Ethic^ Cap. XXII. 



8i 



tJnVhxbltsJohlefqi char.% fhaebi. 

 Adde Inuidi* piiSuram apud Ouidium i. Mctam. 

 Pailor in oreftdet : macies in corpce loto : 



Nufijuam reli* »cies : liuent rubigine deates: 



teHorafelle virent : iingua eflfiifftifa veneno l 



Rifia «beft , nife qaefn vifi mouere dolores \ 



Nec fruitur fomnit vi^ilaniibw e.vcita curif. 



Sedvidel ingratts , intabefcitq; videndo. 



Succejftts hominum carfitijj ^carfiturvui, 



Suppliciumque fnum ejly ^c. 

 Bono viro nunquam vlli dc re innafcitur inuiJia. Tlato i» 

 Timto. Eft mifetorum, vtmaleuolcntcs fint, atquc inuideant 

 bonis.P/««/.C-j;i/.Sibi nc inuideatur.ignaui ipfi redc caucnt. 

 ///.Bj»ff/7Xi/.Mauclim mihi inimicosjnuidcre.quam me inimi- 

 cismeis.Nam inuiderealij beneelle.miferia e(l:qui inuidcnt 

 egent ; illi, quibus inuidctur,rem habent. Id. rr«f.Proprium 

 ftuiti cft, non poHc,& vellc nocere.B;«* Aufon.A p o p h t h. 

 Socrates.cuminuidix naturamexprimere vellet,anima:Tlcus 

 Scfcrram apfcUauh.Stob. fcrm. ^ 6. Ariftoteles dicere folcbat, 

 inuidumeire autagoniftambonorum. Ant.Meliff.part.i.ferm. 

 61. Theopliraftus dicebat,inuidos nou tam propriis gaudere 

 boiiis, quim alicnis miVis.Stoh.ferm.de inuid. A D A c.f igulus 

 fis^ulo inuidet , faber fabro : Inimicus & inuidus vicinoium 

 oculus:Edcntulus vcfcentium dentibus inuidet-S i m 1 l i t. 

 Vt a:rugo ferrum, & rubigo frumentum : ficinuidiaanimum 

 inuidcntis confumit. Ocalus inuidi eft inftar falcini , quo ix- 

 dunrur bona viciui. Vt fcarabxi ftercorc : fic inuidialiorum 

 calamitate nutriuntur. Inuidus cft velut nauis ,qua: fcmpcr 

 iaiflatur a procellis. 



Inuidia SicuH nen inuenere tyranni 



Tormentum malus. 



Inuidus fibi femper hoftis eft. Hinc poeta: 



E X E M P L A. Satan.Gen.j. Cain ; fratres lofephi; ^g)ptij, 

 Bxod. I . Ahaion Sc Matia, E.vod. 1 1 Sanaballar, Nehem.i.ViCci- 

 puli Iohannis,Mj««/;. j.Frater prodigi filij,L«r.i j. Alexandcr 

 M. oderat Pcrdiccam , quod efTct bellicofus : Lyfimachuraj 

 qaod militandi peritus : Seleucum,qu6d magni aniuii : Atta- 

 lum,qu6d imperatoria dignitatc pclleret:Ptolomsum , quod 

 ci omniaprofpere fuccederent.CaligulaTorquato torqucm, 

 Cinciunato crinem , Pompeio cognomentum Magni inuide- 

 bat.H I E R o G L Y r H. i.Hydra ; cuius vnum caput fi am- 

 putcs, plura enafcuntur. i.t.£i/»«OT;quodpcrmiftum tritico, 

 ipfi nonnocct,fed fuam in finu fouct inutilitatem. A p o l o- 

 a V s.Canisinptsfcpiarcctboues,atque eosfosno vefcipro- 

 hibet , quod ipfi non eft vfui, Antidotum inuidix eft, fi nihil 

 rerum humanarum magnum putcmus; fi cogitcmus.omnia 2 

 Deo gubernarij fi perfuafum habeamus , nos eife nicmbra 

 vniuscorporis;&denique cogitemus,vittutcm acfclicitatem 

 fuo fulgore vrere malos. 



