Encyclop^di'^ Lib. XXI. 



Tuditiz 

 parccu- 

 laris moe- 

 ria pii- 

 alu. 



An fi.ies 

 hofli (er- 

 uanda } 



luftitia 

 diftribu- 

 tiiii pri- 

 cipuamo- 

 nicii. 



74 



Perfonx pares & infedorcs fnnt tales vel tcnipo- 

 re feii a;tare,vcl Ibtii icu di_^nitatc,vel meritis. 



Circapares iuftiria parriciiiaris verfarur ipfis tri- 

 bucnclo,quod iilis conuenir : vick-l.arnorem. 



Circainfcrioresiul1:itia parcicularis verfatur ipfis 

 tribuendo,quod iiHs conuenit : vidcl. humanitatcm, 

 quafcntiant fc quidem babcn pro inferioribus , led 

 tamcn non contemni. 



Pcrfonx^xftimatx ex coniundlione funt vel con- 

 fan^^uinex, &:alSnes:vel nullotanguinis autaffinita- 

 tis vinculo nobis obftridtx. His omnibus iuftitia tri- 

 buit, quod fmgulis debctur pro vinculo nccclTitudi- 

 nis maiori vel minori. 



luftitiadifciplina; verfaturcirca prxmia, & dicitur 

 rcmunerans ; vel circa pa:nas , & dicitur corre£tiua, 

 recalians, icemque pilniens. Hnw-) idea apnd Ciceronem 

 eji Sermui SH!pitiii6-,nobilis ilie iufiitis,ficerdo!. 



Vtraqueeft aifVina , vc! palTiua. Illadocct prxmia 

 & posnas rcd-c diftribucrc : ha:crite accipcre & fcrrc. 



luftitix particulari opponitur iniuft:itiaparticula- 

 ris : eac|ue commutatiua,ve!diftributiua. 



Liiuftitia commutatiua in commutarione ; diftri- 

 butiua in diftributione , feruat inajqualitatem. 



Ad vtranqnc pcrtinct Pleonexiaj iVL-ion;x ia , & 

 Prolopolcplu. 



R E G V L yE. 



I. Iufiiira partictdarii prs^ha kttbet T/ianld, <jha nov pof- 



/firit vilti nuchiriu expngu^ri : iied-jue fjiiafi 

 circwnrnnnit comierfatioi.em cnrn proxi vio, 



Hlnc dicitiit innocentia , cnra propiij officij , aprolopo- 

 iepfia, iuilitiadefeniiua : vindicatiua & teilitutiiia. Hk 

 obfeiua,nonomnem l.vfior.em cfle illicitani,t]uia fi fitfortui- 

 ta , ncn pCEiiam , fcd commiferationcm exigit.& fi fit publica 

 iuxtaleges.laudem habct &:priuata, fi coniunifla fit cummo- 

 deramine mculpati: tutcla.delcnfiouis eii alfinis. 



I I. Iitjlitiiifida facit vt etiam latrdnibm & h^retiiis 

 feriur/iui fidem in iis rebifi,<]U£ mnfitnt tttrpes. 



NEque enim hic valet iliud vfitatum : 'Ein ge' yvngen eid 

 :f! (Jorr teiii. Q^ia iuramcntum eft inuocatiuo D E i , 

 c|uemnonlicet luJificari.Errant igitur leUutar.quorum lym- 

 bolumeft:Hiceticis fidcs data noneft fcruanda. Quafi fciii- 

 cetdiueifitasrclij^iouis tollat vinculum humanitaiis : ac ni(i 

 fides feruetur,coacurrunt triagrauia peccata, videlicet men- 

 dacium,lniuftitia,&: periuiium.Non tamen facilc dandacftfi- 

 des hxreticis proprer.fcandalumaliorura , propterpeiiculura 

 noH:tum,& propccr ipforumhxrcticorum improbicatem. 



III. Iitniri£ dijlribntine loAcfnnt potijfimum momta, 



I. A Ctore non probante reusabfoluitur. 1. Aftuscontra 

 X\.legempro nullo habecur. 3. A fentcntia, nonab exe- 

 cutioneincipiendum. 4. Benignior fcnccntiain dubiis 'pra:fe- 

 renda. ^.Crefccntibus deliilJs crefcant pocnx. 6.Bonis nocet, 

 qui parcic malis. 7. Plus punitur fa:piiis peccans. 8. In pomis 

 potior cft defcilus cjuam e.xcrtlus. 3. lus talionis fit Mofai- 

 cum , non Pychagocicum. lilud analogiam , hoc idencitatcm 

 pofcebat ,eciam in vitiis ■ Non igitur pertinet ad iuftitiam 

 commutatiuam , fedad diftr-ibutiuam. 10. Vigiiantibus iura 

 funt fctipta. 1 1. luie fuo cjui vtitur.nemini facitiniuriam. 11. 

