86 



Encyclopsdije Lib.XXI. 



(Te' 



Uemedia 

 iracun- 



ciiz. 



fatelksreflxmionis. Hinc peripat«icia,cunc,non cUe v.- 

 um.qai ncfciat iraCci. Ira autcm od.nata eft.qua non fubuo 

 Lat-c mmt. fcd pnauun impctum coh.bcmus.ncquc uafc.mur 

 u.animatis,bvutis, .nfantibu. •, pcr ig«>tant>am del;nqucnt - 

 bus.vcl dcnique rupcuotibust& ma.onbus : fcd ua ualc.mur, 

 vt sloviam Dci aileiamus , & ofccuun no hum tucamur. Irx 

 aua-m f.xnumcll icda racio, quam ph.lolophus vocat cor 

 animr.rlato caput mcncis & cius alas nom.na:.H.nc dic.tur: 

 Jra i-ationi accubat tanquam can.s paflo.i. 



V. CertiffiT»^ iracmdU rtrnedia futtt preces, 



hurnilitM , & cmHatie. 



HJEc enim faciunt, Tt miferia: noflrx (imus mre.iiorcs , vt 

 omniarcuoccmusadrcftamrationcm , vt vitemuscra- 

 putam ' nia2;ift.am illamuacundix;&: dcnique fcaeiriur pla- 

 tidos.Me.a quoquc cft irx medcla.vt ait Pliniusridco Plato, 

 qui ci.ra. liruum aliquando iratus vcrbci-are vellct,retrahcns 

 fedixii:Vapularcs nifiiratus circm. Iramquoquc tollititc.n 

 famisfedatio- Nam famclici facile ftomachantur. Viundx 

 quoquc fulpiciones temciavi.-E.ac perpcndcnda excmplaillo- 

 rum quibus iranocuit Dcnique cogitandum, fatius cffe per- 

 fcrre iniuvia.u qua.n infcrtc. Atque h.rc funt mcdia .-noralia. 

 Natuvalia funt.qux prxfcribuntur a .vicdicis. Cumenimcor 

 excitntum a fcUe incalcfcit, ac calovc fuoinccndit crrcumfu- 

 fuivi fanCTUvnein & fpivitus vitalcs , vndc ccrebvum irvitatui', 

 «otiimque corpus alteratur , videntur rcmedia natuvalia pr.B- 

 fctvbi pofTe contia ivam.ca fcilicet qu.t cholcta.n abtundunt. 



vinJiSa V 1. Flndina (jUA dicittir efficij & defefifionis , ejl licita, 

 '"'=a &: fjon aiiti?/iilla,fJH£ dicimr affi^M offcnjioni-s. 



ilhcica 



"^ ' f^Vnt eni.n t.es gradus vindiflx rvidclicet diuina.publica, 



lJ&:priuata.Vind;itx diuinx cxemplafunt ,diluuium, con- 

 flao-ratio Sodomotu.n, fubmtrfio Pharaonis, iaculum luliani 

 cn'ub;bus acceptum,mors Arij in cUuca.Vindift.ipujlica cfl: 

 niagiftratus legitimc vocati:& caquidem vcl-iufta, vel iniu- 

 fia.Iufta, quando magiflvatus vindicat pcccata.tanquam vi- 

 carius Dei fecundun. lcges. Hoc ius vindidx excvcuerunc 

 Mofes & lofua. Iniufla,quando illc excedit modum in vindi- 

 cando.abreptus affcaibus,& aliquid humaiiipatienslta Ma- 

 nalfcs .n Efaiam crudeliter , Dauid in Vrla libidinoscpoenam 

 decreuic. Priuata vLndifta fimiilitcr cfl iufla , vcl iniufta. lufta 

 cft vel (..npliciter priuata,vel fccundum quid.Simpliciter pri- 

 uata cft, fi quis noflurnum furem occidrt , f. aliquis in angu- 

 ftias rcdaftusintcvticit alium , quoddicitur modcramcn in- 

 culpx tutetx:cum quis liberos ii; vitamdefendit contra vim 

 latronis, v el altevius , iugulu.n ipfius pctentis , cuius manum 

 effugcre non potefl : & denique ciim maricus zclot) pus adul- 

 termn obtruncat eW.ortpo^a' dcprchcnfam. Vinditlafccun- 

 flum quid priuaca eft ,cuin prxtcrfamilias tanquam rcx fa- 

 mili.x vindicat pcccata domcflicorum : ciimque aliquis apud 

 ordinarium magiftratum conqucriturde iniuria, &: ira vindi- 

 cat fuam innocentianv Ec hoc vocant repetere vindidam. 

