70 



Encyclopa^di^ Lib. XXI. 



C A P V T XVIII. 



Dc Hiimnnitate. 



Pk^CEPTA. 



£|^^ V I T problras ad nos relata : minc crk pro- 

 ilf^ biras relataac-l aUos,caqucmoderatrix conuer- 

 L^i^i^Vj fjtionis , vel communicarionis. Ibi eft Hu- 

 manitas & Vrbanitas : hic iuftitia particularis , Offi- 

 ciofitas,!?.: Liberahtas. 



Humanitas , iiue comitaseft facilitasin conucrl.j- 

 tione. 



Elique priuata,vcl publica. 



Comitas priuata retpicit vel abfcntes , & fit pcr 

 literas manifefta:vel pra5i"entes,& prodicfcpcr afFabi- 

 lit.atcm. 



Comitas publica dicitur popularitas , qua quis fc 

 accommodat populo. 



Comitacis cxcelTus eft nimia & lafciua blandities 

 feu comitas:defe(£lus,inhuraanicas,moroIitasifuic dif- 

 ficultas. 



Re 



Q\ L A. 



Camitas 

 condicrfi- 

 Sa fc fa- 

 &i no- 

 ftra. 



Comitas 

 in quibus 



Natura 

 mulium 

 poccft iii 

 comitate 

 & vrbani- 



Quinam 

 peccetad- 

 uerfus co- 

 jniiatem ? 



I. ComitM facit , vt dicin drfa^a nojirafale 

 hwfiiuiicatis coHdiarnpu, 



ESt cnim facilitas in aJmittendis aliis ad (t, iHCunditas in 

 iis cxcipicndis & falatandiSjVtilitas in iitcttm retinendis, 

 & prudentia in iis^dimittendis. Comitas itaquc cll virtusnos 

 inclinans:vt in loc]ucndo,audicndo jrclptiudendo ,&officiis 

 pr.«ftandis,in vuku & gcftibus quadjm iuauitate bcneuolcn- 

 tiam noftram crga alios dcclaremus.Hxc virtutis in principi- 

 bus,& omnino iis , qui (unt in ftatu eminentis prxcipue eft 

 nccelTatia,grata,& confpicuaHincltcct^ dicitur vnicum ptin- 

 cipis decus:omncs cnim piincipcs qui difficiles & moroG tue- 

 tnintcrga fubditos, mifcrepcricrunt- At nuUus vnquamtuit, 

 cui aff.itilitas 5: gratiofitas fuerit fiaudi. Q_uare animus prin- 

 cipis fit porta fcmper patcns. Suctonius hoc ncMnine cekbrat 

 Auguftum : LaKipridius Alcxandrum Seucrum, qui ncminem 

 fub colloquio prohibuit, & omnibus fc blandii afFabilcmque 

 pr.sbuit, amicos .tgrotantcs, ctiam inferiores,inuif\c. Eutio- 

 pius Traianum fcribit amicis ipfum culpantibus , quod nimis 

 circa omnes comis an communis efiet, rcfpondille , talcm fc 

 imperatorcmeifc piiuatis, qualem fibi impcratorem priua^s 

 optafTct^quatn vcrc aurcam vocem prxccptores, patres fimi- 

 ltas,&alij vtinamctiam atqueetiamperpendercnt. 



1 1. Comitai cerniturin admittendo,retlnencio , & 

 dimittendo. 



FAcit enim.vt (imus faciles in aliis admlttendis,hilares,& 

 liberalesin iis retincndis,& humaai in dimittcndis.Hinc 

 dux partes Comitatus ftatuuntur, facilitas & fuauitas:vbi vel 

 in piimis dominatur Afiabilitas.qui plurimas tollit ex cordi- 

 bus hominum vomicas. De hac autem incidencer hoc loco 

 tradacur infia ex pioieno. 



III. Afftbilitatiflndendum efl , qttiii efl fateUes &pro- 

 curator amicitia.,& firmijfimum •vtriufcjue politis. mU' 

 nimentHm. Nam veL minima ajfahilitai plfirimas toUit 

 ex cordihui hominum vomicas. 



