Ethica; Cap. X V H. 



65 



( Fortitu- 

 cknisnioi;- 



j flia quo» 

 modo 



i iUuitur f 



Fortituclo 

 qu.T vitia 

 excluiiai ? 



Mono- 

 inacbia 

 aji iicitt? 



An laciy- 

 r' 1 pu 

 gnent cii 

 forci-.udi- 

 ne? 



«ititur alicno auxtlio. 6. Meiccnaria •, qui quis mcr- 

 cede clu(flus facit fortiter. 7. Mulicbris ; qua quis 

 in dcfendciidis tuis eft fortior leonc , in defendendis 

 .ilienis cfl: fortis, vt g.illusgallinaceus. 



Extrcmum fortitudinis in exceilu eft audacia : in 

 dcfcdu timiditas leu mollities. 



R i: G V t i«. 



1- Fo>t'ttudof,tcit , vt marnia firnamus in Animis 

 tiojhii , ^tu capi non pojfmit. 



MOEiii.i aiitcm illa {liuuntut ex liis gnomls tanquam 

 Ijpuiibu'; fiiniilliniis. i. Malum cft ce<{ctc malis,& iis 

 libcitatcmluam ifeik-rc. 1. Magnum cll nialum , fcnc non 

 poflc maliim ; & iuFclix efl i.]ui teiie nequit infelicitatcm. 

 3. yEquus aiiimusS: boua coulcicutia cft optimuni xtumnoe 

 condimcntum. 4. Rcs acluetr.c nulli fuut maLT: , nifi repu- 

 cnauti. Et, Afpctapl.icidc teicndo lcniuntur. f.Calamitas 

 cft efficax viitutisgymuaiium. 6. Rola intet fpiuas, iatcr 

 (iiilicultates vivtus, intcr curas gloria. 7 . Miferos meliota fe- 

 qucntiir. 8. Fortitcr illc facif qui mifer effc potcft. 5. Siiii 

 vnuni locura cundi (ua mala contulilfcnt , futurum vt pro- 

 piia Jeportarc domum ,quani alicna eligcremalient. lo.Ho- 

 mo timidus iplc (ibi malci.]icit. Ca-terum fortitudo eft co- 

 lumua ciuitatis , loiica liominis , palma pacis , viftoria bclli: 

 ob quam iplius pta-ftantiam Aiillotcrcs in Ethicis ab illa 

 iaccpit. 



1 1. Fortitudo & Stoicumjluporem, & immodt- 

 mtutndolorem excludit. 



^yAm formid.abllia quidam funt o''Sif HiifaTnv , quE a 

 ^ uullo homine pio & lan.x mentis linc metu (eutiri pol- 

 luntivt fulmina : quA'dam ,oir' ««.^-fi^iro», qua; ab homine 

 polfunt metui & uon metui : cuiufmodi (Ijnt paupcrt.is,m^rs, 

 raptiultas,&c. In hoc gcncre tcrribiiium , non in priori vci- 

 fatur fortitudo. Non igitur fortes funt, qui ncque teirimo- 

 tus, ncque lludus timeut, fed infani : qualis fuit Xcrxes, 

 qui volcbat mare catcuis conftringere : & Pfylli , qui contra 

 Aurtrura armata mauu profcfti funt. Ncque illi fortes ceu- 

 fcutk , fcd purdlanimcs , qui fibi ipfi mortcm confcifcunt. ■ 

 Quod autem attinct ad fadum Samfonis , illud tanquam ty- 

 picum non cft trahcndumin regulam. Nam illc fuit typus 

 Chrifti hoc ipfo, quod mortc fua nocucrit Philiftacis. Porro 

 fortitudo lit Socratica ( Socratcs cnim nc colaphis quidem 

 prouocari poterat vt cxcandcfcerct ) nou autem Epicurca, 

 cualis fuit quorundam Celtarum & Germanorum , qui bci- 

 lura gcfTcrunt cum vi-ntis & fluiflibus. 



III. AfonomachiA , ^Udt coniunEla eji cam bonopn- 



hlico , eft licita : ilUcita , (jueproficijlitur ex 



vindi^£ cupiditate , vbi ali^uis 



habet sy.oTTov ipov^fd^. 



