94 



Encyclopardia; Lib. XXI. 



A» teSa' 

 cio de 

 itiutuo a- 

 more fic 

 ncceffaria 

 jn aniici- 

 ti3? 



Nu ami- 

 cicia cum 

 mulcis iu- 

 eucd^ f 



An ami- 

 citia pcr- 

 feila iit 

 tatum in- 

 ter diios? 



I 



An ami- 

 cicia pof- 

 ficeiTc in- 

 ter inz- 

 qualcs ? - 



An ami- 

 CU5 de- 

 beac ccla- 

 re & pro- 

 barc vitia 

 amici ? 



Cracer 

 Philocc- 

 iius an 

 proban» 

 dus? 



ttn ami- 

 cicia illi- 

 c6 eum 

 aliquo fit 

 iseundai? 



X X Xn. PaUnmfeH (eflatio dtmuttto altmw trga al- 

 terum afitiitm eft de necejfitate amicitia perfe^ia. 



ESz enim viua coniis vtriufqiie rox fiimius diututniufqiie 

 perpetuitatis vinculum S: iirmaracntum. 



XXXII l.Ctsm mttltis amicitix. fxdtti paKgefJnm 

 non ej}. 



SEnecaeplJl.js.Omnesamuos io ahere ofirofum effe , Mi , fatU 

 efc inimicos non hakere. E.dem ell fententia .^Wi?or.qui vi- 

 rum bonum ncquc vult clTc «^iAo» , neque 7roAi*:J(Ao», lioc eft, 

 ncquc nuUorum , ncquc nmltorum amicorum ; Hefiodi , cui 

 acque :7tAo^Mi«, ncquc «|£»(« probatur ; l'y'ha;or£ , qui ttoAi/- 

 aiKut.1/ moWihiiia fyi^i^oU ftto: Ke mtiLtis manum iniicicu. 

 Idcm etiamdocct B.trlhol.Keckerm.fyf.Eth.lib.i,.ctip.6.Timpl. 

 i:h.\ .Hth.gm.c-k .q.-!.i. Hac fcntentia his fandamcntis fuper- 

 fliuitur : i.Ainici funt longo vfu temporis comparaiidi , vc 

 fcq.qu.vft. vidcbimus. Ergo dum amicis quxiendis inuigila- 

 mus , tempus , quod omnium rerum efl prctiolillimum , vt 

 Theopkrafias ctt. artclor, inuciliter confumimus. i.Amicitia 

 tantura cum viris bonis eft coutrahenda , quoruai ciim Cun 

 pauci , tefte ("uenat.in Sat. 



Rari quippe honi,numfre 'vix funi totidem, qnot 



Theharum forti, vel diititis oliia tJtHi 

 fequitur, paucos in amicorum album afcifcendoscfle. ^.Q^ui 

 niultos amicos liabct , ad illorum fe nutum &voluntatem 

 totum fin^ere atque contormarc debct. Id autem quam fit ar- 

 duum & diiEcile,nullus non animaducrtit.^.P/.»*»» in Pfeiid. 

 ait, Pawci px mnltis amicifunt homini quicerti fiott. Ergo ab- 

 furdum cPt , plurimorum amicorum corona cingi. Plurcs ra- 

 tioncs adderc fupcruacaneum ducimus, Qui tamcn hacde re 

 plura cognofccte volct, confulat AriHotelem,^ Keckerm.fyfl, 

 Eth.lih.ycap.^.Citn., c. 



XXXIV. Amicitia perfeSia tanttim eft inter dtm. 



AMicitia eft laxior fcu (implex , & arftior feu copulata. 

 Illa poteft ciTe intcr pluics : hxe tantum ell i.ntcr duos: 

 quia i^ai; K^ oiTi^eris ob rcciprocaiionem non admittunt nifi 

 duos terminos. Qnid crgo? An non polfumus habete multos 

 amicos ? Sane poflumus. Scd quando dicimus,amicitiam pcr- 

 fcdamefre intcr duos tantum, intclligimus relationem mu- 

 tuam,qu£ per vnam curtit & recurtit lineam. v.g. a Dauide 

 feitur in Ionathanem,& indc tanquam ccho repeicucitur. 



« 

 XXXV. Amicitia etiampoteft effe inter tnxqtialei. 



AMicitia sequalium maxim^ proprii cft amicitia , i]us 

 xqualibusothciis colitur: fedamicitiainsqualiumofn- 

 ciis proportionalibus colitur Ibi obferuatur aequalitas y^-m 

 Tcairfi : hic xqualitas h^t aitar. 



XXXVI. Amicui non dehet ctlare tntia amici, 

 Cfr illa fuo filentio prohare. 



