Ethic^ Cap. XXI 11. 



85 



l^mwe !Mi:.xto de te dicetnr auare , 



Qni .ju.ifi noa hakeiu , nonfrueru ^uod liAhesf 

 Itcra ; 



Septilius fopulos inier diiijfimus omnes , 



N'V pri.ierbetas duraq^ r.ifa vorat. 

 'Eft afinofimilis , qui dorfo obfi»iliigefiat , 

 Sc(jj rube aut dura carice faufer atie. 

 Item : 

 Hiip.tnum adcacnam mercater Btlga vocarat, 



HiQ>.mui hic vinum bibcns vernaculHm 

 Miraiur, Eel^U vndehicfit copia vini , 



Tum Belga iefidi infit : ^uidhoc dicamfiel : 

 No> bibimus vinum, quod vtflris crefcit in oris , 

 Hed vos afelli adiniJar vnda viuiris, 

 A r o L o G. Cum diuiti ellcnt <iui filix , deque liis altcra 

 obirct i-licmfuum, conducuiuur mulieres prilicx ,quarum 

 lu(fluiii admirata rilia lupcrrtes, Quaiita,inquit, lia'C cft inte- 

 licitaSjlioc polle facere alicnas,cuni nos id ncqucamus i 



HOiPlTALITAS. Sent. Hofpitalitas commcn- 

 datur Dft)i.io.EfA. ^i.Matih.i ^.Ltic. i ^.Biom. 1 1. 1 . T<»z. 5 .tit. 

 l.H br.i ;. \.Vet.Jr.I.Jc.\ lUc liomo dicitur humanus^quilc ho- 

 luiucm exhibct,&: fufcipit hofpitio hominem. Auguji. Difce, 

 Chtilli3iic,(ine difcrimineexhibere hofpitalitatcm , nc forte 

 cui tu domum claufcris , cui humanitatcm negaucris , ipfe ht 

 Cluillus. Melius igitur eft,malum ctiam fub fpecie bonire- 

 ciperc, quam bonum eicludere.^Mclius fcrturmalus , quam 

 cxcl udicur bonus : tolcrabilius cft.ingratum recipete , quam 

 Chriltum excludcre Id.ccntra hiref.En publica fpecics huma- 

 nitatis, vt pcregrinusin hofpitio non egeat. Ambrof. deoffic. 

 lupitct eft fupplicatoru&hofpitura honorator. Hom. iiiioz. 

 i. In bono liofpitc atquc amico qua:ftus ell quod lumitur. 

 Fl.xut.Mil.A p o p H. Clcomcncs cum amicus quidamholpi- 

 tl nihil appofuillct nifi vinum nigrum , & pancm igni dura- 

 tum , cxcandcfcciis dixit : Erga percgrinosnon opoitetAocciJ- 

 v/^jfii. Pliitarch.in Lacoxi. Cum Lucullus Gra;cosquoIdani per 

 dics aliquot magnifice trac5ta(I"et,ac illi iTiiraicntur,qu6d tan- 

 tum fua caus a faccrct:NonnihiI,inquit,6 holpitcs veftra cau- 

 sa, fcd maxima pars Luculligratil. /'/«'. i» licm. Apoph. Adag. 

 Haud vuquam arcetolHum : Semperaliquis in Cydonisdo- 

 nio : Fores habet tritas. S i m i l i t v d. Vt pifcator rcti at- 

 trahit pifces, & nonnunquam aurum & margaritas:ita homo 

 hofpiralis rcti fuo captat homines , facpc pifcatur angelos & 

 virtuccm Chrvfcfi.de Lar. Hofpitalitas cft reip.vexillum, cx 

 quo tlla nofcitur. Ex E M P. Abraham, Loth,R.aguel,Rahab, 

 Iob,vidua Sareptana & Sunamitis , Martha, Zachxus. Apud 

 Lucanos legc cautum erat,vt fi quis fole occidcnte diucrtcn- 

 tes hofpites,notosignotufvc,domoarceret,iy<,!y|E»(s« tenerc- 

 tur,multamquc co noniinc pecuniam pendcret. Alexand. ab 

 yllexand. L. 4. c. i o. Samaritani crant inhofpitalcs erga Chri- 

 ftum.tMf.j. jEgyptij & Laccdccmonij hofpites afinibus tuis 

 peUtbant. Apudllndos nonnifi triduo diucrfari licebat hofpi- 

 ti. Hifpani hodiedicuntur valdc hofpitalcs. 



