Ethica^ Cap. X X I. 



Officio 

 fitas cii' 

 plex. 



<5i'idliam 

 li:cretiir, 

 ()iii aliis 

 gratifica- 

 cur? 



Ecquis 

 vere gri- 

 tificetur 

 aliii i 



p,etit iTUtrein. JEtinn.Ui'.^. var.hl/i. Ariftotcks.i-ogatus.CuE 

 icliquiflet Athcnas : Nolui, aic , committiTc, vt Athciiicnlcs 

 bisiaphiloiopliianiprccarcnt, notans iploruni ingracitudi- 

 nem. Ad a g. In»;ratitudo vulgi : Ingratiiscuculus : Alc lu- 

 poNim catulos : Arietis minilkrium : Hirundincs fub codcni 

 tcilonc habcas. S i m t l i t v p. Ingratitudo cft mctiopo- 

 iis omnium fcclerum : vnde illc , Ingratum , inquit , dixciis, 

 omnia (cclcraobicccris. Ingiatus clt vchit hcdcra.qu.x cum 

 ope ramorum crigatur , illos enccat : & vcluti honio,c|ui at- 

 fliclus tcmpclbte accurrit .id platanum , vt fc dctcndat ad- 

 ucrfuspluuiani,(ld vbi icdiitfcrcnitas ^ramosiphus vcllit; 

 <]uod (ibi accidilVc qucrcbatur Thcmiilocles. E x e m r l. 

 Laban i rhar.io illc nouus , l^xcd. i. Ammonit.i: &: Mo.ibit.-c, 

 Deni. i;. S.iul, i.</trn.io ludas proditor ; noucm lcprofi, 

 Luc.iy. Athenicnfcs ingrati fucrunt aduetfusSocratem ,cui 

 pio Attica iuucntutc fan(ftc inftitutii vencnum rcpcudctunt. 

 Nero fuit ingiatus erga matrcm Agrippinam & pra-ccptorcm 

 Stnccam. luriinianus Impcr.Bclifarium , duccmfortillimum 

 cxoculauit. Ludouicus Pius Caroli M. filius a liliis in carce- 

 rcm conicdtus cft. Archilochus iambogtaphus fuitmaledi- 

 ccntilfimus. Is repr.xfentat cjucmlibet vel fcripto , vel verbo 

 pctulantcm,csteiainutilcm.Philippus Macedo miferat fpe- 

 culatum loca quidam fortcm militem. Is rcdicn^ nauha- 

 giura fccit. Cumque rufticus in litoreeumexcu(lum ex naui 

 inter fluclus iaiftati videret , (latim defccndit in cymbam , & 

 cxcepit femianimem , ac in fuam villam in litore (itam tian- 

 ftulit. Ibi triduo eumrecreat , Sc viatico inftiuit. I'l:oiTiiciit 

 milcs,fcrcgi benelicium tantumeirc pr.xdicacurum.Scd cum 

 ad rcgcm venillet , narrat exploratadc loco , commemorac 

 y ctiaiii fuum pciiculum ; bcneficium vero ruftici occultat , & 

 villam pctit tanquammonumcntumpericuli. Rex donat, & 

 mittitqusftoiem,qui ei pofleffionem tradat Qu^.t:(l:ar audita 

 integra ruftici narratione , &iufta.qucreladc mgratitudine 

 militis, iubcc vccumque fecum ad regcm proficifci. Rex co- 

 gnit.a ingracicudine milicis, iratus fcclcri ip(lus,dimittit eum 

 cum ignoiHinia, & iubec fronci ftigmaca inuii,vidcl.has lice- 

 xmfioipes •ngrattii.Piiocas fuic ingracus erga Mauricium Im- 

 pcr. qucm vnacumvxore& liberis fuftulir. H i e r o g l. 

 Cuculus eft hieroglvphicaingratitudinis nctaE .m b l e m a. 

 riclutahominis fcmpei accipientis,& nilnquam dantis.adeo- 

 quc fcmperclamantis Da da. Piftun ifti adfcribi potcl^ ver- 

 fus Catulli : 



Vita quidefi itlitid, niji Da, veritm Accipc nufquam. 



C A P V T XXI. 



De Officiofitate. 