 Hic itaquc grauiter pcccaiit Anabaptiltx , qui dilcftionis rc- 

 gulam itacxtendunc, vcvlndii.lx nullumplane locum rctin- 

 quanc. Publicam enim non agnofcunc , quia .nagiftratumin 

 N. T.non agnofcunc. Priuacos vcto homincs hic Itupidos & 

 Scoicos, id eft,lapides,fungos,& ftipidcs cfficiunt, vt interfi- 

 ci libcros, diripi domum , fcrvo & igni omnia yaftavi,videant 

 fine condolentia , f.nc proputfandi conatu : acque ita tollunt 

 legem naturx: Defende tcipfum. Sa.icdiligcndus cfl pvoxi- 

 mUs,fed ita,vt vitia odio habeantur, & a magiftratupunian- 

 cur. Vindifta priuata iniufta cft, cum quis iniurias verbales, 

 reales,& perfonales, ita pvofcquitur , vt conuitium conuicio, 

 & raakficium makficio recalicc , fempcrque illud canquam 

 Gorgonis capuc obiiciac : vim vi repellerc licccquafi nulla 

 fit charicacis regula, qux vindicandi ftudiumpofTit iScdcbeat 

 temperare.Hoc vitio labotarunt ludxi, qui ex lcge dc pa*na 

 talionis iudicibus lata T>eut. 19. nihil non liceve fibi crede- 

 bant. VndeChviftus Matth. ^. ^ioWvih dillerit contraabu- 

 fuin lcgis iftiut. 



Manfue- 

 tuHinis 

 ofHcia 

 quz. 



VII. Triafunt manfietndinis ojficia. 



PRimumeft,leues iniutias ,putaconuitiainfciti.i;,& igno- 

 biIitatis,ftoliditatis,paupcvtacis,dilTimularc, conce.nncrc, 

 fc prorfus condonarc : ite.n tolerave & condonarc co.nn.u- 

 nes hominum nxuos.de cjuibus dicitur , Amici morei miieris, 

 nonoderu. Akerum cft,in vcrisiniariis,no.i camcn acrocibus, 

 pociovem habercpublicx ctanquillicacis, & falutis,quainpri- 

 uaci dolovis rationem.Tcttiumin atrocibusiniutiis kgitimo 

 modo (e defenderc , fcd camcn in animo rcmittere coram 

 Deo. In hac igitur virtute in primis eminet c/ruiKetu & mife- 

 ricordia. Illa in pcvfequcndis iniuriis vemittir aliquid dcfum- 

 moiure, & colerac in aliis mulcas infirinitatcs. Sicut autcm 

 in Logicis methodus prudencix non cucvtit mcthodum fa- 



pientix.fvcccquitas non tollic iuffitiam, fed rumraumius tera- 

 perat ratione circumrtantiarum.Hxc dolovc affic.tur inalie-. 

 nacala.nitate,prxfetci.n bonovum &fcduilorum hoinii.uin, f 

 & pvobabili rationc knic pcenas & opitulatur miftris : idquc 

 ■vcl propccr iu(hcia.n, vt cuin fxuicur erga innocences; vcl 

 proptcv bonicace.n relaxantcm aliquid dc fuiTimo iuve ,vcl 

 quia nobis quoquc in comuni focietate aliovum milcvicordia 

 opus eft. Cxtcvu.n manfuccudo ica fr.xnat irain imniode- 

 satam, vt fimul ctiain ardcat ira modcraca: & cum dicicur 

 Neracfis ; quo pcrcinet ira hcroica , vcappellat Mclanch- 

 thon. SicMofcs indignatione cxardefcens confiingic vifa- 

 luin aurcum , & Phinccs interficit fcortatore.n. Ira ifla in 

 Ecckf.x dodlrina vocatur zclus , qui fubordinatut .nanfuc- 

 tudini. Ad hanc vivtutem ( cuius ftudium nobis pevquiun 

 accidit difficilc ) nos impellcnt fequentia. i.Mandata Dci, 

 coniunifla cum feucrKTi.na co.n.niiiacione , AXa///;. 5 6.^^ 

 18. Qp Lnc. 6. 1. Exeinplum Dei , qai ex immcnsa fua nii- 

 fcricovdia nobis acvociffi.na rc.nitticpcccata , &pa:nas mi- 

 tigac. Hinc quo natuvx funt prxftancioics , gcncrofiorcs, 

 & Deo f.nailiorcs , eo func miciores & placabiliores , f.cut 

 dicitur : 



6J(io Itilfcf; efl tnaiory magii efi flacnbllis in, 

 Etfaciles mottc^ tnens generofa capit. 

 E' contva.io , quo nacurx func deteriores &imbecillioreil, 

 c6 funt cupidiores vindiftx, & tenaciores ofFcnfionum , hoc 

 tamen cum gvano faliscft accipiendum.Nam ves ica fe habet, 

 fi bilisflaualit fubtilis, f. veio bili flauxad.niilccturmclan- 

 cholia, tum cardior eft iva, feddurabil.or. icmultxhevoics 

 naturx,quibus eft (anguis .nclancholicus, fouentiram quam 

 diutiffimc,qux (xpe in furorcm vertitur,vt inHcvculc,qui fe 

 ptxcipitauic in cauernas .■'Etnx: & in Aiacc , quein iraadtu- 

 rorcn & morcemdeduxic. Vc autc.n in Dco, Iic pv.xcipue in 

 pvincipibus & gubevnacovibus , qui fur.t vicari) Dci , bonita':. 