ELEEMOSYNA. Sent. Elcemofyna commcnda- 

 datut Exod.zt.Pfil.^i .Proft t.^ ^.Dan.^.'Hatih.6.\i}.i.^.LHC. 

 if.A^or.i.6.\o.Rom.n..}.Cor i6.i.Cor.S.Eph.^. Sl potcs da- 

 re,da:fi nonpotcs, afFabilcm te fac. CoronatDcus intus bo- 

 nitatem,vbt noninuenit facuItatem.Nemo dicat, nonhabeo. 

 Charitas de facculo nonctogatur. Aug.ln Pfal. 105. De iulHs 

 laboribusfacitccIecmofynas./i^./^fjw.i/e/i/a/V^.Dicit tibiChri- 

 flus,Damih; exeo,qu6d dcdi tibi,de meo quxro:da& redde: 

 habuiftime largitorciii,fjcme debitorem, habeam te fccne- 

 latorera.Tcmporaliamihi das , srerna tibireftitaam. ld.de 

 verb.Domini.Sl non pauirti,occidifti./i/.Pars facrilcgij eft.rem 

 paupcrumdarenon paupcribus:laudentte efuricntium vifce- 

 ra,non ruftantium opulenta conuiuia. Hler. inepift. Manus 

 paupcris eft gazophylaciumChrifti , &quidquidpaupcr ac- 

 cepit,Chriftusacceptat. Daergo pauperi tcrram, vtaccipias 

 rcgnum : da micam , vt accipiastotum : da paupcri , vtdctur 

 tibi:quia,quidquid paupcri dederis,tu habebis : quod paupeii 

 nondederisjhabcblt si\tei.Petr.Rauen.in ferm. lacob. Bill.an- 

 thol.facra : 



Qjtifquis panferie prefiisfepntbet acerbum, 



Ctmlia licct teneat , nil tamen ipfe tcnet. 

 O qui fttilntia eft ! Dem emit fanguine feruos , 

 Mercariexi£UO nos p'get ire Deitm. 



Eigo: _ _ 



Mre iuiia modico qtitfitos fanguine ChriRt. 

 Apophtheg. Demofthencs dicerc folebat , squum 

 clTe,vt pauperes pie foueantur. S/oi.Ariftotclcs rcprchenfus a 

 'luodam, quod eleamofynam dedilfct impxobo:Non dedi,ait, 

 honiini,fed humanitati.i:,«eVr./.j.f.i.Amadiss Sabaudis dux 

 rogatus a quibufdam legatis , an etiam haberet cancs venati- 

 cos , ingentem mendicorum multitudincm vna difcumben- 

 lium eis oftendit : atque hi funt, ait,canes mci,quos alo quo- 

 tidie , quibrifque ccEleftem gloriam me fpero venatuium. 

 Munfteriu 1. Co/W^r. SiMiL. Vlmus infruftuofa fuftentat vi- 

 tim : ficopcs infruftuofx collatx in pauperem fuftentant & 

 pos & illos. Vt agricolx fi ftumenta domi conclufa tencnt, 

 Tom.ill. 



nihil indc habcnt vtilitatis,fi vcio in tcrram difpctfcrint, non 

 niodo non cuftodiunt , lcd ctiam augcnt:ita elccniofyna clt- 

 fcmcn,quod multiplicicum fanotc rcddit fiudus. Hilari ei- 

 go aninio fpaigaiiiushoc fcnicii,vt ccntupluni fruftum acci- 

 pianius. Non imagincstemplorum auro oncrare , fcd paupc- 

 icl.viuas Dci imagines.eodcm ornarcdcbcmus. E x £ m p l. 

 Abdias i.Rcf.ij.Tobias fcnioriCornclius ccntuiio Aiior.io. 

 Batilius M. epilcopus Cxfaticnfis fame grauiiriina f.)CuItatcs 

 fuas vcndidit , & frumento comparato paupcrcs aluit , ctiara 

 libcros Iud.xorum. Philippus Ha(ri.x Landgiauiuscx mona- 

 ftcriis fecit hofpitalia.Ordines fncdeiati Belgiciomnibus na- 

 tionibusanccftant&r prxluctnt libcralitatc clccmofynatiaj 

 vcl potius raagnificcntii. 



