68 



Encyclopsedi^ Lib. XXI. 



Quotmo- 

 di- fi)rti- 

 tuilo di- 

 uidacur? 



Fonitudo 

 qu* me-« 

 rearur 

 iaudeiQ? 



Fo»titu- 

 dinis di- 

 uilio. 



Fortitu- 



dinis 

 pulica. 



op. 



euim , paupettatem cITc gymnafium virtutis. Cogitatillud: 

 Piupeitasfecura ell, ^**: cxpediti; ciim claflicum canunt,non 

 pLit.u fe peti : cum aliqua conclamatio cH , quomodo cxeat, 

 «on ciuid cffeiat , vKkc , vt fecit Bias , qui omnia fuafecum 

 portabat. Cafus humanos non fcrt grauitcr, quos nullo con- 

 {tiio mutarc potcfl: memor ilHus quod Cicero habct : Quijid 

 quod vicarinon potell, mecuit , is viuerc quiete nullo modo 

 potelL Etillotumdicloium: Doiorpatientia vincitur.ltem: 

 Optime miferias fcrunt.qui abfconduut. Item : Cuiuis dolo- 

 ri remcdium eft patientia Item : 



F^rre decet fa'ien 'er onm, quodferre necejfe ed ; 

 1 ui iacct inuirtM, duriits iUeiacet. 

 Portisp^xterca.fi Isdacur abaliis,cogitat iftaSenec* :Pa- 

 tiare potiiis , qiiim facias fcclus. Itcm : Potentiorum iniurix 

 hilari viilcu non paticntcr tantum fercnda funt, vt illis a:grc 

 (it. Ad extremum.forcis mortem(qua: dicitur tertibilium ter-- 

 ribilinimum, intrcpid^ fubit iquianouit fatum elTe immu- 

 tabilc : & perpendit vita: humancc mifcrias , quod quamdiu 

 hlc lucevtimur, viucrcquidem vidcamur, fcd veriiis affidue 

 nioriamur.vtaitTullius. Spcratdcnique, fcadDeum vcntu- 

 rum,vt ait Socrates : quod mors non lit intcritus , omnia tol- 

 lens atque dclens , feci quxdam quafi migratio commucatio- 

 quc vitx.qus in bonis viris dui m ccelum elfe folcat, vt funt 

 verba Ciccronis inTufculanis, fciipto illo aurco. 



XXII. Fortitudo eji propulfans, vel toltram. 



PRopulfans eft ful defcnfiua , 3c repellit peticula quat po- 

 teft , vt fecit Conftantinus Magnus , quiprapullauit ty- 

 rannidcm gcntilium Christi nomcn delcre volcncium. 

 Tokrans liuc fu'linens cft, quse modcratc fcrt adueila , &i. cft 

 difticiUor propulfance. 



X X III. Fortittido Fabriciji non autem Stoica illa, 

 Imdem tneretur, 



FAbricIus t.inta fuit prxditus animi magnitudinc, vt Pyr- 

 rhus dixcrit:llle cft Fabricius, qui difficiliijs ab honcftate 

 quara fol a fuo curfu diraoueri"poccft. At Stoica forricudo 

 fiiic indolentia quxdam ftolida, cx homine facicns tiuncum, 

 profitebantur Stoici , immcmorcsiftius dilUnilionis : Vornji- 

 d^bdia alia efje fufra hominem,alia feciinditm vel infra hominem 

 pofita. Illafunt canta, vt omneshoraines intcgixmentis ter- 

 rcant,puta terr«motus,fuImen,&c. tiarc funt talia,vt ab ho- 

 mine fuftincii polfuit , licet aliis gtauiora , aliis lcuiora 

 vidcantui. 



XXIV. Fortitudo eji vel proprie di^«& ptrfeEla, 

 vel improprie diiia & imperfe£ia. 



FOrtitudo fropri} diiia efi primo relrglnfa,c[uz quis vcrara re- 

 ligionem non tantum profitctur , fcd ctiam confirctur in 

 pericuiis,fi opus fit : cuius cxcmpla fupctiori fcculo fuerunt 

 principes proteftantes. Itcm heroes aliquot in Galliis. Secun- 

 do ciuica feu togata ^ politica ; qua iniuftos aducrfariorum 

 couatus lcguni auxilio depellimus,iuxta regulam:Non vide- 

 tur altcri iniuriam faceie ,qui fuo iurc vtitur. Teriio bellicii 

 C' pclemica ;qua legum auxilio dcftituti iniuriam notoriaro, 

 nobis noftrifque immincntcm,cxterna vipropulfamus. Hxc 

 fuit infignis in Alexandro Magno , quiapud luftinum ait: 

 Animi magnitudine didici aduerfus vircs hoftium.non aduer- 

 fus calamitatcscontenderc. Tripliciifta fortitudine cxcclluit 

 Alphonfus Arragoniae rex , qui hoc delcdatus fuit fymbolo: 

 Pro legc & grege ; cui pelccanum fodicntem roftro pc(aus,& 

 clicicntera fanguinem ad plillos tcficiendos,appingi curauit. 

