Encyclopa^dia! Lib. XXI. 



An ioci 



prolini:? 



72 



eludcnais & pi-afcrcndis fjlibus & iocls dcy.ui fanc, clcgan- 

 rcrquc pollunt false didla cxcipcic,& lcpiJc eadcm letoique- 

 re,"iatiofi funt. 1 1 . Ncmo , vt aliis placcat , lc iplum vikm 

 abiedumvc facerc dcbct.aut infulfiim & lcumlcm le fiugcrc, 

 iieciue pcrfonam ad pcccandum fufcipeic. Studcndum itaque 

 facctiis, non apii aut vrfi morc, fed ouis. Hiic pertinct Cata- 

 lofus falium.quorum quinque funt clallcs. i.Salespungcn- 

 tcr. 1. Salcs philofophici 3. Salci Ethici- 4. Sales rhctonci. 

 ^. Sales lcnicntcs. 



I V. loci libertilcs proftnt cjulncjue modis. 



OBlcdant cnim primtim : quia virtutis quandam viuam 

 ima"iiicm concnienc. Et propterea vrbanitstis nomen 

 huic viitiui inditum,quod fcrmo & fafta hic proptium quen- 

 dam fcrunt s;uftum Vibis,& indicant ingcnij vimrquaCicero 

 tnbuit Acricis.&aiteos prxter citcros fuilfc vrbanos & tc- 

 iliuos proptcr coclum puium : vt contraThcbani, quia crailo 

 funt vli acre, nihilproifus fcftiuitatis & clcgantix habuc- 

 ruiu. Dcinde ioci atque faccti.c rerum fipe maximarura 

 mt)mcnta vcrtunt: tiiUcs loluuut affciflus ; frangunt odium 

 & iram : fcucritatem lcniunc atquc mitigant. Documcnto 

 func iuuciies Taicntini , qiii cum multa dc rcge Pyrrho fccu- 

 rius inccr cccnani locuti eifcnt, & lationcm facli repolcerent, 

 vnus cx illis dixit, Imo niii lagcna dcfccillct, occidilfe- 

 mus te , quo iococlapfi func. Teitio animum ab intcntionc 

 rcrum frcqucntcraucrcunt Quartoctiam rcficiunc,& a txdio 

 atquc dcfatigacionc rccreanc. Quinco rcs odiofx, qua: argu- 

 nientis facilc diiui ncqueunc ,ioco & rifu dilVoluuntur. Ad 

 cxcvcmum incongrcllibus & colloquiis ipfahilaritas amo- 

 rc m acquc bcncuolcnciam conciliat,& iludi j rcquics cll iocus, 

 vt Plato in Philcbo faibit. 



i:xqi'ib"s 

 locis <)»i- 

 cantiT 



ioa*? 



N 



Vrbanita- 

 tis oppo- 

 iiij. 



Oul pec- 

 cct i 1 le- 

 ges vrba- 

 nitacit } 



V, Lod locornrn fitnt vel rertir/jy vel %/erhortm. 



Am facctia; vcl inrcbus & fcntcntiis, vcl in vcrbis at" 

 qiicorationis gcncre fpciflantur. Locircrum & Icntcn- 

 tiarum iniocis obfciiiandi funt hi.Sent-ncic facccij funcqua: 

 pra:cer cxpciftationcm & opiniomiin audicntis proferuntur; 

 qux contrarium habent lefponfum ; ciim fupra vcritacem ali- 

 quid ridiculc dicitur,vc farpc apud Plaucum ; ciim in tota ora- 

 tionc fcueritatcm quandam pro nobis fercndo, ludimus , cii- 

 iufmodi apud Platonem in difputationibus Socraticis inue- 

 niuntur. Huc pcrtincnt fubabfirtde diifla; retorlio ioci inge- 

 niofa; cum quis prx fc fcr: paticnt!.-im&lentitudincm quan- 

 dam-.cum adhibctur concefiio & confenioeius,quod aducrla- 

 rio noccc. Excmplum ioci rcalis, vc ica dicam,c(l illud Cicc- 

 ronis:Vacinij anno magnum fuit oftentum , quia eo conful: 