NAm monomachia eft duplcx , laudabilis & vitupprabi- 

 lis- lUa eft.qux proficifcitur ex animo fitiente illuftra- 

 tionem glori.c DciSc boni publici promotionem:quaIisfuit 

 DauidiscumGoliatho congrciicntis. Iftaeft^qurc proficifci- 

 tur ex vindida: cupiditate,qua quis iniurias fibi illatas depel- 

 kre,(uumquc honercm dcfendcrc iJupit. Vbi notandum, plc- 

 ralquc nationcs iuiquiflimam habcre legem in causa contu- 

 meliarum: tlfjun contumetiam ftrferat iji tMterit (y dijfimu- 

 liineri;^pro conttiHj h»be»tur : cum ipfi gcntilcs agnouerint,ne- 

 minem ad pctfcqucndam iniuriam fibi faftam cogi oportcre. 

 Q^odautcm atcinct ad legero illam, illa accipicndaeftde 

 anabaptiftica ilLt vcl potius afinina patientia, qu.ialiquisfa- 

 niam ncgligit. Alioqui nemo cogi debet ad perfcqucndam 

 iniuriam. Inteiim vir bonus &L fortis placida tran(aifti6ne,fi 

 ficti poteft, famam tuebitur. 



I V. Non omnif generis Uchryma pugnant 

 cmnjortitudine. 



LAcrvmarum fcx reccnfcntut gencra. i.turrymt pnenitefH'- 

 ris.; quales fueruut Petri Apoftoli. 1. Lacrymn erucu; 

 quas exprimit calamitas. j. Lacrym^amorii , quas exprimit 

 nobis mors ncccllariorum. ^. Lacrymngaudif ; c\\i3.!i folidum 

 gaudium exprimit,vt dc lofcpho lcgimus Genef.^6.&L de Pto- 

 lema:o Philadelpho, qui , ciim fcptaaginta iHtcrpretes ad 

 ipfum vcnirent .pras gaudio lacrymauit. ^ . Sunr lacrjmi zeli; 

 quas cxprimit zclus pro gloria Dci , quamvidemus concul- 

 cariab impiis. Ita Chriftus fxpc fleuit, ade6quidem,vt Len- 

 tuIusadTibcrium dc Chiifto fciipfetit,iidcre nunquam,fie- 

 rc fcmpet vifus elT;. 6. Sunt lncrymiCrocoiiili; quales fu»l hy- 



pocritarum. His addcrc iicet lacrymas praiiae confuctudinis: 

 vc funt lacrymct fcerainarum, dc quibus poiita ; 

 Vt jtcrent ocuies erudiere fuos . 

 Itcni raclancholicorum, dc quibus pocta : 

 torie trulancholicui (ftm Bacchica munent fumjit, 

 Flebit, ^ad fuperot ebria vota dabit, 

 Qualcs ver lacrymas efFundit vir fortis ? Rcfp. Lacry- 

 nias pQcnitentia:,crucis amoris,gaudij,& zcli.Deinde vit for- 

 tis uunquam ingrcditur Nilum, hoc cft.non profundit lacry- 

 masCrocodili : lednuncfundittiuulos nunc mare lacryma- 

 ram. Riuulos , cum fuas & aliorum calamitatcs pcrpendit: 

 Mare , cum fua pcccata deflet , & raalorum elFrxuera auda- 

 ciamiutuetur. 



V. Pro patria honejle mori , tji inter prAcipH4 for- 

 titudinit apotelefi/Mta. 



NAm patriacftquafi alter deus; &primus maximilfque 

 parens , iuxta illud Hierodis elcgantiflimum didum, 

 CT' yj ") TmiitsurcuiHifJ-n^i'; ti{ %if. Pro patriaitaquemori, 

 ciqne nos totos dedcre,& in eaomnia uoftraponcrc &qua(i 

 confccrare dcbcmus,vt aitCicerode Orat.Notallint Dccio- 

 rum,Fidenorumquopatii£e amoris cxempla. Oportctautcm 

 honcfte mori pro patria : quia non honorc,fed ignominia af- 

 ficitpatriam , qui inhonellam pro ca appctit mortem. Ille 

 cnim non eft iyi^io/Bt^^j, qualciu decct clLc virum bouum. 



V I. Fortitudo bellicfi eji virtm propugnatrix itijlititt, 



fnfcipiens pnicuU & labores pro dtfenftone Ec- 



clefiA , patriit , honesiit dijliplinic , con- 



iugura , & liberorum. 