 & ckmcncia , c.ninerc dtbet. 3. Proprix inlvtmitates & pec- 

 cata , quibas & diuin.r & huinana rcmiffioiie opus eft. '.)i!ars 

 cum alios nobis rcmittcre vclimus^ignofcamus aliis c^uoque, 

 iitxca illudNazianzeni : 



Sifcis alijs te Aebere mortalibtt! , 

 Vifcj; alios tibi nmos tuos remittere , 

 In alios ^ tti znaris manfuetttdine, 

 In iniies namq, e^ Dcus mitis Pater. 

 Succurvarnobis illud Lucrctij,poecx vetuftl ; 

 Denique caelejli fumus omnts femine oriundi : 



Omnibns iUi idem fater eft. 



4. Confidetatio vtilitacum , quas hxc virtus adfert. Nam ita 

 fit,vt gtaciam!Dei non amiKamus,v: communi tranquillitat!, 

 priuacx quicti & commodicaci, famxque noftrx confulamus. 

 Sic Baf.Iius ccdiccpilcopo Eufebio, ncEcckfiani CxfariefeiTi 

 tutbcc. Scipio ccdictribunis,.w, parriam bcilo ci uiliimplicec. 

 Ec qaod accinet ad forenfcs litcs , quotidia.rx litigantiuni 

 qactclxdocent,cau(idicorumartem prxcipuam cfTc litcs cx- 

 tvaherc, vt pecunia clientes e.nulgea.vt : & experiencia docct, 

 tande.n cum annos multos litigatum eft, ccia.nfi obtinctuv 

 fcnccntia,ta[nenfatius tutuvu.n fuifle.fiiuitiodimidiu.n eiu« 

 rci,de qua difceptabatur, fiiintum fuiiTet.quam vt tanta fum- 

 tuum,ingenij , & tctiipovis iacftura fieret. Confulimusetiam 

 hac rationc noftrx famx; qux etiam ciim iuftain litigandi 

 caufam habcmus, multipliciter ab aducrfariis deformatur.v!: 

 moncnc hi vecetcs vcrficuli : 



Hoc fcio fro certo , qnodfi cum ftcrcore csrti, 

 Vinco njel •vincor ,femper ego macidor. 

 j- . Confideracio cxemplorum , vt alibi , fic & hic plurimuni 

 poccft. Dcus cokrac & condonat peccata gencrishumani, 

 Chviftus eft huinilis & mitis coide, Matth. i i.Mofes eft .nitif- 

 fimus omnium hominum , tJtim. 12. Dauid pavcicSimei& 

 Sauli , I. Rff. 14. Cyri & Agcfilai apudXenophontcm tanta 

 pvxdicacur clemencia,vc in fuinmo impcrio, non modo nihi! 

 txuum & crudele facerenc , fcd ecia.n ne vcrbum quidem 

 afperiias cfFerrenr. Pericks iubcc deduci cum lychno cum , a 

 quo cocum diem in foro conuitiis profcifTus fuerat. Socratis, 

 Arl(l:idis,Phocionis, manfuccudo nocacft, M. Anconius apud 

 Volcacium fcribic : Nonenim^uidquatneft ,qitod mperatorem 

 Rom.mel:)iscommendct , quam clementia. H^c Csfirem dcum 

 fecit ; hic .1uguftt4m confecranit , ^ Antonium PtJ nomine er~ 

 nauit. Ipfe fiquidem fedicioncs mantuctudine comprcffic, 

 ii.que ipsa hcrba excinxic, & fcmper paccm amauic.illud Sci- 

 pioivis vfurpans ; Malle fe vnum ciu'-m (cruare , quam .nilk 

 homincsoccidcre.Hacquoque vircutc fuit ptxditus Aurelia- 

 nus Cxfar, qui cum Thyana Bithyni.x vvbc obfcfsa fovte pcr 

 iracundiamdixiflct, fe ne quidem canem ineaciuitatc inco- 

 lume.n reliftutum, eaque voce milites in fpem prxd.x crcxif- 

 fct , capta dcmu.n per proditioncmciuicate , vnuin pvodicu- 

 rcn occidi paffus eft,reIiquisomnibus parcens ciuibus.Ct.m 

 vcro milicesdircptionemciuicatis flagicarenc : Agice, inquir, 

 cancm negaui mc rclifturum, cancs omnes occidicc Sic co- 

 dein pafto & proditoti patri.x fuam mercedcm rcpendic , & 

 militum elufit auaritiam , fingulavi vfus ckmcnti.T , cum vc- 

 niam davet his qisibus venia opus fult,vc funt vc*ba Senec:c. 



A WiM 



