78 



Encyclopsclis Lib. XXI. 



ftrent , qnlfumfim V!ncl-dit. Demofthcncs aiigina laboians 

 di^fVus cft labcraic ai jcntanginl 



IVSTITIA & INIVSTITIA COMMV- 

 TATIVA. Sentent. Enitum ciim niale eft , fempet 

 pocnitet. Cicer. aci. 6. in rer. Lucium turpe accufatio naturx 

 eft. Vlut. ludico lucrum eflc pulcheirimum, quod cumnulla 

 iaaurapr«bcntisditiorcmefSci:accipiaucm.iie/»Wo/-./.j. 

 In Caimin. Grxc. 



Kf{®^ TTOHff^. i^rlf^lcU lin tpift^l, 



LHcrum mnlum [emper folet dammm dare. 



Plaut. Capt. 

 Uon ego omnifio liictum omne effe 'vtlle homini rxiflimo. 

 i,cioe^o,mHitT>i iim hcrum liicutentos homines redilidit. 

 EJl etiar/i vii profecTo damnum frifiatfacere ,quam Iti- 

 crum. 

 Vfuraiuter Hebrxos fuit prohibita,F.vci(/.iz. Deut.i^. Ife- 

 hfm.y Si c[uis vfuram accipit.rapinam facit. Ambrof.de bono 

 mitrttf. Nihil vfuris turpius, nihil ciudelius. Alicnas negotia- 

 tur mifciias, & hicrum fuum alterius aducrfitatem tacit. Ta- 

 lis eft , c^uafi maa;|m fufcipions , & in nauftjgium irapcl- 

 kns. Chryf, 



Lucan. I. 

 Hint vfura vorax , auidumif, in temfore focntt^ , 

 Et conatffn fides , &" multu vtile iellum. 



Aufon. acdil. i j. 

 §luod vitx feltabor iier , /i turfia lucr» 

 Vuenotis , ^ velo.t inopes vfwn triicidnt i 



I.icob. Bill. anthol. facr. 

 SUiod lepetint hyemes , isliua^^ tempora rurfum 



Algidafn- ,fiig's terra negel^ fiim : 

 Definemir»ri ,Jhil nfq, explode querelo!. 



Hoc ecenm is.fi follulat ira Dei. 

 Nam qui.i ium s /»« fuat ferrea feBora , rcddit 



Cneliimetinmn^bti durim ire Deu^. 

 £t quiii iam niimmosgignunt fff" nora nummi, 

 ^nte fer:t.x tellxi defmit effe fr^x. 

 A r o p H. Tlialcs nolcbat homincsper iniuriam ditefcc-- 

 tc , cjuod lucrum fiaudc pauumdamnum (it, non lucrum. 

 Laert.lih.i. f.i Chilon diccbat ; damnum turpi lucro fcmpct 

 pr.xfcrcndum effe : illud cnim fcmcl dolcre.hocautem addi- 

 talndullria farciripotcft Etluiprum ex (celcre , non lucrum 

 cft,fedd mnum. Laert.lib. 1^4. Thalcs afriJue in ore ha- 

 buit, Nolidirari nequitcr. Laert^lib. i.r. i.Auacharfisdiccbat, 

 forum elTe locum matuis hominumfraiidibus & rapinis dc- 

 ftinatum. Laert.Ub.i.c^. Antiphancs dicebat , vfuram quoc- 

 fturaque illicitum habcre brcues dclicias, lougam autemca- 

 lamhiKm. Stob. Cum quidanl cx Catonequicrcr^t.quidellet 

 fcencrari, rcfpondir, Hominem occidcrc. Cic.z.ojfic. A d a g. 

 Eft Pylus autc Pyliun : Vfura nautica: Fcenus funus .S i m 1- 

 I. i T V D.AIphonfus vfuiarios conferebat harpyiis,quas Vir- 

 gilius dicit ex raptu viuere ; Chryfoftomus pecuniam vfura- 

 rij compara* morlui alpidis , cuius vencnum latentcrmem- 

 bra pcrcurrit. Idem vfuram confert cum ferinentomodico: 

 Plutarchus cum fcintilla qu.E paulatim totam fyluam incen- 

 dic. Idcm in mnralibu^ ait : Lcpus firauil parit,& aliud alit , & 

 rutfum fuperftctat ; ita fcenerator ces alicnum priufquam 

 conceperit,parit. Erafmnsfoeneratorejconfcrt cuni vulturi- 

 bus ; & fane homines poQunt de fccncratore dicerc , quod 

 aues deaccipitrc conqueruntur, 



Odimiu accifitrem , qtiia femfer viuit in Armit. 