Capvt XXIIL 

 De Manfuetndine. 



Pr.(ECEPTA. 

 I^EH ^ p o s I t a cft probitas (Implex:exponenda 

 }y^|j reftat probitas coniiindla , qua; fimul nos &C 

 alios relpicit. 



Et regit prscipue afFed:um , vel flgna afFedtus. 



AfFedtum praecipue regit manfuctudo, humilitas, 

 6c concordia. 



Manfuetudo cfl:,virtus,ira: &: vindid? moderatrix. 



^flque lenitas,vel clementia. 



Lenitas eft manfuetudo , per quam homo in ira- 

 fccndo modum fcruat. 



Clcmentia eft manfuetudo , perquam homoiri 

 vindicando & puniendo modum Leruat. 



Lenitatisexcellus efl: iracunciia-, defedusjlenitudo. 



Clementix exccffus efl crudcUtas i defedus , in- 

 dulgentia. 



R E 



G V L ^. 



ManfiiC' 

 tudo oc^ 

 ciipatur 

 circa itS> 



L Aianfuetudo verfatur in modo ira : hoc efi, iram inordi 



natam moderatnr,obortam compefeit, & vindiUarn 



refr&nat ; vnde appellatur fr&num ira. 



PHilofophis appcllatur virtus animofa; quia verlatur circa 

 obieaum difficile , affedlum videlicet valde humanura, 

 iram & vindiftam; dum facitneiraefferuefcat, irafcibiliquc 

 potentia impotcnter abutatur.Iram itaque compefcit,ne viiu 

 faciat rationi;, eamve reito ftatu moueat : nofque ad veniam 

 quam vindiftam reddit promtiores-. qux omnia funt impcn- 

 dio difficilia:vnde dici folct,Iracundiam qui vincit,holtem fu- 

 perat maximum. Et:Bis vincit , qui feipfum vincit.Ideo nihil 

 laudabilius , nihll magno & prxclaro viro dignius placabili- 

 tate & clementia, vt ait Ciccro.HincPlautuspronuntiat eos 

 femper probiores,qui aniraum vincunt,quam quos animus. 



1 1. OhieUum manfuetudinis internHm efi ira, 

 externum pxna. 



HjEccnimvittusnon folum iram iuftc moderatur, fcd dupUx 

 etiam pccnam mitigat , dum vindiftx cupiditatcm ic- 

 frcnat :cupidicaccmdicovindi6lx, dequaluuenalis itacanit, 

 vcl pociiis latrat : 



hft vindiiia bonum vitd iucundius ipsa. 



Obitftvim 



manluc- 



tudinis 



Partes 

 mmfuc- 

 tudinis 



I n. Panes confitetudinu tresfunt , lenittti , pla>- 

 cabilitas , &feueritas, 



Llnitas f/? ,quanobis temperamus ab oranl ira inordina- 1"*- 

 ta. Hxcficui defit , is adquotidiana vitx negotia norv 

 magis aptus eritquam afinus ad pulfandumlyram. Hoc in- 

 tellexit Dcmonax.qui interrogatusabaIiquo,quo pado pof- 

 fet delegatam fibi prouinciam optime adminiftrare:Si,inquit, 

 iracundia vacaris. Et Pyrrhus iis, quos in ccrtaminibus gym- 

 nicis exercebat, prxcipere folcbat, ne irafccrentut , quod ira 

 perturbct artem. Ideo Archytas villicum , quodcflctiratus, 

 caftigare noluit. PlacabilitM offenfam nobis faflam facili 

 obliuifcitur, ac condonat, & in priftinam cum co qui nos of- 

 fendit , affcdioncm rcducit. Alio nominc dicitur ipnofcen- 

 tia, dequaCiccro : Animi optimorumhominum funt fxp^ 

 irritabiles, fed iidem placabiles. 



I V. Iram inordinatam franare debemtM. 



Ira inor- 

 dinata 



IRa eft triplcx ; paffio feu affedus , virtus , & vitiura. AfTc- ftmanda. 

 duni & vitium frxnare debemus;virtutcm colercNam ira 

 inordinata ctt furor breuis, & vitium pueiile iuxta & niulie- 

 bre. Scd ira ordinata eft cos fortitudinis , ftimulus officij , &.' 



H i fatellcs 



