88 



Encyclopa'di£e Lib. XXI. 



Varcere fuhieBtl , 6" debeUxre [uperhs. ^ 



diue 



Elephantut, c^aoA animal tintaeft: crquitate ac confuecu- 

 _.-ie,vt crudelitatis alien« minilkiio tungi minimc cogi pof- 

 r!t.;.0/f«,(]uxoptimumeftlenitatisindicium. 



LENTITVDO. Diogcnes.cum Plato laudaikt quen - 

 dam qui cif;a omncs lcniilimus & manfuetiirimus effet , le- 

 fpondic, NiTquidquam huicliomini tnbuendum eirc.qui ho- 

 miiiesdolorc, lircs pollularet, non afEcerct. Nimirum fenfit 

 homoprudens. knitatem & manluetudinem nimiam pluri- 

 mum in Rep.obede.i^^s^^^-^^^-^-Iiitcmpcftiua miferiGordiaer- 

 ga lupos.cft crudclitas ergaoucs. W«9». Hinc pocta: 

 Biandii patrim fegnes facitindulgentia nates. 

 Archidamidas cuidam Cbarilaum regem laudanti , quod 

 pariter efa cunAos mitis fuillet ac manfuetus : Et qua fron- 

 te laudetur aliquis, rcfpondit , qui erga fceleratos fe mitem 

 pri-bcat ? Pcrfpexit viregregius , manfuctudinem cum iufti- 

 tiaconiuinftjmcde oportcre. Alioqui principis in facinoro- 

 fos lcnitas , quid aliud cft , quam in bonos crudeHtas ? ilut. 

 npoph. 



IRACVNDIA. Sentent. Iracundia' damnatur 

 Ieb.^6.Prot<.i%.Ecclef.7. Matth.^. Tfhef.4.. Col.-\.i. Tim.i. Ira 

 feftuca eft,odium trabs. Aiig.in PfaLm. Non eft qu.crcndum, 

 vtrumquis irafcatur,fed quarc irafcatur ; Id.io. dciuit. Dei. 

 Per iram iullitia relinquitur, & fapicntia petditur. Gregor-y 

 moral. Hinc poeta : 



Impedtt ir» antmiim , ne poffit cernere verum. 

 Melior eft, qui vincit iiam, quam qui capit ciuitatem. 

 C:iiliod.iri PfxL.^. Ouid. 



f/w^e iinimoi iramj. tuam , qtii c.itera •vincit. 



Isacandiam qui vincit, hoftcm fuperat maxiraum.Pat.Syr. 



Et : 



Fortior ejl , qui fe,quam qtii fortijjima vincit 



Mcicnii : nec virlti^ altiits irefoteft. 



Iniuftus eft, quidepolltis armis mcntemrctinetarmatam. 



Sen. Proprium eft magnitudinis verx , non fentire fe pcrcuf- 



fum. Sic immanis iera ad latratum canum leiita refpcxlt : fic 



irritus ingenti fcopulo fluftusalfultat. Qui non irafcitur.in- 



conculfuspcrfiftit : qui irafcitur,motuseft./</ Longe pra;ftan- 



tius eft , iracundiam vincere , quam 2^! z^i'^ ^g-''^'-y^<^ , P^- 



gnti dijfenre. Grersr. Syff. de opiic. hom. In contcmtu is ma- 



gnus ,qui more ferae latratus minutorumcanum fccurusex- 



audit. Sen.i.de ira. c.:z. iEquo animo audienda func imperi- 



torum conuitia , SC ad honcfta vadcnti contemnendus ell iftc 



contemtus. depijl.jj. Infipientia eft iram inpromtugercre. 



Plattt.Pfeud. Ira vitium muliebrc & puerile. Sen. 1. dt ird.c. 1 6. 



Apophtheg. Plato moncbat auditorcs , vt fe iratos in 



fpeculo contemplarentur ; vt fi vidcrcnt fc phreneticis cflc fi» 



millimos.difcercnt fugere boc vitium. Fulg.L. y.Ariftotcles di- 



cebat, rationcm fugere iracundiam tanquam acerbum tyran- 



niim.S'ob,ferit>.zo. Epicurus rogatus.quid immoderata ira cf- 



ficeret ; Infaniam refpondit.Se»fr. «•/>//?. 1 8.««^ Lucil. Plato fen- 



ticbat ,homines iracundioris ingenij ad difciplinas quidcm 



ellc idoncos, ad gercndam rcmp.non nem.PhiloJir. Biasdicc- 



bat , bono confilio duo efle maximc contraria,feftinationem 



& iracundiam. f.i)ieV*.Socratesferuodelinquenti,Ca:deremte, 



ait , nifi irafcercr. Idem dixit Xenocrates fuo famulo. Sen. de 



ir,7. Ariftippusvidensquendam tumultuantem : Ne vctba,in- 



tjuit ,periram profcramus , fed verbis iram compefcamus. 