DE hacaccipe,quodPlutarchusrefertde AuralciJe,ipfam 

 togatum quo pa*^o quis maximc placcre poflit homini- 

 bus tefpondifle fi loquatut ipfis iucundiffima, praeftet vtiliffi- 

 ma."Et Gmc quemadmodum cibi condimentis fuauiores & fa- 

 lubrioies Sunt.fic comitate reddicur graca conueifacio. 



I V. Nitura comitate & vrbanitate plurimhm valet. 



ETfienim vfu & ftudio vtraque acquiri poteft : magis ta- 

 menvtiaque eft grata,fi proficifcatur anaturalipropen- 

 fione. Hinc homo & natura , & ftudio , & vfu comis atqus 

 vibanus omnibus in vniuerfum hominibuseft gratus. 



V. Trium generurn hornines excidunt regi* 

 Coriiitatis via., 



I. T "XXpocrits. ; qui fimulant vultum & humanitatem,cique 

 J~lfe cxtrinfccus affabilcs cxhibcnt.a quo maximc fuut 

 aucrfi. t.Oomines la/iiud ^ msretriiia comitate ; qui (ine Jif- 





iiioaita. 



criminc cuiuis fc vifu facile & ditlu affabiles exhibcnt , piita 

 Infamibus ^ciioMS.^.Homines torni,di1ficlles,i^'ur<ttucfi,(^\i3.\e'i 

 fcrme funt aulici,quos fplcndida auix mifcria mixta cvim fel- 

 le & aecto transfoimat in tauros petulcos & aptos frendentcs. 



V I. Pr&cipud Comitatis & Affabilitatis tnonita Prscipua 



' i r comitacis 



hAC funt. & aff^bi- 



» Omltate ^ n^nhitltate debemtn efefuaues er^a quofuis, '"*"' 

 letiam inimiccs : ita fcil. vt in acceflii,congrclfu,& dif- 

 ccllu abfit contemtus,defpicientia,incommodati"o, contume- 

 lia,<'7n)f («.5-y^'f,ftudium alteri aduerfandi:fpiricus contradiiSio- 

 nis&: contentionis,atqucomnino indieia-^ iAc^aeJixs. %.Con~ 

 ucrfnndum efi cambcnU (y malii Cum bonis,vt eorumconucr- 

 fatio nos icddat meliores. Cum malis, vc noftra conucrfatio 

 illos rcddac mcliores:quancum fcil.ratione officij & confcicn- 

 tis licct, Allas eft fpccics delidi conucrfati cum malts. 3. In 

 conuerfntione cum inidelibm oportet diftin^Here inter homines 

 friuatos, eruditos,conftantes, indoclos , ififirmos , Qf marifiratuf. 

 Priuacusdoftus&conftansicaconuerfabicurcum infidclibus, 

 vc illos comi inftitucionc erudiac,& vicx faudimonia alliciac. 

 Quod fi nulla fpes Cc conuerfionis ,non ampliuscum illis 

 conuerfandum, nifiquancum nacurales & ciuiles necciricaces 

 exignnc:vt fi noftri principes,parcntcs, coniuges,liberi,fcrui, 

 vcl conciucs fucrinc. Ica Abraham cum cchnicis ,Loth cum 

 Sodomaeis, C h R i s T v s cumpublicanis,Pauluscum Athe- 

 nicnfibus' cft CQnuerfatus. Non igitur oportcc hilc abuti vct- 

 iiculo ifto : 



Sofcitur ex foeio,qui non cognofcitnr ex fe. 

 4. homine^ infirmi (y indocli non debeitt -vna cum infideVhm agr- 

 rt ,tufl qunntum pati:ur necs^fitas corforis ,0» necejfttudo citiHu. 

 j. In rebui adiaphoris licet ft fratris infirmitati accommcdare. 