PR^CEPTA. 



n^^^j Fficiositas eft, qua aliorum com- 

 l^x^i modis libenter & beneuole (eruimus, prudcn- 

 ti oblatione , & iucundi prxftatione noftrorum offi- 

 ciorum. Z)tV«rKr etiam ftudium gratificandi. 



Excellus eius eft uimia officioHtas : defedus , in- 

 Dfficiofltas. 



R. E G V L .^. 



■ I. OjficlofitiU cft triplex ; Jpontanea , eff.aai- 



t<ita,compenfans . 



OVfictoJttiu fpcntanea eft, cum qiiis alicili gratificatur,non 

 rogatus : vbi cauendum, nc officia noftra ofFcramus in- 

 tcinpcftive:nam officia fponcc oblatanon nierentur laudcm 

 nid certis circunftantiisobfcruatis, fi nempe otficia ofFcra- 

 mus iis qui in fummo verfantnrdifcriminc : amicisitcmfa- 

 miliariter notis &nimis verecundis: non autcmiisqui ipsa 

 felicitate fcliciores fc putant : nec iis ciui longo interuallo 

 nobis funt fupcriorcs. f-.ffagiritta eft , cum quis rogatus offi- 

 ciuni pra;ltat,idquc hilaritcr & cito. Compenfans eft,ciim quij 

 tardc qnidcm prxftat officium , fed moram iftaiii magilitudi. 

 ne officij compenfat. 



I I, ^ifi atliifua opera indHlgentibns, t/el eam mploran- 

 tibm gratificatur , potefl ab iU.ls vel eadern vel maio- 

 ra expeBare , ft bonifint : fi vero mali & ingrati cu- 

 culi , ignitoi carbones thefauri^^it in capita ipfirum, 

 vt eft Rom. 1 1, hoc eft , hoftium Jiiorttm beneficiis Jit- 

 peratorum confcientiam incendct , vt eos fm malidA 

 tandem pudeat. 



III. lUe rtuera gratificatur aliu,<]ui re iuuat vbi re optu 

 eft,& verbii vbi verbis o^us eft : non autem qui ««fr- 



tit hanc regulam & verbis iuKart vult, vbi re opm cft, 

 & re vbi verbis opm eft. 



I V. Ciaffes illdrum qui h^tcprs.uaricantur,funttres. 



Quot mo- 

 dis offi- 

 ciolitacis 



l.TStfmfeftive ijj' inetnfiderate cffifiofi ; qui oificia pts- 1"^^," 

 X ftant ci , cui non dcbcnt, aut qualia non dcbcnc,auc non tranfil 

 in loco & ccmporc Hoc vitio laborauit Iinpci.itor Hono- oiui i 

 rius , qui libellis iupplicibus non priiis icdlis lubfcripfit^quod 

 yitium corrigere cupicns foror Placidacurat litcras confici, 

 in quibus fcruo cuidam viliihmo dcfpondcbatur. Has cum 

 cxtcrismultiscHrat manu Impciatoris fubfcribi ipoftcave- 

 nit ad Imperatorcm,& abiicit fc ad ipfius pcdcs, & quclta cft 

 de ipfius crga fe crudclitatc > cuniquc Impctator affiimarec 

 falfas clTc qucrclas .piotulit iircias ipUusmanu fubfciiptas. 

 z. fncffic ofi: qui debit^a , nccrllana , & hoacfta officia aliis 

 recufanc : quod vitium aulicis niniii quam familiate cft, 

 itcmque ciniflonibus Pontificis R.omani vcif.uitibus inca- 

 mcri Appftolica. j. I.-ihcritfti ■/;.(/.;; jqui ad officia illiciia 

 piomti funt : quo peitinent leuones & lcna:. 



V. In praftandis ojfiriis deleElu! omnino eft habendm. 



i«- 



N 



In prs- 

 ftadu o(- 



Oti ignotis, amici inimicis , boiii malis, paupeves diui- leCiui ha- 

 cibus, bene meriti male motitis , digui iudit;ids & giati beiidus. 



lngratispra:feiendi (unt: nam malis quatcuus n.-iluuiit, ivon 

 dcbemus prae.tare officia, hoceft ,quatenus nolLra fAcilicite 

 abutuntur,& in peccatis conhrmancur,ne nobis obiiciatur il- 

 lud Seneca::Bispcccas,cum pcccatiobfcquiumaccommodas. 



