , qui nunquam nifi potus ad 

 arina diccnda profilic , atquc candem fadus cft podagricus; 

 Alcxander M.qui cum omnes vircute vicerit , vidus eft a do- 

 lio feu fcyphojM.Ciccro filius.qiti binos congios haurire fo- 

 litus eft. Ebriecacis magiftti quondara fuerunr Grxci ; vnde 

 protritum illud Grxcsri ik pergrxcari:hodie Germani , quos 

 ./Cneas Syluius tantifper fortCs dicit , dum vinum habeant, 

 vnde Erafmus finiit Gelrmanicari : vndc & hoc vitium dici- 

 tur heroicum.aulicum, & Getmanicum. Hac de renotentut 

 duxhiftorioe.ErncftusDuxLuneburgenfis , adLutherum di- 

 cebat : Dominc Dodor , volumus cfTc omnes Chriftiani,feil 

 non pofTumus feponere illud vitium helluationis.TumLu- 

 therus : Da lu foltendie Herren thun: innucns , principes de- 

 berc curare vt profcriberetur illud vicium: cui aflidens Hen* 

 ticus Dax MegapoIitanu$,ait : Hoc facimus domine Dodor, 

 Dann vvenn vvir Herren nicht da. ^« theren, fo vveres langjl 

 abgangen. Deinde Hifpanus quidam , cum CatolusQuintus 

 bellum inferrct Germanix , dixit ad Gcrmanos , Cxfar nihil 

 aget vobifcum de religione ,quia fcic vos cbriosefTe. Vulc 

 ercfo priiis vos. Sobrios teddere, & poftea vobifcii aget de te- 

 ligione. His dilTimilcs funt Hifpani: apud quos hodie ebrie- 

 tas tanto habetur odio , vt nc tcftimonij quidcm didlio ci, 

 qui huic vitio obnoxius vcl femel fuerit,permittatur. Zuing. 

 iniheatr.liiiTt.oGi.rvH.Panrh!r,i eft hieroglyphicum cbrie- 

 tatis. Sunt enim panthcrx admodum auidx vini. Hinc vena- 

 torcs folent fontes, quo potum eunt, vino forti inticete , at- 

 que fic capere ebrias. Emblema in ftatuam Bacchi : 

 Bacihe pater, quis te moriaii lumiise nouit } 

 Prax!telesfinxi^curtuar>iemhrn mnriu} 

 Cur iiiuenu, ttnerdque etiamlanii^ine vernat 

 5 irba , quetts Pylium ciim fuperare fenem l 

 ^imerihiis quandoqiie mcii ft parcere difces, 



lunior, (y forti peiiore fempor eris. 

 Tymfana non manibttt, capiti non cornua defunt , 



^tuos nifi dementes taliafigna decen' ? 

 Hoc docto, nrfiro quodabufu4 munere fumit 



Cornua,^ infanui moUiii firira quatit. 

 §lliid vult ille color membrit pene igntm ? Omen 



Ahfit , an humanu vteris ipfefocis ! 

 Hincfapit hic , liquidii qui nos bene diluit vndis ! 



•^iiinon , ardenti torret ab igne iecur. 

 Sedniinc medocem, qui vis mifcerier ? ^qud 



Te fAntu tutumpendere lege qutat ? 

 6)uadrantem addat aqui, calicem fumpfiffe falernl 



afui ctifir, hocfumipocula more iuual. 

 Stes intrageminas : nam quiprocedere tendit 



1'lira , alacec-tfedmox ebrius indefurit. 

 Res dura, hacnimiitm funt penlulaguttura,duUe 

 Tiifittii : heufacili commoda niiUa cadunt. 

 Huc pertinet proucrbium , quod pr.xfcribit modQmvini 

 diluendi:autquinquebibe, aut tres, aut ne quatuor. 



C A P V T X. 



I)e VigiUntia. 



PRy£CEPTA. 



i- 



^ 



G I L A N T I 



A cft virtus ioinni & vigilias 



Wi^Jk moderatiix. 



Eius exceflus eitinlomma leu vigilia voluntaria: 

 defedlus , fomnolentia. 



R E G V L ^. 



I. Vigdmtla efl virttts , e^mtentu tfl h.ditm laMdahi- 

 lis reRe vigilandi. 



Vlgllantix vocabulum modo fumitur pro a£tu vigilandi, 

 & itaeft adioindiffcrcns : modo pro habitu redte nio- 

 derandifomnum , & ita elt virtus moralis. Incerdum eciam 

 hxc ipfa vox mctaphorice vfurpatur pro induftiia & diligen- 

 tia, quam in re aliqua adhibemus , & fic opponitur incurix, 

 intcrdum pro cauta & circumfpcfta prouidentia, & fic oppo- 



An vigi- 

 Uncia lie 



virtus 



. pro cauta sc circumfpccta pr 

 nitur iecMuiztimmix.Timpl.i.i-thic.c. 8.j i. 



Somnole- 

 tia & in- 

 fnmnia 



II. Somnolentia y (fr inflimnia immoderata ^fhnt 



vitia naturalia , vel moralia. 

 "^ T primo quidem fomnolentia, & infomnia immoderata, <]"=''» vi 

 ifunt afFcdius morbofi & iuuoluntari) , qui a mcdicis np- "^^ 



pcUa n luv 