C A P V T XXII.- 



De Liheralitate. 

 PR^C EPTA. 



pipjjj Iberalitas efl, qua luppeditamusca, 

 li^qua; ad vitJE animalisfuftentationem pertinenr. 

 ^Uas dicltHr Beneficentia. 



Ea confideratur velabfolutcsvei cminentcr. 

 Abfolute conliderata dicituu munificcntia , & li- 

 bcralicas nomiue generis ; ac diftinguitur ex eo quod 

 datui-,&: co cui datur. 



Priori modocft vel fumtuaria,vel traflatoria. 

 Liberaliras fumtuaria dat fumtus & munera:vndc 

 muncraria dicitur. 



Libcralitas tradatoria veriatur circacohuiuia:vn- 

 de & conuiuatoria dicitur. 



Pofteriori modo liberalitas cft vel hofpitalitas,qu£E 

 circa peregrinosexcrcetur:yeleleemofynaria,quas er- 

 ga egenos exercetur. Hucpertinet Milericordia , per 

 quam nobis cordi eft aliorum miferia : Ei in excelTu 

 opponitur cfFoeminata mifericordia^in defcdlu immi- 

 fericovdia & mifericordia llmulata, 



Liberalitatis exceirus eft prodigalitas fme profu- 

 fio:defe£l:usauaritia-,^W vitinm veLhoc nominemaxi- 

 me ejicontra natHram,<juod opes appetat in infinitHm:citm 

 appetitui natura. tandem fatittur. 



Libcralitas eminenter , fmc cum gradu eminentiae 

 {pedata, dicitur magnificcntia. 

 Tom.m. 



Magnificentia cft: virtus, moditm ferUans in nia- 

 gnis largitionibus. . 



Eftque primo publica, vel priuata. 



Pubiicaeft , qux confert magnos ("umtus in vfus 

 publicos,c61'quc tum pios,tum ^olkizo^.Sic Fel^/ijia- 

 ntM, Antontntii Pins, & AU.xander SetierM», phiiofophis 

 amplijjlma falaria conjiituerMnt : Pericles Athems ma- 

 gnarn vim pecunid, in opera & ornatum vrhu contuUt: 

 Conflaiitinn* Magnttt EccUfias ditaMt:PhilippHi H.ifo- 

 rur/i Landg rauius quatuor Hojpitalia raro exeplofnndauit. 



Priuata eft,qus fumtus magnos confert priuatim. 

 Sic Ak.xander Ma^nm in bijioriam animaltum firiben- 

 darn AriUoteU contiilit 80. taUnta,hoc eJl,<]Hadri>:genta 

 & oEioginta millia PhUippicortim. Augusitti C&far Ho- 

 ratio ferM)i,fi.pe'UUihm, & totos fundos dedit. Et Cara- 

 calla fmpexrsr del-SlatM eiegantiacarminumOppiani 

 ipji infcnpiortim , infingulos verfM fingulos attreos itijfit 

 repfiid,'. Sfdfov.s hiiitts magnificentiie hodieexaruit. 



Deinde magniftcenriaeodem modo diuiditur,qilo 

 Libcrahtas abioiute fpedtata. 



Magiiificentis in exceflu opponitur largitio pro- 

 fula,&magnihcentia furtiua, & furtiua magnificen- 

 tia, in defedu parujficentia. 



R E G V L .,£. 



l.Lihefalitas cmn primis decet hominem;i^uia omne honwm l-iberali' 

 ejl communicatiuum fui,vti malum ejl diffipatiuumjiti hominem 

 & boni;^uia omnis gratia fimpUx it,duplex redit.t^uia <lece»t? 

 denicjue Uberalis imit^nur Detim^qui eft magnm thefaU' 

 rarit't4,& ctiim bonitat eft ine.vhaujfumpremtu.irium. 