 Tortitudo imperfeHa. fspiifimc degenerat in vitium. Recenfen- 

 tur autcm quinque fpecies ipfius. i. Tortitudomuliebru ; qua 

 quis fortior eft leonc in defendendis fuis , fcd timidior gallo 

 in defendendis alicnis.i.ForfjVHio irriitiorialif;<^\ix coniuniSa 

 eft cum ignorantia magnitudinis periculi. Sic inexpcrti funt 

 bellicofi, & tantum non Hannibale tcrribiliores. i. Forfitudo 

 fiduciaria fiuefer fpem i cum quis adir pcricula alieno fretus 

 prsfidio. 4. Tortitudo f.t/i£r/roe«c<j/M ; qua quis adit Ipericula 

 qus fspiuseuitauit, fedudusparalogifmo a prartcritoad fu- 

 turum.vt loquuntur. ^.Fortitudo iracunda; cumquisadit 

 periculaex vindifts priuatx capidicate. Quo pertincnt illi, 

 qui deleitantur monomachia fiue duello vituperabili. Datur 

 enim &monomachia quxdam laudabilis , qus videl.fpeftat 

 gloriam Dci & bonum publicum , vt in cxemplo Dauidis & 

 Goliathi videre eft. 



XXV. Fortitudini in exceffu opponitur audacia, 

 in defeEltt pujiRtinimitM. 



AVd.icii excmplum cft Thrafo illc Tcrcntianus, qui fta- 

 bat ipfe poft principia, canis latrans , nihil mordcns. lu 

 hunc & eius fimiles iaci potell illud : Canes timidi vehe- 

 mentius latraat. PufilUnimitacis exempluar fueruut ptinci- 



pesquidam proteftantcs , qui temporc Caroli Quinti formu-' 

 lam intcrrcligionis amplcxi funt. Hiccicellit impatientia, 

 per quam fit , vt quidam fibi confcilcant mortem , atque ita 

 iniullu Impcratoris e ftatione exccdant, quod Py thagoras fe- 

 cutus lcgem naturx prohibuit ,vndein ipfos posnalcgibus 

 ciuilibus decretaeft, quxtamen non eftcxtendaad illosqui 

 mente capti fibi manus violentas inferunt. 



FLORILEGIVM. 



FORTltVDO. SiNT.Fortitudoa DEoeft.Pp/. 

 19.1;. j. Dan.i.-u. 10. Qui veravirtutefortiscft ,nectemcti 

 audet ,nccinconIulte timet. Aug. ep-fl.adHier. Illc folus vir 

 fortis iudicatidcbet , qui temperans cft.modcracus ic iuftus- 

 Laciant. inft. diuin. lih. i . Fortitudo nonnifi in aduerficace 

 oftcnditur. aregor.l. 5 . moral. Rofa inter fpinas, inter difficuU 

 tates virtus, intet cuias gloria. Anonym.yhgil. 



■ Superanda omnu fortunaferendo eft. 



Audendum tibi aliquid, fi vis effe aliquid. Anonym. 

 Boetius de confol.lib.j.metro ^. 

 §}ui fe volet effepotentem, 



jinimos domet iue feroces , 



Nec vicia libid ine coUa 



Taedtsfubmittat loabenU. 



ftenim licet Indica hnge 



TeUus tua iura tremifcat, 



Et feruiat vltima Thule , 



Tamea atraspell ere curas, 



Miferaf^fugare querelas 



No» pojje, potentia non eft. 

 Appellata enim eft ex viro virtus : viri autem propria ma* 

 ximc fotcicudo : cuius munera duo maxima funt, mortis do- 

 loiifque concemtio. Cir.z.Tufcul. Paupcrtas nulli mala nili 

 rcpugiianti. Stnec.epijl. iio. 'ATtj^nf «to-.-i^wkj) ^7«», Infelix 

 qui fcrre nequit inftlicitatcm- liitis. Iniurise uon patientcr 

 tantiim , fed eciam hilari vulcu fcrenda: funt. Senec.x.de ira.c. 