NAm aflentatio vires amicitiat prorfus infiingit , & eius 

 naturam adulccrat. Sanfta igitur eft vox Phocionis: 

 tion potes me vti ajfentatore j^ amico. 



XXXVII. Crater philotcfii*s , Griicis KpstTOp a.yt^^ 

 ■A.iaov®-, qno in conuittiii amicitiA conciltamur, habet 

 fiturn vfum & abufum. 



OLim (piXoT^tria ifta magnam habuit gratiam & laudem: 

 hodie maximam partem eft tcmctaria , inprimis apud 

 Gcrmanos. 



XXXVIII. Amicitia non eft illico cum aliquo 

 ineunda. 



SEneca ep^iJl.f.M : Diu cogita,an tibi in amiciwam aliquis 

 recipiendus fic; qucm placueric fieri , toto illum peftore 

 admitte,tam audaifler cum illo loqucrc, quam tecii Et lnHu^ 

 i«/-/T««,multos modios falis vni edendos efle , fciitit , vt ho- 

 mines intet fc vcram contrahant amicitiam. Huic fcntentiae 

 & nos fubfcribimus, hoc moti argamento. Cic. ad jUiint.jra- 

 trem ait : Multis fimul dabitationum inuolucris tcgitur , & 

 «juafi velis quibufdam obtendicur vniufcuiufque natura:frons, 

 ©culi, vnltus, pcrfoepe mcntiuntur. Ec Phil.Melanch.ah, 



Omnihus rebw iam peraBts, 



NuUa fides eft in paBis : 



Mel in ore , Verba laRis ; 



'Bel in corde, frans in falhs. 

 Ergo omncs animi vires excitanda.s,omnia circumfpicien- 

 da', omni vtendv.m clTe diligcntia atbitramur.vt illis ad ami- 

 citiam noftram ingrclVum dcmus , qui noftro amore digni 

 funt, quibufqne fiderc cutopofrimus. Id aucem non extcm- 

 plo,& quara citiflimi!, fed longo temporis interuallo ficri po- 

 teft. Labuncuv igicnr,totaquc errant via,qui quemlibct aditii 

 & tores ad aiiiicitiam libi apetiripo(lulanttm,non coufidcra- 



XXXIX. Homo feipfum amare dehet. 



ta ingenij indole , num virtutum ornamentis' ccndecorattls, 

 an vero vitiorum nxuisfitdeuenuftatus , ftatim abfquc vllii 

 mora in amicorum fuorum cacalognm refctunt. 



An Iinmo 

 feiprua. 



NOtum ell,amorem alium efle modcratum,alium iramo- debcjc 

 deratum ; item alium cfle viium probum,alium impro- amart? 

 bum.Vide Timpl.lih.z.E.th.gen.c.^.q.y Hispofitis,cum v4r«y/. 

 dicimus, libi^.Eth. ad Nic. «-«/J.g.ptobum quidem dccere fui 

 amantem efle.Etenim fibi prodcrit honefta agens & aliis Im- 

 probum autem non. Nocebit enim & fibi 5c proximis , prauis 

 afFe<ftibusobfequcns. Prior pars probatur. Amor fui pcndcc 

 e notitia fui. Ciim igitur magni illa ars cxiftimanda fit,qua iu 

 iios ipfos dcfcendimus , nos ipfos rcfpicimus , & , quam pcr- 

 fonam fuffineamus , difcimus , vt docet pra:clariim illud elo- 

 gium , quod ianuis templi, in quo Delphicum oraculum con- 

 fulebatur^affixum erat, Kofce teipfum ; neceflarium etiam cti, 

 vt nos ipfos,fi boni fimus,amemus. z. Si Deus feipfum amat, 

 fequitur , & homini ideni faciendam efle , cum ille pro facul- 

 tate fua tencaturimitariDeum.Pofteriorpars probaturiQuia 

 immodcratus amot fui iucommoda numero plurima, & pon- 

 dcie grauidima producit. Quid enim latius f«a vencna & to- 

 xica ipargit, quam cxcus amor fui ? Dum enim nos ipfos ni- 

 mium quam pai eft,diligimn5,laboreS} vt peftilentiam quan- 

 dam atroci(rnnam,non folum fugimus, fed etiam execramur, 

 ad voluptatcm autem mentis noftrx aciera dirigimus , huc 

 omni cura ftudioque properamus. Hinc fit, vt dc nobis egrc- 

 gie & magnifice , dc aliis vcro fubmifse & humillime fcntia- 

 inus. Hinc fit , vt ad alicna vitia oculati fimus, manticx vcro 

 qucxl in tergo efl, noa refpiciamns. 