V I. Ojficiofitatis mater eft Humanitoi feu 

 Benetwlentia. 



OfHciofi- 

 tati.5 Kia- 

 terhuma» 

 mta$. 



BEneuolentia eft virtus , perquam ahimus indinatUrad 

 rauendum proximo : &in ExcclTu opponitur bcncuolen- 

 tia dcmens ; in det.;ctu, maleuolcntia , inuidia , fimulatus fa- 

 uor , t7n^ai^x.$<t. Hxc eit bonitas naturae , amans omnes, 

 pra;fcrtim bonos , ncmini noccns , omnibus benefacere & 

 prodcfle cupiens. Hanc in primis formant & fouent bonx li- 

 tcra: , qu.x ob id Humanitatis nomendatuu inliguiuntur. 

 Vnde Menandcr : 



6luam duUis tlt f.ipimia bom/afe mixta ! vcl 

 ^luam itilce fcediu eft Mtifis cttm Gratiisl 

 Exempla humanitatis illuftria funt in Cyro apildXeno* 

 phontcm , in Alcxandro M qucm fcribic Plutarchus , SiKoiji- 

 mm x^ Ifitvx) fictr.Mx^i o-mimv^ }C''&*^&' i^^fii^M Kf^ipisina, 

 f'*ft'jfiMi*m'i^fuiitiijftmumomniumregnum,mfamiliariconfue- / 



tudine ,^ omnibuiGrittiKornntumfuijfe. Auguftusquoque& 

 Titius fuerunthumanitatisegregiafpecula ,vnde hic appel- 

 latus eft delici* generis humani.Ac inter omnes eruditos, 

 quo quifque eft doiflior, eo ctiam eft humilior & humanior. 

 Sic Mclanchthon ergaomnesfuithumaniffimus, vt deeore- 

 refcrt Chytrius. At homines femidoifti, vt molliffimc dicam, 

 toruitate & inhumanitatc authoritatem & io&uas. exHli- 

 mationcm conantur fibi conciliarc. Infignia inhumanitatis 

 exempla funt Timon /.ua-cui^uzr-^ , Nicias ^an-pindi^ x^ 

 hiintT<iiiiil^ , & Demetiius lex ^n/ti>.'^ y^ JVoxfotrai?®-. 

 Et in communi vita exempla eotum,quibufcum viuimus, 

 obuia funt. 



VII. Beneuolentiam prAter alia hobis commendat hec, ^^^"'^ 

 quodDiabolm ma.vimo contra hanc virtutem odiofia- quid in 

 grat, cuitu proprium efl inutderc. commett- 



' V III. Beneuoliis eft, qui ficfauet bonis %vt ipfigratafit '^^'' 



Beneuo» 



Odiiim 

 Vatinia- 

 numaniic 

 vitiunis 



excjue accepta illorum proU>eritas,(juam illi experiuntur lus quisj 

 in boni aticuitn vel continua ffuitione^wei incrementis^ 

 aut in noui alicuius accejfione, ita vt preptereii fincere 

 & ex animo gaudeat illorum causa, atque iliisgratH- 

 letur & beneprecetur. 



I X. Odium Vatinianum mn eft vitium. 



ESc enim odium iu0um , quo Vatinios, id cft, profligatiC- 

 fimx vitx homines piofcquimur. Nomcnclatura eft a 

 Vatinio,in quem acerrim^ M. Tulliusinueduseft. iHicin 

 tanturnodium populi Romani peruenerat, iam deteilis illius 

 flagitiis, vtinptoiierbiumcefrerit Odium yaiiniartum. 



X. Piorumgaudium ob poenas impiorum non 



eft '^^a^fitiavlii. 



NAm pij non gaudent ideo, quod raalis tanquam homi- ^. ........ 

 nibus male fit.fcdquod illis tanquam hoftibus Dei ma- "o" «ft 

 lefit,nepiismal^lit'propterillos. ConferPfalmum 5z.& 58. """"" 



X 1. Son 



Piortim 

 gaudium 

 obimpio- 

 rum Aip.. 

 plicium 



viiium» 