 nec bruma,ncc'vcr,ncc sftas.ncc autumus faiflet.Nam paucis 

 dicbus fuit conful. Idem dc Marino dixit.ncmincm pranfum, 

 ctnatijmve fuifleautdormiuifle confule Marino, quippcqui 

 fcxhoiis meridianisconfulfuerat Verborum locihifunt.i Si 

 adfcrantur verba tranflata:vc{i dicamusdc eo,quimeliusob- 

 iicit crimcn quam dcfcndit : habcrc illum bonam dcxtcram, 

 fedmalam iiniftiam. % Si adhibcantur paronomafia: : vt cx 

 oratovcfaduscft arntor:llle cft ridiculus facic;nonfacctHs. 

 ?.Ambigua mulrum faciunt hanc ad rem:cuiufiiiodi excmpla 

 plutima repcriuntur apud Plautum , qui in ambiguis crcbro 

 ludit 4. loci c.aptancurcxpcrmucacionc fyllabarum , & vo- 

 cam;vt pro Dccrccum.Difcrccuni ; pvo mcdicus,mcndicus & 

 merdicus ; pro Polycarpus.Polycopros. Icem cx fyllabarum 

 cllipfi, vtaic A.lthufim cap-i- ciuil. i-f^nrierf.vcpto Calimirns, 

 lrus;pro Marcus.arcus; pro vinofus,6 fus ;pro facerdotium, 

 otium ; pro augultus.vftus. Sic additionc litcrx- pvo Vrbanus 

 Turbanus 5. Vocabulorum interprctaciones ad ridiculum 

 conucrcrintur. Ita Cicerodixit,Verrem lubico cx hominc fa- 

 ftum eflc verrem.6. Allcgoria:, prouerbia , apophchegmata, 

 fabul.x, & a:gnirnata fcftiuitati & iucunditati inferuiuiu- Ad 

 paronomafias & vocabulorum lufus pcrtincnt multa Kabba- 

 iiftarum diiSa:adfabulas,quxdam Talmudica'figmcnta. 



VI. Vtba;ntatiin defHtt oppomttir tnfulftioi fettrtifll- 



cltoi : inexcefn fHrrilitxs,aiieni leporii infciix 



({ff.Batio , & nugacitai. 



RVfticitascft iiihumana&intempcftiuaiocorum libera- 

 lium fuga ,qu.r veluti tetrici & vuituofi Catoncs necipli 

 incamur,nec alios iocantcs fervc polfumus. Ad fcurrilitatera 

 pertinetdicacicas,quaquis in aliosiacic didla dcncaca.Nuga- 

 cicas crt.qua quis profcrt ics futilcs , qux nec lcienti profunt, 

 nec ignoranti noccnt : vcl ctiam illas audit cum delcclationc. 

 Et illequidcm qui piofcrt nugas,fimilis elt mulgcnti Iiircum: 

 qui vcro lubcns auilit , fimilis eft illi , qui cribrtjm lupponic 

 mulgcnci hircum.Hucetiam pcitincnt farcatmi,& mydcnf- 

 mi acerbi & virulenti: & dcnique omnes impuri homincs. 



VII, CUjfes illoritrn cjui hic peccant ^funt cjuatmr. 