 Qu.Eftio iuris a quxftlone faifli diftingucnda. i ', .f auores am- 

 pliandi.odia rellringeda. i^.IudcKd.imnatur, cum nocensab- 

 ibiuicur. j 5. Crefcentibus deliiftiscrefcant pcen.Te,fcd non ex- 

 crcfcant. 16. Crudelem mcdicum intemperans xger facit. 17. 

 Bonis nocet,c|ui malis parcit : quia, vt Seneca ait.vicia tranf- 

 mittit adpofteros,quiprilcntibus culpis igno(cit:& vc idcm 

 ait:tara omnibus ignofcere crudeiitas,quam nulii.i S.Lcnitas 

 notxnihil remittit dc poena Dc iufta talioiic tedc ait Suidas: 

 Si quti q'uf?cit , P:i'!ftr, iujlijjima fdia ejl. 

 Et Ouiilius. 

 * nnn eft lex iufliorvUit , 



Glriam necis artiicem fvmih p^^rlre fuA. 

 19. ProiniiTum onerofum feu contraflus , itcmque iuratum 

 caditindLbitum,nifi fitcontra pictatcm vei honertaceimgra- 

 t«itum .cft liberum. 10 Abfquc iia fiigct iuftitia coitcifliua. 

 Kinc fvmbolum Flau. Valcntis : 



Alientn ab iya ^.%t itnti-! a luftitia. 



Nimirum 

 ^tii nimis eftf^tciiis diix, ^llxeab lu in , 



Cultor iuBittA non foiet ejfe bontu. 



I V. iMJtitia, commutatiHie prxcifiua r/mita funt. 



I . /^Ontraftus debent cffe iuris gentiuin. 1. In contrafti ■ 

 V_^l^us feruetur a:quitasprccij Si: mcrcis. j.Nummus cfto 

 fuprcma menfura & fponfor concraftuum ^.Contraftus , qui 

 iit vcrbis fcliceris,a:quiparacureiqui fic reipsa. n.Vfuracom- 

 pcnfacoria, qua: compenfacdebicum incercfrc,iccmquc puni- 

 toria,qu2Jpropccr moiam foluentis infligitur tanquam poena, 

 cft ncceflaria. Lucratoria feu rodcns , in primis illa qux dici- 

 tur vfura vfurarum,cft contra ius gencium. 