 6. CumflultU, iracundu, rixofis aduLitoribm, fubfannntcrbM, 

 'verbofis, (y garrulis conuerfaiio cauie regenda. Nimirumftul- 

 cum oportcc vel delinire , vcl caftigarc,nc quifquiliis eius in- 

 quinemur.Cuin iracundis non cft contcncjcndum. Tales au- 

 tem iudicancur 2cgti,amantes,efurientes,(|cientes,choIeiici,& 

 (imiles. Contcnciofo &rixof'oita rcfpondendum cft,vt piu- 

 dentia locum dcc tcmericaci. Adulatoribus relpondcndum- 

 cumprotc(lationc,vc taccant. Subfaanatorcs , qui }^if.f^,ua.i- 

 ^uXui^oi colligunt alienorum vitiorum , demulccndi funt vcl 

 obiurgandi pto re nata. Cum homine vcrbofo.itcmqucpo- 

 tcntiore, audace , impudente , plurimum iurante , fimulante, 

 duro & afpero non contendendum. Lnbricus enim & peri-. 

 culofus eft huiufmodi ludus. Garruli feu i^ayfixU^s' , qui 

 ca qu.T vident & audiunc, climinanc , non facile admitcendi 

 funt in coUoquium. y.Cum fenibtts ^ honoratioribtts ita con~ 

 uerfandum, vt illos attendamtM pBtitts,rjuam fermone nofirofati- 

 geinui. Hic locum habct rcgula : AfFabilitas pocius defcendat, 

 quam a.Ccend3il. i.Hominiitu teneriialiquideftdandiim. Ta- 

 lesfunc illi,qui ad inftar vicri fragilis obfetuari, & mollibra- 

 chio craiftari volunc. Hi n:omachancur,fi quis illos compel- 

 lec in fingulari nnmero, quod vocanc tui(rarc;(i quis ipfis noii 

 tribuac citulum Domini:(i non eo , quo volunt loco , accum- 

 bant.9. Affabilitas neneft improhanda infexufaeminei!. Sed at- 

 Fabilicas tneretiicia fceminas in pcimis dedecec. 



FLORILEGIVM. 



COMITAS & AFFABILITAS.Sent. Siquis 

 homincm fibi obuium non falucaucric,auc falucanci non rcd- 

 dideiic falucem,a viacorc non habebicur homo,fed cruncus.la- 

 pis, aucMcrcurius /f «f <</?. Comicacis cft, bcnigncobuios ap- 

 pellare : afFabilicacis familiaricer cum ipfis vcrba communica - 

 le.Bcnignum cunftisce prxbcas, optimis autcm vcaris. Sic & 

 illis inimicus noneris, Sc iftis amicusfies. I focr. ad Demonic. 

 Difficile diftu cft, quancopere concilicc animos horainum 

 comicas affabilicafque fcrmonis:qua curacur inuidia&fufpi- 

 cio, acque iia animis hominum cximicur. ApoPHXHsa. 

 Diogencsfolcbac dicerc , manus non eife porrigendas amicts 

 complicacis digicis :innuens bencuolcntiamcomitandeberc 

 comicacem.I.«e'>/.W.6. Telecrus fracri luo qucrcnci , quo,d 

 ciues eiga fe perinde non afficercncur acque erga illum , Tu, 

 inquic.excraomncmcomicacem poficusiniuriam fcire ncfcis, 

 ego aucem feio. Plut.in Lac. E x s m P l a. Titus & Adria- 

 nus Impp, quorum ille dicebat , non opoitere quenquam a 

 CzfariscoUoquio ttiftcmdifcedcre:hiceos dctcftari folcbat, 

 qui inuiderenc ipfi hanc humanicacis volupcaccm , quam per- 

 cipiebac cx colloquiis humillimorum,& regcs Perfarum , qui 

 feieno vulcu accepecunc munera qualia qualia a fubditis. 



MOROSITAS. Sentent. Homines morofi funt 

 dclicatum iracundii gcous. Sen.de ira lib. i . caf.i,. Morofi vita 

 non eft vita.fed calamitas. 'Eurip. Inhumana rcs eft , durita? 

 vica;. Menand. S 1 m 1 l i T v d. Quemadmodum vinum au- 

 fteruni non eft apcum pocioni:fic moiesja^ieftcs non func apti 

 conueifacioni \\ominvim. Stob.ferm.%. Homincs JiiuxoAo/ lunt 

 inlfar maris inquieci. Sicuc enim hic fluiftus fiuclum , ita ibi 

 luiflus ludtum excipic. E x £ m F i. a. Ifmacl, Laban, Nabal, 

 Dionyfius ; quem ctt» Aiiftippus interpellaret pro arnico.ncc 



il]e 