Stob.rerm.\%. Sotion dicebat, fapientibus iriloco elTe lachry- 



mas&rifum. Id.ferm.io. M.Catoiratum ab infanonuUa alia 



le difFerrc dicebat,quam mora temporis./<^.yfra. 1 g.Cum Dio- 



«enesaccuratediltereret de non irafcendo , petulans adole- 



fcens periculum fafturus , an pracftarct ea quse doccrct , in- 



fpuitilli in faciem-Tum illc,Nonquidem,inquit, irafcor, fcd 



dubito tamen an irafci oporteat.L<je>/. lib.]li. A d a g. In in- 



ferno iacere : Mutus fluiSus : In fermento effc: Iracundior 



Adria: Mordere frxnuni : Stomachari :Ignem gladio fodit: 



Luccrnam acceudete portlSjquod Theoctitus protulit hoc 



modo : 



Sicira incaluit ,facile accendijfe lucernam 



'Ex ipsa vt po/Jis. ■ 



SiMiLiTVD. Horac.j.epid.i. 



IrafurorbreUK eji : animum rege-.qui nifi faref, 

 Imferat : htinc f^nis , hunc tu comfefce catents. 

 Iracundia eft perturbacio ferina.perditionis fcarurigo , ca- 

 lamitatis-focia , flamma vehemens , fluiftus decumanus , fo- 

 lum tumuitu plenum , equus ferocicns , torrens impetuofus, 

 tcmpefta,valida, fumusmordicans , nauis vcntis agitata.na- 

 uisdeferta, cutrus dcfcrtus,aqua turbata , acr ncbulofus, 

 pricipitium periculofum, vcntus tem inclufus , & cam con- 

 cutiens ingenti terrcEmotu E x e M P. Cain , Saul , Haman; 

 Achilles ftatim in primo libro Iliados cxcandefcit , & vbique 

 apud Homcrum ftomachatur; Ciccro ; Horatius i Hycrony- 

 mus, Theodofius H 1 e r o c l y p h. \. Elephasirritatus.z. 

 Vrftunafofumans ^.Craficula fubleS-iigni ,ify' corde impofito; 

 qua re facerdotes j€gyptij dcpingcbant tbuUitionem fangui- 

 Uiscirca cor.i. /f»«;qui & alia confumit & feiplum.5. ^uer- 

 fiu , atbor a(>>eirima. Scd ©lca quercum amplcxa cft fignum 



iracundix expugnata;. Loco emblematU fit pidcra irati ho- 

 minis : Flagrant & micant oculi ; rubor vel pallor cft in ore^ 

 fanguis xftuat ; venae intumcfcunt ; iabiaquatiuntur ; dentes 

 concutiuntur; horrent capilli; audiuntur vcrba tcrtiata^mui^i- 

 tus , boatus,geraitus;manus coraploduntur,pedibus pulfatur 

 tellus i totum corpus contremifcit. A p o L.Iftus ab apicula 

 vrfus, ira iiicenfus,in apiarium irruit. Scd apes totis cxamini- 



but in ipfum faciunt imperium. Hicvrfus, Quanto fatius 

 fuerat.inquitj vnum apiculx vulnus paci, quam tancas copias 



irritaie ? 



C A P V T XXIV. 



Be Humilitate. 



Pr.<ecep t a. 



f^J^j V M I L I T A s eft virtus , rcrum fecunda- 

 ei^jp lum vfum moderans. 

 ^**^ Ei opponitur in exceffii fuperbia , per 

 quam homo in rebus fecundisfe nimiumefterf.in de- 

 feftu immoderata depreffio , per quam homo in 

 rebus fecundis immodice fe infra alios abiicit. 



R E G V L ^. 



I. Humllttati fluMit homo ,fi reHe cogmfcat 

 Deurn, feipfitm, & proximum. 