Rofeffires iocoruTn illikeraliiim; <^m\es funt niimi,hiftrio- 

 ncs,& multi morioncs in aulis,quorum profellio cft ri- 



P 



fus captarc. Hi Gcrmanis dicuntur iiie Uaf: otier Tlf^hnxrre?.. 

 i.Scnrrd;f\\\\ ex ore faciunt podiccm, Cicnnanis Sch.indnarren. 

 itcm 'ichiilkimrren. j . H'^t>iinei lUi qui dum Utinrnr , ififuninnti 

 cuiufmodi non paucos inuenias.4. Morrfi Calo/iei;c^\ii necipfi 

 commodc iocos profcrunc , ncquc aliorum iocos xquis aui- 

 mis audirc fuftincnt :qualcsfuciunt Heraclicus , quifcmpcr 

 flcuic, & Euripidcs , tragicorum poiitacum princeps , qui fuic 



VlII. Prodejl Ethico texere catalogttm filittm 

 mifoiellaneorum. 



Tlro tres de Ciceronis iocis libros confcripfit: fcd finc iu- 

 dicio.Nos adhibito aliquo iudicio rccitabimusquofdani 

 fales,vt Ethicx cultor inde iiitcIligat,huiufmodi fyllogcn tu- 

 multuariam multumKabere vtilicacis , fi velimus nosiplos 

 tccrearc. i.Placo dcfiniit hominem hunc in modum . avi-^a- 

 vi; i'h, ijjj» ^wiM) «.Tilifii , animal bipcs fine plumis. Dioge- 

 ncs Cyn. gallum gallinaceum nudacum pcnnis in cius fcho- 

 lam inucxic , diccns : ktbV :%i» i^iim'^ atB-fnis-^: Hic efi 

 FUtoatfho/no. Vndc adicctu cft definicioni,7u -ni;^!47zJ»ii;iflp,Iacis 

 vnguibus, Dtog.' aert.z. Thales r(?gatus,num morsa vita dif- 

 tcrrec, rcfpondit, i^ii, crj iii 2^ -n sinc ^inittijx»; ; 071 i^t 2^.- 

 (pi^et. Quatc igitur non moreris ? i^jtia nil dilfert. j. Vtrum 

 pUues viui,an mortui ? ■Jnarharf. riss ■so^(oi'5« t» -n.i-ei; ; na-^ 

 uigantcs in qua parce func confticucndi ; ^.Diogen Cynicus 

 cuidam apud fc philofophari cupienti, periiam dcdit,ac fequi 

 iullic. Cuin autem ille ptae veiccuiKlia,abic(fto quod fcrebat, 

 diiccflillct, poft aliquando occurrens illi, ridciis , aic : riai (tIi/j 

 iC iftL/j ipi/.iu* mATticiig ot:X<jjf , cuam & meam amiciciam per- 

 na dilloluit. j.Idcm, cumquidam dixiircc illi , Impctanobis 

 Diogcncs , abduifto cafti truftum tcrendum dcdit. lUo re- 

 nuciice : tIw <rluj y^ ty.hjj , i^Vj , cpt/itct/ /^(oooAiK n-^oir .^/^.X;Ayxf, 

 incara , inquit ,& tuam amiciciam modicum calci dilloluit. 

 Diog.Laert.6. \Az\x\ Cynicus pcdcs vngcbac, non capuc, di- 

 cens , a capicc quidem in aercm afcenderc vngucncum , lcd a 

 pcdibus iii olfattum. Laerr.y. Dionyfios, Sicilix tyraiinus, 

 cum loui Olympio aurcum amiculum dctraxillct , lancuin 

 iuiric imponi, diccns, xftate grauc cire aurcum, hycmc frigi- 

 dum, laneum vcro vtriquc tempori aptum. iaSam. tib. 1. de 

 criir.er.ciip.^. S.HcracIitus n(^ mi(pitn<.t /.itiHtii^t-/a/i,-AAf{'S)' 

 fS/Jm ■flvii^jr, fctc/jf, iyiii.>x.lv:<^, cum cirec iuucnis, nihil fe di- 

 cebat fcire, vbi veto ad virilitatis aonos euafcrat, nihil igno- 

 rarc. Lai/rt. y.Poeta de Clemente VII. Papa, & Carolo V. 

