Ethica^ Cap. XXV. 



91 



TlOlCt lc- 

 gcs ami- 

 ciuz.^ 



^mlifOcum omnia fiint communia , non rationc poflcflionis, 

 fcd viurpationis.k-u aniicis arc.i: & pcdora patcaiu, qu.itcnus 

 illsesa Dci maieftatc licct:oportct cnini copitarc il lud Pcridis; 

 Amiciu vfijue aii^rai.f. Amici non fiiit qucruli & fufpicaccs. 

 Sufpicio cnim cfl vcnenum amiciti.v.6. "iccicta amiciti.v non 

 funt eliminanda. y.Amicitio; tundam.-ntum non ponacur in 

 arcua diuitiarnm.S.Amicitix ius non conllllit in inipcrundo, 

 ied incommunicando.j.Signa amiciti.c funtanalogj vircuti. 

 Non igitur probanda Pliilotcfia , qu.ilisquidcm liodic Cll: in 

 Tffu. lo.Amicus ita c(t diligcudus,nc lit iniinico locu^.Explo- 

 datur igitur Diabolica illa difHdcnti.-c vo.xi 4matan1.p1.1m ofit- 

 ruy.Sc audiatur illa fiducix plcna vox: ■^m.t /an^j^a.m ^iiwquzm 

 c/uritt.Vida 8.& y lib.Etliic.Atift.& Ciccronis Lasliuni fcude 

 amicitia. 1 1. PacTtum & conucntio inter eos,qui amicitiam 

 fanftc colcre cupiunt,intcrucniat,id cft,altcr altcri tcftctur de 

 luo afFc^u. XI. Amici Dcum producant teftcm fu.x volunta- 

 tis, ipfiijfque nonicn intcrponant. i ?. Amici mores noueris, 

 nonodcris 14. Amici auxiliaiij prxferuntur confiliariis. if. 

 Veccrcs aniici prxfcrcndiluntnouis. 16. itrumnisamicorum 

 condolenduin. 17. Virtuces amicorum aliis modcratcfunt 

 pra:dicandx. 



VII. Clajfes eorum qtii tolltmt leges amiciti£,funt 

 tjuatuor. 



I. A Miciollates qni etiam dicuntur amici menfx;quo- 

 x\i"um hicrogl) phicum cft hirundo. Dc his Gcrmani di- 

 cunc,^>/fV;'K>«mH/r/(-(y».?//.i.Amicihuiusmundi,hoccft,ma- 

 lorum : intcr quos cft factio potiiis quam amicitia;cuius ami- 

 cici.v caufacftodium Dei &piorum.Ita Herodem &Pilatum 

 amicos fccit communc odium Chiifti Huc pertinent illi qui 

 cum intidelibus incunt fosdcra tcmcraria & non iieccir,uia: 

 quale fuitfocdus lofaphaticum Achabo. ;. Amicilaruati fiue 

 fupcrticiarij, qui habcnt mcl in orcfel in cordc : quales fue- 

 lunttrattcs lolephi. ^.Amiciti.c prodigi,qui cuilibct manum 

 iniiciunt.S: lcui dccausa amicitix nuntmm rcm'ttunt. 5.Ini- 

 niicijdcquibus Scneca : Qui<l eft homini inimiciflimum ? Al- 

 ter homo. 



X. Amicitia efi vtilif. 



Anima 

 unicicix. 



A 



Amicitia 

 cuorrnd 

 neceffa- 

 r.a? 



VIII. Anima amicitiit eji fiiielitas. 



Micltiaquippe pro vera beneuolcntia reddit vcram.bc- 

 neuolcnciam , & partitur mutuam communicationem 

 officiorum & rerum liberalium.virtutis causa.Hinc Hcrodo- 

 tiis ait , X7rr]ti^Tuv -TTWvTTyv <!^ iittiUTzi^t a*))e (piX^ , Tjjjing ii y^ 

 iuiiK^ , Prctiofiflimus thefaurus,omnibus opibus anteccllens, 

 eftamicusptudcns & beneuolus , adcoque fidelis. Exempla 

 illuftria fidelitatis amicx atquc amicitix fidclis funt Dauid Sc 

 lonathas,Pyladcs & Orcftes,Thefeus &Piiothous.Patroclus 

 & Achilles,Nifus & Euryalus,Damon & Pythias.Epaminon- 

 das & PelopidaSjLiIius & Scipio , Pomponius Atticus & Ci- 

 cero. Lucianus in Toxari recitat alia deccm paria amicoruin, 

 quinque Gr.'Eca,& totidem Scythica. Caeterum fidclitatiseft 

 (eruare conftantiam in verabcneuolentiamucua, & omnibus 

 officiis amicitii debitis,in rcbus fccundis & aducrlis.Ita cnim 

 cft, vt Ifocratcs ad Demonicum ait ; ts^it/o» cV ti2 -ms/i ^- 



fententiam ita reddidit Ouidius : 



Scilicet vtfiilntim /pecl.i^ur in Ignihtu aurum, 

 Tempore pc dnro ejl in/picienda /ides. 