V. Clujfes lornm, (jni hic exorbitant,fum ^uatuor. 



PRincipio magiftr.<itui mali , vc tyranni , fiue fint abfquc ti- 

 tulo , fiue cxercitio:itcm , aduocati , & patroni caufarum 

 ^f]/oilK,'^tTti , qui qujcrtus gratia quibuflibet caufib fuco veri- 

 fimiliumpatrocinantur,quosGracci cleganter vocancTjifjKa- 

 ■m c^iK-ii , qui pulcrum cxiftimanc t Kii«>x tinMi t k^m't?o»« > 

 quod vlcium dicitur «yeiJ/oJ^^yTnna/iyd/, : mali iudices.vidcliccc 

 nimis rigidi,profopolepc.T,pr«cipices,& doniuori,qai dicun- 

 tur callerc dialeftum Doiicam. Deindc contmciiinm cfirru~ 

 ftore>.,yi funt vfurarij,faccularij,fures,Pancarotti profenores, 

 Anabaptift'je. Peitinenr etiam huc mendici valiJi ac plani illj, 

 cjni cgcntibus elcemofynas pra:ripi'jnt. Huius vitij olim fuit 

 propria aftio'^ uipyiM x-'?''»- ^^ IiTipp- Gratianus, Valcnc.& 

 Theod. iubcnt infpiciendo exploraii eos,quosanccrca men- 

 dicitas in publicum quxftum yoc:tni:..l.v».i.Coci.'en:end.TJs- 

 iid.iib.i i.Et l'l,iro S. lie refnbl. :ih,vbi mcndici multi, ibi certri 

 cft reperiri nXi-^mx; -n >C (ixXcwnoiiif^n , k. iieouv^^Jt , k] ■nu.fmt 

 >\,j.i.iii iJj/xia^yaf, id eli:, fiires, crumenifccas, facrilegos , om- 

 niirroque icclerum architcftos. Confer B'fit. in r^f.-J. 14. vbi 

 iubct mcndicorura haberc dc!c(flum,nc ad ignauiam & mali- 

 tiamfumtus fappcditentur. Tcrtio l\ipiftii, qui ncgantfidcin 

 ha:rcticis e(lc fciuandam. Quarto , qrii clrc^ mortuos non recte 

 fegeriinr. vt Scoicl qui non lugenc mortuos;efFoeminati,qui in 

 omnem lugendi formam fe vercunc ; barbavi ,qui cantu & 

 coraeiracionibus morruos honorant , vel cadaucra ipforum 

 ctcmant,canes fepulchrales , qui lucrum ex morte captant,& 

 dcnique iili , qui morcuos flagellanc , & rurfus occidunc ; qul 

 nonabfiiniiesfunt icporibus.qui morcuis ieonibus infultant. 

 Pertinec huc iepida hiftotia.quam lchannes laco^nn Gryns.m in 

 apo^ii-l)epnMii moricntiiim recitat. Superiori feculo eratqui- 

 dam Occomarus qui Lufcinium fe dici volcbat. Elt maiedicis 

 quibufdam&infulfis verfibus , nobilem virum' Huldrichuin 

 ab Hucccn,pic hac vica defunftum, infedami Philippus Ma-» 

 lanchthon ita refpondit ; 



Citm lnceres miferos crudeli carmine Mjtnes; 

 Nomen erit -vultur, non piiitomela tibi. 

 Lufcinius jllc multos habet fratres , qui funt imn^morcs 

 veteris didti, 



Oj^ OTiyj K^iBfiottrtv i-zsr euidpxviv luyiTtiii^. 

 Nimirum folent bene multi Lyfandros fepultos reSadere 

 & iugulate , quo nihil viro bono & ingenuo indignius el- 

 fc poceft. Hos tales re£l:c contuleris cum bubonc , de quo 

 pocca : 



Ignaum bubo durittn mortalibtes omen. 

 Item cumanfciibus , qui obftrepunt interolores , & feralia 

 carmina rcpetunt. Nos cum Gregorio Nazianzcno nunc 

 huie fophiftx.nunc illi Scencoridicamus : Aucdefinc cuis nu- 

 gis obftrepcte noftro fiientio : aut tibi refcremus vt breuidi- 

 mum , ica verinamum pvouerbium : Tum cancnt cygni , cum 

 tacebunt graculi. 



V I. luflitiit particularisfiruat atjualitatern cum CAteris 



hominihm, & nullim corporis,ftims,,vd boais 



nocet,vi autfritude. 



VEtus definitio iuftitis hic cft : Aj.-^aT-Jtif ■^ ngiiDtix S-fiS 

 //.J' iirsT>f]j>'. Atque ha:c eft iuftitia vniucrfalis qux com- 

 pledliturduas Decalogi tabulas. Piior docct iultitiam cile 

 communicationcm,qua Deus fefe ncbis communicat : lccun- 

 da tabula docct a:qualitatem erga proximum yEqualitas au- 

 tcm ifta cernitur vcl inproportione Arithmctica , vt in mu- 

 tuo ■, vclin Gcometrica , vt alius locus tribuitur magiftrati- 

 bus, alius ciuibus. Atque hacc eft iufticia puticularis. ICti 

 complecluntur iullitiam vniuerfaicm & particularcm, quan- 

 dodicunt:Iuris pra:ceptattia funt ; Ncminem i.xdere ,Suum 

 cuique tribaere , Honcd^ viuere. Vtraque illa eft legalis feu 

 forcnfis & ciuilis.acproinde ditfcrt a iiiftitia Euangelica,hoc 

 modo. luftitia vniuerfalis eft rcifiio iocomotius iuxta omncs 

 honcftas leges,ficut dicimns : AriftidLS cft iuftus ciuis , id cft, 

 obtemperans omnibus legibus in extcrna confuctudine. lu- 

 fticiaparcicularis eft recliolocomociu.t,vcneminem lidas,& 

 fiiumcuique cribuas:vc Dauidnon cft fediciofus concra Sau- 

 lcm,ncquc infidiacor,& ideo pctic fc iudicari fecundiim iufti- 

 tiam fuam, qua: cft particuiaris, & dicitur iuftitia caufx.fafli, 

 itcmque confcicnti». luftitia cuangelica eft, qua aliquis 



proprei" 



luftiris 

 comu^an* 

 ui priFci- 

 pua 

 nita. 



mo- 



Qiiocmo. 

 di.s violc- 

 tur mc»- 

 dus iulli- 

 t'y parti- 



cuUxi&i: 



lufiitii 

 particuij- 

 ris.vc (cr- 

 uec ,Tqua- 

 luate.u.' 



. 