I l.LiberaUtas eft prowHi & condui reliqtiarHm virtutum, Lilnerali- 



tas pro- 



Pfiowjfcfjquiaiuuat aliosin ftadio virtutisalaciitcrdccur- muicodus 

 rendo. ('■endm ; quia docet modum feruare in erogandis virtutumt 

 iis,qu2 ad viram animalcm pertinent ; v t nempe alicrnm ita 

 mifereamur,ne alios noftri mifereat. Hac de re prudens anti- 

 quitas ita docuit. lu monafterio eratabbas , cuierat nomen 

 Date. Quamdiu illc vixit.ibidem hiit fraternomineDABl- 

 TvR.Sedcumprimumobiit DATEjfiiuul extinftuseft Dabi- 

 TVR. H.XC igitur virtus nonaliter manum in diuitiis , quam 

 tcmperantia mentcm in deliciis dirigit. Hoec virtuseft, qui 

 nulla habetUr vel ad nomenpropagandum melior,velad be- 

 neuolentiam conciliandam apciol, vcladinopiam pauperum 

 fubleuandam accommodatior.Quippe laus,amor,fama, por- 

 tam & arcam hominis liberalis fcmper referant & aperiunt. 

 Huc tanquam ad commune ciuitatis afylum.inopes.opprefTi, 

 mifcripro auxilio,ccnfilio conuocant,vt funt verbaC;»/»j^*- 

 culo moralium Ub. 6.cap. i . 



1 1 L Liberalitatem eportet metiri animo dantii, indigen- , ^"!'f ''* 

 tta acciptemts, & ctrcumjtantia munerur. ziiiman* 



Hlncquinondatanimofereno , porrigit panemlapido- 

 fum:& qui cit6 dat,bis dat; qui dat cgemi,ter dat. Vndc 

 patet , etiam paupercm poffe efle liberalem : item neminem 

 pofle efle liberalem dc alieno , nifi largiaturde bonis alienW 

 cum confenfu legitimi domini.Tum enim pofleflor & difpen- 

 fator habct laudem liberalitatis:& deiiique liberalitatem non 

 oftentationis aUc qUxftus gratia exetcendam , fed folius ho- 

 neftatis &C indigentia alioruta fubleuandx gratia:quia indi- 

 ues mare funditaquas,quidonat habenti.Hic nota,fi benefi- 

 cia honoris gratia tribuuntur,conferanturpalaffl;fin veto ne- 

 ceflitatis causadefetuntut , femotisarbicris commuuicentur. 

 Ratio prioris eft,quiamuueraifta funt prxmiavirtutis, qux 

 fupprimcnda non eft : ratio pofterioris eft ; quia largitio nes 

 omnibus expofits habent oftentationcm ac iuuidiam. 



dii 



I V. Magnificentia tleemofynaria paUnam tenet ititer 

 omnes liberaUt4tis Jpecies. 



REfpicit antem illa tum res facras , tum perfotias mifera- 

 biles. 



V. Clajfts illorHm qui hic exorhitatifunt ^uinque. 



1. ^^Vrgifes,feufvrtesbonorfimfuorum;hoce(i,^ioA\gi,c{m liaVutali- 

 VJCdilapidant fua bona. His ob oculos ponatur illud beralita^^ 

 riautinum:Itatealiofii mifeteat,netuialiosmifcreat. i.for- tis> 

 cipromiyfeu «»««j;qui cum fuis geniis belligerant,vt eft apud 

 Comicum,quiquc fimiles funt DiogeniCynico,qui rogatus, 

 cuiufmodivinumbiberetlibentius?Alienumrefpondit.j.Pre- 

 minummi,^ EHcUontii qui omnia occupant.non Yt ipfi fiuan- 



Magnifi- 

 centiz 

 elecmo- 

 fynarix 

 przfiatia, 



Quot mo- 

 dis vio- 

 lcntur 



H 



tlU} 