X L. Homo feipfum fitmme amare dehet poft Dcum, 



B 



Ati riom» 



r n . fcipfuni 



Onum ratione finis cft triplex , honellum , vtile , & dcle- fumme 



fftabile fiueiucundum. /inft.z.Ethic.c.^. t>. Arr/hrof.in lih. 

 dd off.cap.^. yli4piJi.lih.i}.qn.iJiionum,q.i. Cic.lib. ^.Tiij'c.iju&jl. 

 Deinde bonum'eft (ummum , ve! fummo proximius , vtl .rb 

 illo remotius. Deus primo & fupra omnia amandus cft , pofl 

 hunc homo feipfum amare poccft,in bono honefto magis 

 quam proximum , in bono autcm vtili & iucundo xque ami- 

 cum ac feipfum diligeie debet. Prima pars probatur : Quia 

 Deum dcbemus diligere tanquam fummum bonum , & tan- 

 quam creatorem & bencfadforera. Secunda pars probatut: 

 Quia quilibet fcipfum magis petficere tenetur ,quam alios. 

 Tcrcia pars probacur : Quia cefte Cic.lih.i.de Leg. in amicitia 

 necefTariumeft, vtalcer nihilo fefe plus >quam alterum dili- 

 gat ; quod fi tantillum interfit,iam amicitis nomen occiderit, 

 cuius eft ea vis,vt Cmulatque fibi aliquid quam akeiimalue» 

 rit, nuUa fit. Hinc rcfte Scaliger : 



Uon eft tihi quifquis fibi nefcit e(fe amicM , 

 yerkm ne^ fic, quifibi vttlt nimu fe amicum. 



X L I. Lege naturali non tenemur aliquem diligere, 

 amicitia perfe£}£ denominationis. 



dcbrac 





An fege 

 naturali 

 teneamur 



N 



Ataraii amieicia eaque perfedx denominacionis , non »"1"'P^ 



-^ * anlare> 



^cenemurvUalege aliquem diligere.Probacur : i.NuIla 

 lex cogicur quantum ad id , quod non eft in noftra poteftate. 

 Sed vc naturalem & perfedlx denominationis amicitiam ergi 

 aliqucm habeamuSjtioeftinnoftrapoteftate.Prob.min Quia 

 ad perfeflx dcneminationis amiciciam rcquiritur mutua 

 quxdam beneuolencfa. Acbeneuolcncia vc mutua fit, non 

 praeftarc polfumus. Quamuis enim quifque fuam volunta- 

 tem ad hoc poflat impellere vtalteri bene velit, nemo tamca 

 poteft alium impellere,vt alteri viciffim bene velit.Atqui hoc 

 ad pcrfeftx denominationis amicitiam requiritur. i. NuUa 

 legc iubemut,ija charitatem habcre erga proximos,vt ipfi vi- 

 cifTim fimilcm habcant charitatem in nos. Ergo idem diccn- 

 dum efl: de amicitia ; quia leges de chatitatc malco funt prx- 

 ftantiores, quam deamicitia uatu],'ali. 



X L 1 1. Tenemur naturaliter diligere parentes. 



RAtlo I. Quianaturs (quam ytCic. ait, tanquamduccm 

 fequi dcbcmusjnihil magis eftconucnicns.quam vt cos, 

 6 quibus vitam haufimus , quorum opera dilciplinis inftitui- 

 mur,quorum induftriS virtucum ornamenciscondecoraraur, 

 fumrao amore colamus. i.Iltud ipfum lex diuinicus inftiruca 

 prxcipit, &nobis identidem inculcat ,vt parenccs in oculis 

 feramus. ^.Hinc fcrtiliffima vtilicatum mcfTis excrcfcit,quia 

 Deus illis,qui parentes diligunt,Iongamhuius lucis vfuram, 

 & coeleftem benediftionem poUicecui , vc quintum Decalogi 

 pixceptum demonftrat. Idsm docet Ecclefiaftes cap.ij.alens: 

 j^ui honorat patremfuum, iucundabitttr in fiiiu , jy <» die era- 

 tionis exaudietur. 



X L 1 1 1. Proxtmtim tenemur amare. 



LIcct'nullum tam vtile^nullum Chriftiano homini tam 

 necefl^arium reperiri poffit pracceptura , quarn illud, quod 

 diuinafapientia,dum vniueifae quafilegiscompeQdium tulit, 



in 



amaic;: 



An tenea» 

 murnacu- 

 raliter di- 

 ligcrepa- 

 rcncci ? 



An tmej- 

 mur dili- 

 gerc pro- 

 xinium? 



1 