 E X E M p. Tcmpore Ncronis cx annona: caritate per mo- 

 nopolia fauorc Ca;faris conccffa quidam auliciditefccbant. 

 Suet. HodieIud.Ki funt profelTorcs modi acquircndi per vfu- 

 ram mordcntem.qux ab illis dicirur ludaica. Apud Spartanos, 

 jtgyptios & vetctes Gcrmanos fuita erant licita,& laudi da- 

 batur , fi quis aftute & clam aliquid furripcre poterat ; pio- 

 pterca quod hac ratione ingenium acui & folertia imbui cre- 

 debant. Qjji vero deprchendebatur , multis veibctibus mul- 

 ftabatur.H i e R o g ly ? h. Paftor deglubens pccus,eft fym- 

 bolum eorum, qui publico damno lucranturdiuitias. Imago 

 iniuftitis eft mullcr , quam comitanturcalumnia, iaftantia, 

 fimulatio,calliditas, dolus, fraus,nialignitas. 



G R A T I T V D.O. S e N t e N x. lugircr fibi conucnire 



facit, cui collatum beneficium antc oculos femper affiftit. 



Cjffin Pfal. In refcrcrHia gratia , fi modo Hcfiodo crcdimus, 



debcmus imitari agros fertiles, qui plus multo adferunt, 



quam acccpcrunt. Cic. i. offic. Sapien^ omnia cxaminabit fc- 



cum,quantum acceperit, a quo,quando,vbi,qucmadmodum. 



Itaqucnegamus,qucnquam fcire gratiam retcrrcnifi fapien- 



tem. Sen.epifi. i 8. Bcncficiorum mcmoria fencfccre non de- 



liet. Id. debeneficen. Acccptum bcneficium aetcrnx memoria: 



infigendum crit. ibid. A P o p H. Chilon diccbat, Bcncficij 



dati obliuifci oportet , accepti meminiflrc : vulgus hominum 



contra facit. Laert.lib.j.c. 4. Simonidesdicebat , fcdomiha- 



bere duasarcas, alteramgratiaium, alteram nummorum , & 



priorcm illam ferme inanem cffe. Ex poftcriori promebat, 



vnde aliosiuuarct, quam cxhaufT:am fubinde rcplchat : in al- 



tcram rcponcbat,fi qui forte giati dfent.At hxc fcmper tnan- 



fit vacua. Stob.ferm.de iniiifl. A d a g. Immortalcs gratiaram 

 hotti : Nemo vnquam bencfaftori boucm iiimiolauit , prx- 

 tcr Pariam:Ncmo fcribit bencficiain Kalendarium: 'a^tjot- 

 /Kfyfii'. SiMiLiTvD. Gratitudo cft illcx ainoris, dum fa- 

 cit vt gratia fit aliisWonitas naturae agnolcentis bcncficiuin 

 coUatum. Eadein cft inater virtutum, 6c pcrpctux communi- 

 tionis fundamentuin. E x e m p t. Rcx Sodomorum, <^en. 14. 

 Pharao , Gen.\i. Dauid, i.Saw». xi. Efther, '^.flh. 7. jEgyptij 

 adco fucrunt ftudiofi huius virtutis, vt brutis etiam animali- 

 busgratitudincm pro bcncficiis acccptis oftenderint. Arta- 

 xerxes Mncmon grato animo acccpit aquam a rul^icotamba- 

 bus manibus oblatam , & ci millc Daricos & auieum cantha- 

 rum donauit. Alexander M. prardicaic folebat, a ncmine fc 

 VBquam benignitate fuiflc fnpcratum. Idcm cum Hicrofo- 

 lyniiscx laddo Pontifice audirct , fote vt iuxta vaticinium 

 Danielisrcx Graecia: Pcrfiam occuparet ,amplifTimis ludxos 

 muneribus affccit , & permifit vt fuis vterentur lcgibus. 

 H I e R o G LY p H. l.CaBMjqui non|obliuiicitur eorum,qui 

 dc ipfo bcnemerentur. ^.Cucufha »«« ; qus parcntes fe-« 

 iiio confcdos eodem in loco , vbi fuit enuttiia , nutiit , pen- 

 nafquc inutilcs vcllicat. 



E M B L E M A. 



AHrto infignU fietate ciconia nido , 



Imflumes fuUos , pignora grata ,fouet. 

 Tatiacf; exfeciat Jibi muncra mutua reddi, 

 Auxiiio hoc quoties mater egebit cmw.. 

 iiec fi.i Jfem fobeles faUi,' , fed feffafarentum 

 Cor^craferi humerii ,fraflat ^ ore citos. 