 33. itquus animus eft optimum xrumnje condimcncum. 

 Tlauf.Ruct. Malum cft,ced£re his,qua: mala vocantur , & illis 

 libettatcm fuam dedere.Se»?f .«■/■//?. 8 9. Magnum malum,ferre 

 non polfe ma.\\i.m.Bion.Boryfth. Fortium virorum cft magis 

 concemncrc morccm.quafn odifle vitam.^;(r/'./. j. Ea forcitu- 

 do vcra ell: , qua appetitus ratione coercentur flitt. hi Huna, 

 Non quia difficilia funt multa , non audemus : fed quia non 

 audemus, difficilia funt. S^-nec.efift,ad lucil. 

 Sil.Ital. 



lExplorant aduerfa viros, ferq^ afpera duro 



Httitur ad laudem vir.ttf interrita cliue, 

 Mantuanus. 



'Eft aduerfarum domitrix toterantia rerum. 

 A P o r H T H.Socratcs interrogatus,Qiiidcfret fortitudo? 

 rcfpondit,Nodus aninae c\xm cox^ovt. itob.rerm.-j. Democri- 

 tus togatus , Quid cfficeret fortitudo , Difpcndia minuit,re- 

 fpondit ibid. Laconquidamnoftupraeteriens monumentum, 

 cum viderct fpeftrnra ,accurrit, lancca traiefturus, & in hoc 

 nitens,Ciu6 mefugis,inquit,bis moritura ? Plutach. in Lacon. 

 Socrates aquodam calcc perculfus.tolerauitiniuriam : quod 

 cumadmirarentur alij,dixit : Quidcnim ?Simc afinus calce 

 impetiffct^Bum illi diemdixifrem?L«fr/.SoIon dicebat : Si in 

 vnumlocum cunifti fuamala contuliffent , futurum vtpto- 

 priadcportare domum , quam ex omni mifcriarum aceruo- 

 portionem fuam ferrc ma.Wtni.Valer.li^axJib.j.cnp.^. In Ilio 

 facrafacienti Alexandro facerdos dixit.fc oltenfurum Paridis 

 lyram :at ille,Im6 Achillis ( ait ) fi habes,oftcndc,acante ly- 

 lam potius hiAzm.Stob ferm.j. Anaxarchus dicente ci Alexan- 

 dro, fufpendam te:Minare his, inquit,e vulgo.Mea autem ni- 

 hil inccrcft,fupei terramne an infra compucrefcam.Z&(i/ .Idem 

 Anaxarchus cirmin moitario fcrreis piftilliscontundcretur, 

 Tunde, inquit,Anaxaichi manticam : nam Anaxatchum non 

 percutis.'<ii'>/./!^.i.M/'.io.PhiloIudxus vna cum aliisludxis 

 cx aulaCaligulx eieftus,qu6d Cxfari diuinoshonorcscx- 

 hibere rccufaflet, ad fuos conuerfus dixit : Bono animo elfo- 

 tc,viri:non dcerit nobis auxilium.Vbi cnim humanum celTat, 

 diuino non deftitucraur.E«/ffe. Athanafius , cilm ci indice- 

 rctur a luliano Imperatoreexilium, mcerentibus cuni3is,Bo- 

 no elfotc animo filioli , inquit, nubecula cft , qux brcui eua- 

 neCcet.t1iceph.tib.io.cap. 19. Ambiofius , poftquamaduerfus 

 Arrianos& luftinam Auguftam in templo multadifputaflct, 

 a Valentiniano iuniore Imp-iufFus tcmplum cxirc,refpondit: 

 Lubens id quidcmnon fecero : ncqueenim lupls ouiumcau- 

 lam prodam , neque blafphemus templum diuinum concc- 

 dam. Qiiod fi nccaiemc vis.in ipsa ceclefia in me enfem .-lut 

 cufpidem ftringc:perlibentcr cnim cxdem eam tulcro. Theod. 

 lib.ycap 1 5. Lutherus Caietano faicafticiquxrenti.vbi man- 

 furus cfTet Cxfate deleturo religioncmjaniiTios^ rcfpondit Si 

 non fubco:lo,tamcn in coclo. A D A c. Mafculum : Adamaii- 

 tinus:Achilles:Hercules : Animus heptabooeus : Non cedcn- 

 dummalis:Indifcrimincapparet,qui vir:Marri armanon fuiit 

 oneii:Aut manenti yincenduiB, aut moiiendum : Mania fer- 



leaj 