ITa enim fiet , vt Deum timcat, modefte de fe fenti.it, pro- 

 prium fuum officium faciat, auxilium a Deo expeLtet,pro- 

 ximi dona a;ftimct. Re£td igitur Chjtrsus in reg. vit^ ait , asl 

 uUnsJia Tii-atitiipfojvtyii eflcntiam rcquiri timorera Dei , mo- 

 deftiam , fiduciam diuini auxilij,patientiam, fedulitatem,iu- 

 ftitiam difttibutiuam. Humilicas igitur facit, vt infirmitatis 

 noftra: confci j,nos dcmifsc geramus: idque cribus modis,qno- 

 ad fenfumanimi,quoadfcrmonem, quoadomnem externam 

 fpeciem. Primo enim timoremanimi comprimimus,vt eius 

 demifTioncin pcrpcndamus diiftis & fadis. Hoccumfitpcr- 

 difficilcprodell fontcs tenere, vnde prxcipua fumuntur aigu- 

 menta, qua: nos ad veram humilitate m complciftendam cx- 

 fufcitenc. Ni miruni 



DeJJiicit alta Vew,quodJpretutn ejl toUit in altum: 

 Gluodtumet ante homines , eji iocta ante Veum. 

 Ec , VaSlu^ vbi tntumuit,quafi vento turgidus aer, 

 Aut vefica tumens aere,rufta crefat. 

 Sempei icaque nobis obferuencur ance oculos hi Yetftis 

 Sencca: ; 



ima fermutatbreuis hora fummis : 



6^em dies vidit veniens fnperhum , 



Hunc tties vidit fugiens iacentem. 

 Et paulo poft: 



Nemo tam diuos hahnit fanentes , 



Craflinum vt pofitfiOi foUiceri , 



Rss Deus noftras celeri citatas 

 Turbine verfat. 

 Haec confidcra 6 homo,ne tibi accidat , quod Martialis canij; 



Ardua res hne eft,opibtu non tradere mores : 

 Et citm tot Crocfos viceris,e[fe Numam. 

 i.Dona noftra proficifunturafolo Dco,i. Cor.4. ^ 11. noa 

 autemnoftra induftria parari poHunt. Quid igiturgloriatuc 

 fecutis aducrfus eum , qui fecat cum ea .' vt eft Efa.xo.Ae le- 

 ge Affyriorum: ne igicur fuperbiamus qui fumus mendici. 

 z.Dcus mandac nobis humilicaccm, Luc.\6. i. P«f. j. & alibi. 

 3. Chriftus,Filius Deitancam humilitacemprxftitit, vtabie • 

 ceric fe coram Dco Patre. Pudeat ergonosnotlrx fupcrbi*, 

 qua fitvt noftram deformitatem non intueamur, fimilcs pa- 

 uoni,qui non intuerur pedrs deformes , quando fibi placet in 

 rcmigio & rota caudx. Difcamus a Chrifto , qui mitis cft&: 

 humilis coxAc,Matth.\\. Et is cffedusfit in nobis ,qui fuit in 

 Chrifto,P^»7.i. 4. Confideremusnoftramfragiliratem. Ho- 

 mo eft focnum & flos agri , vt aitEfaias , & Dauid Pfal.\ot- 

 Et Pindartts g.od.Pythiorujnele^a.nter zh:i^ii^ip(!i,T, ^ li;, ri ^i 

 isTH^i mia; ov«/i cuS-pinrcii , id eft , diwnum quiddam funt homi- 

 nes : quid vero eft homo magniis ^ contemtm ? ( grofs vnd Uein 

 hans ) VmbrA fomnium fmit homines. Et bene ibi addit : Do- 

 nec fplendor diuinus adcft, tantifper lumen hominibus adcil 

 & dulcis vita. Mifcria & vanitas vitae noftraj tanta eft,vt fi in 

 bilance ponamusvitam noftram & ventum vel ctiam nihil, 

 alteta tamen lanx , continens ventum vcl nihil , fix. prxpon- 

 deratura. Penfitemus igitur priuatam noftram indigentiam, 

 itemque homiuumimbecillitatem ingenere. 5. Cogitetut fi- 

 mile membrorum corporis humani : quorum etfi alia alii"; 

 func prsftanciora , tamen non ceitant|intet ifc ambitionc, 

 fcd confcrunc funftioncs fuas ad communem cocius cor- 



poiifi 



QBntne- 

 do peruc- 



niatiir a<{ 



humiltta- 

 tiif 