 Septimw inferior qninto. ■^U credat > Hnbetqj 

 Imperittm ^luinttti, SeptimiN exilium. 



10. Papa eft participiam : quia capit partem a clcro , partcm 

 a feculari , finc modis & tcmporibus. 1 1. Fridcricus I. Imp. 

 aicbat : In capitc orbis D e v s pcr imperium cxalcauic Ecclc- 

 fiam , in capitc orbis Ecclefia nunc demolitur imperium. 



11. FridcricUs Eleiflor Saxoniiinconucncu Coloniae habito 

 poft coronationem Caroli V. ad fe accerfiuit Erafmum , & 

 rogauit,quid tandem peccauit illc mifer mcus monachus Lu- 

 thcrus, quod ipfi tam infcfti fint omnes ? Refp. Duo maxima 

 pcccata commifit, abftulit coronam Papx, & ventrem mo- 

 nacKis. i j. Icer Diaboli eft circulare. Dicit cnim iple lob i. 

 circumirti terram : Saltatio cft huiufmodi itcr circulare. 

 14. Papa cgragie nos vexat ; nullam nobis concedit vxorem^ 

 & ipfc habcf tot , quot vult. i <. Medicus quidam inccrro- 

 gabat aiccrum,quo pafto cam fadus fcnex elTet;alcer refpon- 

 dcbac, quod eo niedico non clTet vfus. 16. Cum Demadcs 

 aegrc fcrrct admonitiopcm Socratis,& dicerct,Sus Mincruam 

 docet : Ilta, inqui: , Minerua non itadudum iiiadultcrio elt 

 dcprchcnfa. 17. Ciira Xantippc polt multa inalcdiLta & 

 conuicia candcm eciam aquam lordidam fuffudillct , facece 

 Socratcs,Notnm, inquiebat, mihi erat , poft toc conitrua tan- 

 dcm pluuiam fecuturam. 18. Afvicanus Cenfor,ciini calli- 

 garcc milicem , quod in pilgnanon fuiJTcc, is vcro dicerct, fe 

 voluiifcintcrimcaftra cuftodirc,nequis indealiquis aufcrvet; 

 Non,inquic, amo milices nimis diligcnccs. 15. Lx-lius cum ab 

 improboquodam homine rcprchcnderecur ,quall maioribus 

 fuis non refpondcret , Tu vero , inquiebat, diguus es maiori- 

 bus tuis , notans hominis improbicacem. 10. Maximilia- 

 nus L folcbacdiccrc:Trcs regesfunc hoc tempotc : Vnuscft 

 rix hominum,altcr afinorum, tertius rcx rcgum. Rcx homi- 

 num clt rcx Hifpania: , qui adhuc flroderate rcgnat , & lcntit 

 fc prarcflc hominibus. Rcx afinorrl eft rex Galli.-c, cuius fub- 

 diti omnia onera , qux ipfis imponuntur , vc afini patiuntur. 

 Tcrtius rex regum ego fum. Nam quilibct mcorum tubdi- 

 torum vult cfTc rex ,& facere qux fibi phiccnt. Ali) rctcrunc 

 hoc de Carolo V. quod dixerit , fe in Hifpania pr;rellc homi- 

 nibus , inGcrmaniarcgibus. xi.Iulianus apoftataquarrcbat 

 c Chrillianis , Quid facit fabri filius : facct^ illi tcfponfum, 

 Fabricar luliano loculum. ri.lnnocent.I I I.cap.foUt ,de maic- 

 ribus i^ obed, dicic : Dcum duo magna luminaria, ncinpe duas 

 magnas iiiftituine dignirates : qUiC funt Pontificalis authoii- 

 tas , & rcgalis poteftas. Scd illain, qu-T: pr.-ccft fpiricualibuSj 

 niaioicm clTc dicic: vc quanta eft inccr Solcm & Lunam,cant.i 



imei 



Catalo- 

 gu f^liu. 