 Itcm: 

 Ttes Charites Veneri affiflunt, dominam^ fe^juunlur: 



Hincque voluptates,atque alimentaparanl. 

 Ls.tiiiiim Euphrofyne ,IJjecioj'um Aglaianitorem, 



Suadela efl Pi.uiis , blandm ^ore lefos. 

 Cur ntsdn ? Mentts qutniam candore vcnufio! 



ConsTat , Cf eximid fimpUcitate place'. 

 An quia nii referi. hc tngrati, atcfj arciila inanii 

 EJi Charitum i qui dat miinera, nudm eget. 

 Addita cur nufer fedibm talaria .' Bu dat 

 ojuiciiii djit,minimi£rtitia tardafreti. 

 Imflicitis vlnU curvertitur altira i GraiHi 



Wenerat : huic remanent vna abeuhte dui, 

 lufpiter iisgenitor , cocli de feminediuas. 

 Omnibtif acceftas edidit Eurynome. 

 Huius loci cft cmblcma de fcruo,qui leoni fpinam ex pedc 

 extraxit. Lco capitur , & aflciuatur in fouca lconum. Seruus 

 dclinqucns obiicitur leonibns. Scdlcomemorbcneficij tue- 

 tur ipfum aduerfus morfum reliquorum. A p o l o g v s.Fiir- 

 mica inciderat in fontem : quod columba cernens,ramum de- 

 fraiflum abiecit in fontem, cui adhirefcens fc tmica,mortem 

 cuafit. Paulo poft adfuit auceps , qui arundinibus difpofitis 

 infidiaricaepitcolumbx: cui metuens formica , ad aucupem 

 intcropusarrcpfit, & illum ita vchcmcnter pupugit, vtarun- 

 dines prae dolore abiiceret : atquc hoc ftrepitu columba ter- 

 lita auolauit. 



INGRATITVDO.Senten t.Scx differentia: fmit: 

 reddcrc bona pro malis, non rcddcre mala pro malis;hjEC bo- 

 norum funt, & prius mclius. Non reddere bona pro bonis,&: 

 tcddcremala probonis; hxc duomalorum funt,fed pofterius 

 deterius. Reddere bona pro bonis , & pro malis mala ; hxc 

 mcdiocrium funt. Aug.in Pfal. 108. Improbus cft homo,qui 

 beneficium fcit fumerc, & rcddcre ncfcit. Nihil amas, lun- 

 gratum amas. Plaut.Perfa. Petrus Crinitus l.i. poem. 

 Ingratns efi vitandus vt durumfcelut : 

 Hil cogitari feBilentitis fotefl, 

 Hcceffeportentojiusquicquamputo. 



Ingratus aut malefacit, aut male cogitat , 

 Sibiij, tantttm farcit, alivs detrahit. 

 Et odit ortineif , qui bonis benefaciunt. 

 Ingratits efl audacior quo nequior , 

 Et impudens ad omniafcelera trahitur ^ 

 Audaxqj cuncia femper in feim mouet, 



Ingrattts eft feminarium fceleriim omnhim , 

 Hinc efl auara mens , 0" animut ferdittts : 

 Hinc fafini imfotens , ^ ambitm grauii : 

 Ingrattti hoc vntim bene facit , cismferit. 

 mam telltts ipfafaedius nihil creat. 

 Portentum idcmnium efl habendiimmaximum- I 



Ingratus eft , qui ncgac beneficium acccpifle:ingratus , qui 

 diffimulat : ingratus, qui non reddit : iugratifTimus omninm, 

 qui oblitus eff . ^en. Fere maxima pars morem hunc hommcs 

 habcnt,quod fibi volunt,dum id impetiant.boni fuiit:fcd vbi 

 iam pencs fefc habent, ex bonis peflimi & fraudulcntifllmi 

 funt. Plaut.Capt. A p o P H t H. Ariftotcles rogatas,T( ■mx.u 

 ■y>tfa.ini.H ; y^a^; 'i0vi' ^uid cit^ofenefcit ' Gratia , inquit. Til- 

 buirur ctiam hoc dicTium Diogcni. Antifthenes audicns Pia- 

 toncm dc ipfo ro?!c loqui , Regum eft , inquit , cu.-n benc fe- 

 ccris, male audirc. Laert.lib.k.caf. i. Plato Ariftotclcm lole-^ 

 bat appellaic mulum, quifaturatus lafte aiaterno calcibus 



peiic 