CAuCx ipfiusfunt: i.Mens iudicans , quaenam pericuia 

 fint fuicipicnda,& voluntasobtempcrans menti, & cor- 

 disimpctus,& isquidem faepc heroicus:vt in Abiahamo,Da- 

 uide, Carolo Magno, Mauritio Bclgico. z. Mandatum Dci, 

 prxcipiens dcfcnlionem lcgitmiam ?. Auxilium Dci Ze- 

 baoth, gubcrnantis cxitum,!uuantis cor Spiritu fanfto, vt ar- 

 nict raanus,& ardcntcs fpiritus in mcmbra fpargat.Eftautem 

 bellum vcldcfcaiio legitima magiftratus , vel pocna , quam 

 excrcct magiftiatusvnde bellum aliud cft dcfcnfiuum, aliud 

 oflvnfiuum (i;u vindicatiuum. Vttinique finis dcbct eifc pax 

 Ectleli.x & politia; , atque ade6 confcruatio honeltatum lc- 

 gum,defcnfio patria:,coniugum & liberorum,& pa;na: fcele-. 

 ratorum. Hi fincs,qai viroforci in gerendis bellisdcbenceire 

 propofiti , illuftri oratione pinguntur apud Hiimerum Uiad.t, 

 vbiHcftorhis vetbis nilliccsadhortatur: 



Conuerfi naues animit in^entibtu infer 



S^ifque fiio piignateloco,nec vulnere quifijHnni 



Seu mortu fugiat pauidia formidine viHm , 



Sediaceat fatifi quemfors dtiraperemit. 



Pro patriamagnam dectu ejl frofundere vitam. 



Kam rellqui ciiies nojlra virtiite teguntur , 



Etfalui. interea matres, natiej; manebunt, 



§luifunt Alalii venturiLfemina ^ vrbis. 



Ti^mfta manenr, legefq, bom, pietafq^pudorq. , 



Et tunc quift^fuis rebtu fundifq^ fruetur , 



Cetm ptdjifugient IpoRes in patria regna. 

 Excmpla huius fortitudinis illufttia func Abraham , Da- 

 uid,Cyrus: &apud Hcrodocum, Miltiades profligansPeiias 

 ad Marathonem , Leonides ad Tliermopylas , Thcmiftodcs 

 ad Salaminem,Paufaniasad Plateas : apud Liuium Hotatius, 

 Camillus , Toiquatus, Marccllus, Scipiones , Marius , Pom- 

 pcias, Cxfar : itcm Germanici Impciatores ac principcs mul- 

 ti, vtCarolus Magnus ,Otthones Saxones, Friderici Sueui, 

 principes potcftates.VVilhelmus Auraicus ,&fimiles. Italia 

 quondam hoc noraine fuit illuftris. Vnde Ciccro, Italia , ia» 

 quic, armis vinci non poteft : nec Gra:cia difciplinis. 



VII. Fortitudo togata eji confiantia animi perfeturmU 

 in propojito honejio reBe fufcepto iuxta vacationem, 

 & tolerantis iniurias propter honejiam caufam , & ex- 

 celfo animo dejpicientis varia pericula virtutis causa: 

 ita videlicet vt propter h«c impedimenta prepefitum 

 honejium non ahiiciat. 



HJEc fortitudo omnibus boms eft necciratla , vt re£le fa- 

 ciant ofticium. SicDanlel non abiicit inuocationem vc- 

 ri Dei , fraftus metu ne abiiciatut intcr lcones. Apoftoli con- 

 fe^Tioncm dotflrini omnibus voluptacibus,honoribus,& vica: 

 lax antcponuot. Fabius obtreftationem collcga: & inuidiam 

 jion ponit ante falucem publicara. Fabricius contemnit au- 

 rum a Pyrrho oblatum, nec mouctur terroribusab clephan- 

 to inculTis , vt aliquid alienum a dignitate teip. dicat vel fa-» 

 ciat. Dehoc Pyrrhum dixiffe Eatropiusfcribit : Ille eft Fa- 

 bricius , qui difficilius ab honcftace , quara fol a fuo cnrfii 



dimoucjj 



An liceae 



propatria 

 mori^ 



Fortitud» 



bdlic* 



quid? 



Forti£u<l(> 



togata 



quid? 