 Verumiftafidclitas rara eftauis: ita vt Ariftotelesrcfte 

 dixerit , a (ptX-n., iSu-, ^lhCSr-, O amici, nemo efl amicics. Et An- 

 tigonus rex quotidie clara voce Dciuji oiabat , vt ab eo ad- 

 ucrfus amicos dcfonderetur.Interrogatus autem,Cur non po_ 

 tiusaduerfus inimicos tcgi fc peteret ? Ab illis , inquit ,qui 

 palam hoftes funt , polfum mihi ipfc mcdipcri diligentia ca- 

 uere:!cd ab amicis fucatis & perfidis non poflum cauerc mihi 

 iple fcd protciflore opus eft. 



I X. y4mi, itii efl }iece(faria non folam ad bene effe ,fecL 

 etijm ad ejfe focietatis. 



HMc enim eft illa virtus,a qua tota communis vita pen- 

 det.hac piincipes , rcgcs , iinpcratoies nc pufillum qui- 

 dcm temporis fpatium carere polTunrjrcfpublica humananifi 

 fulciatur prxfidio amicitix,coilabafcit,& ad intcritum ptrni- 

 ciemquc vcrgit. Pr.xclaic icaque C/fcnieloquentia: parcns, in 

 Iibello /ff arr.icltii dixit : "^Modfiexemeru e niitura reritm bene~ 

 uoUntii ceniiinclirncm ; nec domtt" vlla ,nec -vrhijlars poterit,ne 

 ugriijuidem culitcpermanbit. Idipfumetiam fplendifnmum 

 cccIefi.TC lumen D. Ambrnflw intellexit , dum folera i. mundo 

 toUcre eos , qui amicitiam ex vita tollunt , difertifrime pro- 

 nuntiauit. Duobushifcc grauilTnnis aufloribus accedit cla- 

 riflimus vir AbrahamiM '^cultettu , qui lib.i.(\xx Ethiacaf. 

 iy. amicitiam tam augnfto neccflitatis pallio obuolatam efle 

 contcndit, vt omnis finc ca vita acerba fit futura.Et fanc "-ra- 

 uis eft illa ifidori lib. ; .de fummo bono fcntentia:Amicitia,in- 

 quit , profpcrasresdulciores facic , & aduerfas commnnione 

 temperat,& leuiores reddit. 



do amici- 

 lia iitvu- 



Quotmo» 

 dis (fica- 

 tur amii 



ciciat 



COmmoda &cmolumcntapIurima & prxflantifTma .e.t 

 amicitia , tanquam cx limpidillimo quodam fonte di- 

 manant. Hac cniin , tcftc C/V 1« -«/. pluiimasrcscontinct; 

 quoquo tc vi;rtcris,pra:ft6eft , nullo loio cxcluditur , nun- 

 quamintcmpcftiua , nunquam molcftacft, Itaquenonaqua, 

 ".'^" ',?"'. "O" acrc.vt aiunt pluiibus locis vtimur,quam ami- 

 citia.Nam & fccundas rcs fplcndidiores facit anvcicia , & ad- 

 ucrl"asparcicns,coinniunic.i.ifquc lcuiorcs.Ncc dcbilitari ani- 

 nios , .lut cadcre patitur , vcrum ctiam amicum qui intuctur, 

 tanquum excmplar ahquod intuctur fui.(T^ocirca & abfci.tcs 

 adrunt,& cgentcs abundant,& imbccillcs valcnt,& ( .juod di- 

 £^\.i dirticilius J moitui vuiu.it. His addo auicam illam fcn- 

 tciitiam ■^..4/r.brofi]Lib.i ojf.dnm ah-.Sdatiiimhuius i'it£ ejl,ve 

 h.ibcu c^i pecii'.! ; lum liptriu^^cui arcxrta communices,cui fcrrc- 

 tapeHvris ttii comm'ftM , vt roUoces tibi fidclcm virum , qui in 

 proipcriirr.uulctur libi, in 'rifiibut compatiaturfm perfccutioni- 

 bw adhorre ut. i^acilu vox , communis , tutt.s f.m toitit , feil 

 pMsiorisef! yfcfiti^ Apud omucs igitur in lucidilTimo fpccu- 

 lopofitumeli.qui fruAus ciamicitiaproccdant. Poiro ante- 

 quam penitius i;igrediamurpcnctralia amiciti.x , ipfumno- 

 nien amicitixaccuration niciitis oculo pcrluftrcmus. 



X I. Tril^iu modis dicitur Amititia. 



TRiL us,inquam,modis amicitia fumitur : i .pio amorc na- 

 turali.i.pio ammali ,& ?. pro rricionali. sa!tira,ts amor 

 fic fine omni amancis cognicionc,& voc.irur fvmpatheia phy- 

 fica, fiue naturalis. Talis amicitia eft intei lilium & alliuni, 

 vt in propinquo nafcentia mutuo fibi gratificentur. Huic 

 amori aduerfatur antipathcia,qu.c cft naturalis inimicltiaita- 

 lis ellintcr vitcm & bralTicam, intcr cicucam & vinum, & fi- 

 milia. 'nirrialis arr.icuia cft, qux fcnfuum aliquam pr.'E fe fcrc 

 cognitionem, qualis illaeftqua animalia ratione deftituta fe 

 profcquuntur. Hoc amorc dnnunculus columba<:,fimius cu- 

 niculos amplcditur. Dc his vidc }ir.if Hotc-.in l h. c:l dlal. de 

 amir.il eKi M.t^i'-um lib.i,.pS7vf. .8. Amiciti- rat-onafis f/?,qux 

 rationiscognitionem fequitur,&gencrofitrimoilli animaii & 

 alca quadam mentc prxdito competit •, & ita amicus dicituc 

 qu.ifi animi cuftos,vti placct Auguftino Hxc poflerior figni- 

 ficatio anobis hic intcnditur. Prima acceptio nullum cura 

 virtutccommercium habet, fedcxDci prouidentia fimplici- 

 ter origincm ducit. Sccunda non eft virtus , fed vinutis vm- 

 bra. Tcrtia aut cft virtus,aut vnio in virtute. 



XII. Amicitia moralis efl cjuaUtas & relatio:& tribm AmicitM 

 potiffirmim rnodis diuiditur. '"°J^ '^ 



AMicitia moralis confidcraturduobus modis. Primoeft q"otu- 

 habitus proxrcticus.qui rcddit homincm aptum ad com- p'"' 

 niunicationem earum rerum.qux propter virtutem lunt com- 

 municand.i::atque ita eft medium pcrducens ad beatitudinem 

 nioralem.Dcindc cft vnio,qua plurcs vniuntur in virtute mo- 

 rali : atque itaeft finis virtutis. illo modoelt eminentia con- 

 cordix.fcu fpecies charitatis, feu fpecialis officiofiras , adeo- 

 quc habitus.a quo homines denominancur amici ; hoc modo 

 eft relatiofeu ordo inter amicum & amicum.Ibiqua!itas,hic 

 rclatio attcnditur.Priori modo amicitia inclinat homincm ad 

 ptolequendum amicum amore bcneuolcntix,tanquaiiiper fe ^ 



ainabile. Pofteriori inodo amicitia eft rcfpedlus mutuusinret 

 amicum & amicum- Cxtcium triplcxoccurritamiciti.x diui- 

 fio. i. Eft honeftj,vtilis,& iucunda IUa pcrfcifta , ifta & hxc 

 imperfccT:x dicuntur. 1. Eftintcr xqualcs,vc incer Principem 

 & Principcm:vel inxqualis,vt inter magiftratum & fubditos. 

 3 .Elt pri uata, inter homines priuatosivcl publica,intcr perfo- 

 nas publicas. 



XIII. Amicitiitfinis eft "vltimHSfVel fub vltimo. 



AMicitix vltimus finis eft bcatitudo moralis : fubordina- 

 tus, vtilitas. Quicunque igitur vtilicate metitur amici- 

 tiam,ftatuit lumen poft laternam. 



Amicitia 

 finis. 



XIV. Indi^entia e/i caufa impulftru amicitiie. 



=• -" ■ Indigen- 



PLato in conuiuioSocratcm introducens de aniore dKTe- cia matcj' 

 lentem , eius caufam penuriam fiue indigentiara ftatuit. aniiciti«« 

 Huic artipulatur Clem.Timpldib.i.tth.gen.c e,.q. 1 1. Hxc fen- 

 tentiahis duobus argumentis fulcicur : i. Quia fineamicitia 

 nemo poteft bene beatcquc viuerc, vc rcg. 9. dietum elLpro- 

 pcerea quod expleac indigcnciam boni ad benc bcatcque vi- 

 uendum. i. Omnis appetitio prxfupponit indigcntiameius 

 quod appetitur. Qui autcm amicitiam cura aliquo contrahic, 

 Bonfacitidforte fortuito, fcdquia bonum aliquodin eoap'- 

 petit.Hadtenusitaque indigenciaeftmater amicitis. 



X V. jimicitiaoriturexjimilitudine vita& morttm. 



Clcero pto Planc.ait : Vettts efl illa lex iufli versque amici- 

 tii,vi idem (tmici femfsrvelint,nec eft vUum certiut amici- 



t!» 



Similicu- 

 tudo mo-i 

 rum ma» 

 ter ami» 

 cicixi 



